نصفه شعبان
نصفه شعبان سالروز به دنیا آمدن حضرت مهدی(عج)، امام دوازدهم شیعه‌ها، و از پایکوبی‌های والا شیعه ها میباشد. در برخی احادیث، شب نصفه شعبان بعد از شب قدر برگزیدگان شب‌ها دانسته شد‌ه‌است. گروهی از شیعه‌ها در‌این شب به شب زنده‌داری و ایفا مذهبی سرگرم می شوند. برخی از اهل‌سنت و طریقت‌های تصوف نیز به فضیلت این پک پذیرایی ترحیم مشهد شب معتقدند.
در نصفه شعبان، به مناسبت به دنیاآمدن امام مهدی(عج)، شیعه هاِ کشور ایران، سمت مسجد جمکران و شیعه ها عراق، به سمت کربلا، پیاده‌روی می‌نمایند. بعد از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران در ۱۳۵۷ش روز نصفه شعبان در روز‌نگار کشور ایران تعطیل قانونی اعلام گردیده است.
منزلت و التفات
نصفه شعبان از مناسبت‌های اصلی شیعه ها به شمار می‌رود که براساس گزارش‌های تاریخی و طبق بینش دارای شهرت شیعه، امام مهدی(عج) در ۱۵ شعبان[۱] سال ۲۵۵[۲] یا این که ۲۵۶ق[۳] به جهان آمده میباشد. محمد بن حسن عسکری(ع) دواز‌دهمی امام شیعه ها و به اطمینان آن ها مهدی موعود میباشد.[مستلزم منبع] گروهی از شیعه ها به همین مناسبت این شب را جشن و پایکوبی می گیرند.
همینطور شب نصفه شعبان از شب‌های بافضلیت شناخته میشود و در احادیث به اجرا ایفا عبادی خاصی در آن پیