مسجدُ الْحَمراء از مساجد دیرین شهر کوفه میباشد که به‌جهت انتساب به گروهی از ایرانیان مسلمان به اسم حمراء، اینگونه کنیه گرفته میباشد. امام علی(ع) در آن نماز خوانده و مبتنی بر برخی احادیث، جزو چهار مسجد اساسی کوفه میباشد. این مسجد در طی تاریخ، رها شده و به خرابه تبدیل گردیده بود؛ البته امروزه در حالا تجدید پک پذیرایی ترحیم مشهد بنا میباشد.
معرفی و رده
مسجد الحمراء از مساجد دیرین شهر کوفه میباشد که تشکیل داد آن به قرنها نخستین هجری گشوده می شود.[۱] مسجد حمراء، در شرق مسجد کوفه، کنار رود فرات در بین نخلستان‌ها واقع گردیده میباشد.[۲] در برخی از احادیث آمده میباشد که امام علی(ع) درین مسجد نماز خوانده میباشد.[مستلزم منبع] همینطور این مسجد را یکی چهار مسجد اصلی شهر کوفه دانسته و فرموده: «مسجد الحمراء در مکان بستانی میباشد که قبر برادرم، یونس بن متی، در آنجاست».[۳][منبع بهتری نیاز میباشد] درون مسجد، محرابی وجود دارااست که به نقل تاریخ‌نگاران، محل نماز قرائت امام علی(ع) میباشد.[۴] برخی از مورخان معتقدند که مرقد منسوب به حضرت یونس(ع) درین مسجد جای‌دارد.[۵][منبع بهتری نیاز میباشد] اما بیشتر مورخان مسلمان, جای دفن او‌را در ناحیه نینوا در شمال عراق دانسته‌اند و اکنون زیارتگاهی برای وی در شهر موصل وجود داراست.[۶]
عامل اسم‌گذاری
مسجد الحمراء در کوفه منتسب به اسم گروهی از ایرانیان با اسم حمراء میباشد که به آئین اسلام روی آورده و از مرزوبوم دیلم به کوفه مسافرت کردند.[۷] به نقل منابع تاریخی، خلیفه دوم در طومار‌اش به فرماندهان عرب گفت که آن‌ها را به بقیه موالی ملحق نمایند؛ البته امام علی(ع) این مجموعه از ایرانیان را با دیگر اعراب بومی کوفه متساوی قرار اعطا کرد.[۸]
ساختمان مسجد
مسجد الحمراء در حین تاریخ به خرابه‌ای تبدیل شد؛ تا اینکه در سال ۱۳۱۲ق، دیواره‌ها و ساختمان آن تعمیر و تجدید بنا شد.[۹] در سال ۱۳۴۲ق نیز به‌کوشش عموم و هزینه فردی به اسم حاج عبدالکریم دیوان، مناره‌ای برای مسجد ساخته شد.[۱۰] امروزه بقایای مانده از بنای دیرین مسجد در باطن فضای نو مسجد قرار داده گردیده‌است.[۱۱]
پانویس
ابن‌فقید، مختصر کتاب البلدان، ۱۴۱۶ق، ص۲۱۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، مسافرت زیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص۳۵۰-۳۵۱.
قائدان، عتبات عالیات عراق، ۱۳۸۳ش، ص۹۰.
علوی، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص۳۵۰-۳۵۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، مهاجرت زیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص ۳۵۰-۳۵۱.
ابن‌عالم، مختصر کتاب البلدان، ۱۴۱۶ق، ص۲۱۱.
ابن‌فقید، مختصرالبلدان، ۱۹۶۷م، ص۱۷۱.
ابن‌فقید، مختصرالبلدان، ۱۹۶۷م، ص۱۷۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص ۳۵۰-۳۵۱.
طریحی، العتبات المقدسة فی الکوفة، ۱۴۰۶ق، ص۱۴۰-۱۴۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص۳۵۰-۳۵۱.
منابع
ابن‌عالم، احمدبن محمد، مختصر کتاب البلدان، بیروت، فقید الکتب، ۱۴۱۶ق.
طریحی، محمدسعید، العتبات المقدسة فی الکوفة، بیروت، دارالکتبی للمطبوعات، ۱۴۱۶ق.
علوی، سید احمد، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، معنی کننده حسین انصاریان، قم، دارای شهرت، ۱۳۹۷ش.
قائدان، اصغر، عتبات عالیات، طهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.
نبو
عراق
شهرها و بخشها
فی مابین النهرین • نجف • کربلا • سامرا • کاظمین • حله • بغداد • بصره • کوفه • اربیل • نخیله • حوأب • دجیل • جزیره • ذی‌قار • کناسه کوفه • کرخ
شخصیت‌ها
سید محسن حکیم • سید محمدباقر صدر • سید محمد صدر • بنت‌الهدی صدر • سید محمدباقر حکیم • سید محمدسعید حکیم • سید عبدالعزیز حکیم • سید عمار حکیم • سید محمدمهدی حکیم • سید یاسین موسوی • سید مقتدی صدر• نوری مالکی • ابراهیم جعفری • حیدر عبادی • باقر شریف قرشی • احمد وائلی • ابومهدی المهندس • صدام حسین
جای های زیارتی
مقبره امام علی • بقاع امام حسین • بقعه کاظمین • مقبره عسکریین • آرامستان وادی‌السلام • مقبره حضرت عباس(ع) • مرقد طفلان مسلم • سرداب مقدس • مرقد حر بن یزید ریاحی • رده صافی‌صفا • منزل امام علی(ع) در کوفه
احزاب و تیم‌ها
حزب الدعوة الاسلامیة • مجلس اعلای اسلامی • ترکمانان • کردهای فیلی • شبک‌ها • بستگان حکیم • جیش المهدی • خویشاوندان صدر • جماعة العلماء فی النجف الاشرف • سازمان بدر • حشد الشعبی • حزب بعث عراق • کتائب حزب‌الله عراق • عصائب اهل الحق • کتائب سیدالشهداء عراق • مقاومت اسلامی نجباء
مساجد
مسجد کوفه • مسجد سهله • مسجد براثا • مسجد حنانه • مسجد هندی • مسجد روحانی انصاری • مسجد روحانی طوسی • مسجد الخضراء • مسجد صعصعة بن صوحان • مسجد زید بن صوحان • مسجد عمران بن شاهین • مسجد الحمراء • مسجد جامع بصره
مرکزها علمی و کتابخانه‌ها
حوزه علمیه نجف • حوزه علمیه بغداد • حوزه علمیه حله • حوزه علمیه کربلا • حوزه علمیه سامرا • کتابخانه علامه امینی • کتابخانه حکیم • مکتب علمیه آیت‌الله بروجردی • کتابخانه بقاع امام علی • مکتب آخوند • مکتب سید یزدی • مکتب خلیلی • مکتب شربیانی • فهرست مدرسه های علمیه نجف • مکتب قوام • جامعة النجف الدینیة • مکتب غرویه • مکتب قزوینی • مکتب ایروانی • مکتب بخارایی
رویدادهای اصلی
پیکار جمل • نزاع نهروان • صلح امام حسن(ع) • اتفاق کربلا • قیام مختار • قیام توابین • قیام زید بن علی • مبارزه جمهوری اسلامی ایران و عراق • تخریب بقعه امام حسین(ع) • تخریب بقاع عسکریین(ع) • کشتار دجیل
مطبوعات و رسانه‌ها
مجلة الاضواء • کانال العهد • کانال الاتجاه • کانال الغدیر • کانال الفرات • کانال النعیم • خبرنامه بیوت المتقین
قیام‌ها
انتفاضه شعبانیه • انتفاضه صفر • انقلاب ۱۹۲۰ عراق
متعلق
حائر حسینی • معاودین • عتبات عالیات • انجام مسجد کوفه • فهرست کتابخانه‌های نجف • عراق عرب • ستاد تجدید بنا عتبات عالیات • مدرسه کلامی بغداد • مدرسه حدیثی حله • موقوفه اود • روش العلماء
سوریه
نبو
مساجد
ایالات متحده عربی
مسجدالحرام • مسجدالنبی • مسجد قبا • مسجد شجره • مسجد ردالشمس • مسجد خیف • مسجد غدیر خم • مسجد قبلتین • مسجد تنعیم • مسجد الاجابة (مکه) • مسجد الاجابة (مدینه) • مسجد جن • مسجد غمامه • مساجد سبعه • مسجد حمزه (مدینه) • مسجد علی بن ابی‌طالب (مدینه)
عراق
مسجد کوفه • مسجد سهله • مسجد براثا • مسجد حنانه • مسجد روحانی طوسی • مسجد روحانی انصاری • مسجد هندی • مسجد الخضراء • مسجد صعصعه • مسجد زید بن صوحان • مسجد عمران بن شاهین • مسجد الحمراء • مسجد جامع بصره • مسجد جواهری
کشور ایران
مسجد جمکران • مسجد گوهرشاد • مسجد آقابزرگ کاشان • مسجد جامع اصفهان • مسجد امام اصفهان • مسجد حکیم اصفهان • مسجد سلماسی • مسجد روحانی لطف‌الله • مسجد جامع یزد • مسجد اعظم قم • مسجد امام حسن عسکری قم • مسجد سید اصفهان • مسجد امام خمینی • مسجد سید عزیز‌الله • مسجد کبود • مسجد نصیرالملک • مسجد جامع قم • مسجد جامع کرمان • مسجد ملک کرمان • مسجد ارک طهران • مسجد نماینده قانونی شیراز • مسجد کرامت • مسجد فیل • مسجد هدایت طهران • مسجد جامع عتیق شیراز • مسجد لرزاده • مسجد صاحب و مالک‌الامر تبریز • مسجد الجواد • مسجد جاوید • مسجد امین‌الدوله • مسجد ابوذر (طهران) • مسجد جلیلی • مسجد قبا (طهران) • مسجد جامع نارمک • مسجد فرط
فلسطین
مسجدالاقصی • مسجد صخره
سوریه، مصر، یمن و...
مسجد جامع اموی، مسجد قاضی مصر • مسجد جیوشی، مسجد امام علی صنعا • جامع الامام الصادق (بحرین)
مرتبط
مسجد • مسجد جامع • محراب • مناره • منبر • عمران مسجد • خبرگزاری شبستان • روز جهانی مسجد
نماز • مسجدالنبی
منزلت‌ها:
مسجدُ الْحَمراء از مساجد دیرین شهر کوفه میباشد که به‌جهت انتساب به گروهی از ایرانیان مسلمان به اسم حمراء، اینگونه کنیه گرفته میباشد. امام علی(ع) در آن نماز خوانده و مبتنی بر برخی احادیث، جزو چهار مسجد اساسی کوفه میباشد. این مسجد در طی تاریخ، رها شده و به خرابه تبدیل گردیده بود؛ البته امروزه در حالا تجدید پک پذیرایی ترحیم مشهد بنا میباشد.
معرفی و رده
مسجد الحمراء از مساجد دیرین شهر کوفه میباشد که تشکیل داد آن به قرنها نخستین هجری گشوده می شود.[۱] مسجد حمراء، در شرق مسجد کوفه، کنار رود فرات در بین نخلستان‌ها واقع گردیده میباشد.[۲] در برخی از احادیث آمده میباشد که امام علی(ع) درین مسجد نماز خوانده میباشد.[مستلزم منبع] همینطور این مسجد را یکی چهار مسجد اصلی شهر کوفه دانسته و فرموده: «مسجد الحمراء در مکان بستانی میباشد که قبر برادرم، یونس بن متی، در آنجاست».[۳][منبع بهتری نیاز میباشد] درون مسجد، محرابی وجود دارااست که به نقل تاریخ‌نگاران، محل نماز قرائت امام علی(ع) میباشد.[۴] برخی از مورخان معتقدند که مرقد منسوب به حضرت یونس(ع) درین مسجد جای‌دارد.[۵][منبع بهتری نیاز میباشد] اما بیشتر مورخان مسلمان, جای دفن او‌را در ناحیه نینوا در شمال عراق دانسته‌اند و اکنون زیارتگاهی برای وی در شهر موصل وجود داراست.[۶]
عامل اسم‌گذاری
مسجد الحمراء در کوفه منتسب به اسم گروهی از ایرانیان با اسم حمراء میباشد که به آئین اسلام روی آورده و از مرزوبوم دیلم به کوفه مسافرت کردند.[۷] به نقل منابع تاریخی، خلیفه دوم در طومار‌اش به فرماندهان عرب گفت که آن‌ها را به بقیه موالی ملحق نمایند؛ البته امام علی(ع) این مجموعه از ایرانیان را با دیگر اعراب بومی کوفه متساوی قرار اعطا کرد.[۸]
ساختمان مسجد
مسجد الحمراء در حین تاریخ به خرابه‌ای تبدیل شد؛ تا اینکه در سال ۱۳۱۲ق، دیواره‌ها و ساختمان آن تعمیر و تجدید بنا شد.[۹] در سال ۱۳۴۲ق نیز به‌کوشش عموم و هزینه فردی به اسم حاج عبدالکریم دیوان، مناره‌ای برای مسجد ساخته شد.[۱۰] امروزه بقایای مانده از بنای دیرین مسجد در باطن فضای نو مسجد قرار داده گردیده‌است.[۱۱]
پانویس
ابن‌فقید، مختصر کتاب البلدان، ۱۴۱۶ق، ص۲۱۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، مسافرت زیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص۳۵۰-۳۵۱.
قائدان، عتبات عالیات عراق، ۱۳۸۳ش، ص۹۰.
علوی، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص۳۵۰-۳۵۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، مهاجرت زیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص ۳۵۰-۳۵۱.
ابن‌عالم، مختصر کتاب البلدان، ۱۴۱۶ق، ص۲۱۱.
ابن‌فقید، مختصرالبلدان، ۱۹۶۷م، ص۱۷۱.
ابن‌فقید، مختصرالبلدان، ۱۹۶۷م، ص۱۷۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص ۳۵۰-۳۵۱.
طریحی، العتبات المقدسة فی الکوفة، ۱۴۰۶ق، ص۱۴۰-۱۴۱.
علوی، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، ۱۳۹۷ش، ص۳۵۰-۳۵۱.
منابع
ابن‌عالم، احمدبن محمد، مختصر کتاب البلدان، بیروت، فقید الکتب، ۱۴۱۶ق.
طریحی، محمدسعید، العتبات المقدسة فی الکوفة، بیروت، دارالکتبی للمطبوعات، ۱۴۱۶ق.
علوی، سید احمد، عراق (راهنمای مصور، سفرزیارتی)، معنی کننده حسین انصاریان، قم، دارای شهرت، ۱۳۹۷ش.
قائدان، اصغر، عتبات عالیات، طهران، مشعر، ۱۳۸۶ش.
نبو
عراق
شهرها و بخشها
فی مابین النهرین • نجف • کربلا • سامرا • کاظمین • حله • بغداد • بصره • کوفه • اربیل • نخیله • حوأب • دجیل • جزیره • ذی‌قار • کناسه کوفه • کرخ
شخصیت‌ها
سید محسن حکیم • سید محمدباقر صدر • سید محمد صدر • بنت‌الهدی صدر • سید محمدباقر حکیم • سید محمدسعید حکیم • سید عبدالعزیز حکیم • سید عمار حکیم • سید محمدمهدی حکیم • سید یاسین موسوی • سید مقتدی صدر• نوری مالکی • ابراهیم جعفری • حیدر عبادی • باقر شریف قرشی • احمد وائلی • ابومهدی المهندس • صدام حسین
جای های زیارتی
مقبره امام علی • بقاع امام حسین • بقعه کاظمین • مقبره عسکریین • آرامستان وادی‌السلام • مقبره حضرت عباس(ع) • مرقد طفلان مسلم • سرداب مقدس • مرقد حر بن یزید ریاحی • رده صافی‌صفا • منزل امام علی(ع) در کوفه
احزاب و تیم‌ها
حزب الدعوة الاسلامیة • مجلس اعلای اسلامی • ترکمانان • کردهای فیلی • شبک‌ها • بستگان حکیم • جیش المهدی • خویشاوندان صدر • جماعة العلماء فی النجف الاشرف • سازمان بدر • حشد الشعبی • حزب بعث عراق • کتائب حزب‌الله عراق • عصائب اهل الحق • کتائب سیدالشهداء عراق • مقاومت اسلامی نجباء
مساجد
مسجد کوفه • مسجد سهله • مسجد براثا • مسجد حنانه • مسجد هندی • مسجد روحانی انصاری • مسجد روحانی طوسی • مسجد الخضراء • مسجد صعصعة بن صوحان • مسجد زید بن صوحان • مسجد عمران بن شاهین • مسجد الحمراء • مسجد جامع بصره
مرکزها علمی و کتابخانه‌ها
حوزه علمیه نجف • حوزه علمیه بغداد • حوزه علمیه حله • حوزه علمیه کربلا • حوزه علمیه سامرا • کتابخانه علامه امینی • کتابخانه حکیم • مکتب علمیه آیت‌الله بروجردی • کتابخانه بقاع امام علی • مکتب آخوند • مکتب سید یزدی • مکتب خلیلی • مکتب شربیانی • فهرست مدرسه های علمیه نجف • مکتب قوام • جامعة النجف الدینیة • مکتب غرویه • مکتب قزوینی • مکتب ایروانی • مکتب بخارایی
رویدادهای اصلی
پیکار جمل • نزاع نهروان • صلح امام حسن(ع) • اتفاق کربلا • قیام مختار • قیام توابین • قیام زید بن علی • مبارزه جمهوری اسلامی ایران و عراق • تخریب بقعه امام حسین(ع) • تخریب بقاع عسکریین(ع) • کشتار دجیل
مطبوعات و رسانه‌ها
مجلة الاضواء • کانال العهد • کانال الاتجاه • کانال الغدیر • کانال الفرات • کانال النعیم • خبرنامه بیوت المتقین
قیام‌ها
انتفاضه شعبانیه • انتفاضه صفر • انقلاب ۱۹۲۰ عراق
متعلق
حائر حسینی • معاودین • عتبات عالیات • انجام مسجد کوفه • فهرست کتابخانه‌های نجف • عراق عرب • ستاد تجدید بنا عتبات عالیات • مدرسه کلامی بغداد • مدرسه حدیثی حله • موقوفه اود • روش العلماء
سوریه
نبو
مساجد
ایالات متحده عربی
مسجدالحرام • مسجدالنبی • مسجد قبا • مسجد شجره • مسجد ردالشمس • مسجد خیف • مسجد غدیر خم • مسجد قبلتین • مسجد تنعیم • مسجد الاجابة (مکه) • مسجد الاجابة (مدینه) • مسجد جن • مسجد غمامه • مساجد سبعه • مسجد حمزه (مدینه) • مسجد علی بن ابی‌طالب (مدینه)
عراق
مسجد کوفه • مسجد سهله • مسجد براثا • مسجد حنانه • مسجد روحانی طوسی • مسجد روحانی انصاری • مسجد هندی • مسجد الخضراء • مسجد صعصعه • مسجد زید بن صوحان • مسجد عمران بن شاهین • مسجد الحمراء • مسجد جامع بصره • مسجد جواهری
کشور ایران
مسجد جمکران • مسجد گوهرشاد • مسجد آقابزرگ کاشان • مسجد جامع اصفهان • مسجد امام اصفهان • مسجد حکیم اصفهان • مسجد سلماسی • مسجد روحانی لطف‌الله • مسجد جامع یزد • مسجد اعظم قم • مسجد امام حسن عسکری قم • مسجد سید اصفهان • مسجد امام خمینی • مسجد سید عزیز‌الله • مسجد کبود • مسجد نصیرالملک • مسجد جامع قم • مسجد جامع کرمان • مسجد ملک کرمان • مسجد ارک طهران • مسجد نماینده قانونی شیراز • مسجد کرامت • مسجد فیل • مسجد هدایت طهران • مسجد جامع عتیق شیراز • مسجد لرزاده • مسجد صاحب و مالک‌الامر تبریز • مسجد الجواد • مسجد جاوید • مسجد امین‌الدوله • مسجد ابوذر (طهران) • مسجد جلیلی • مسجد قبا (طهران) • مسجد جامع نارمک • مسجد فرط
فلسطین
مسجدالاقصی • مسجد صخره
سوریه، مصر، یمن و...
مسجد جامع اموی، مسجد قاضی مصر • مسجد جیوشی، مسجد امام علی صنعا • جامع الامام الصادق (بحرین)
مرتبط
مسجد • مسجد جامع • محراب • مناره • منبر • عمران مسجد • خبرگزاری شبستان • روز جهانی مسجد
نماز • مسجدالنبی
منزلت‌ها:
تفاوت پذیرایی مراسم ترحیم خانوادگی و مراسمهای پرجمعیت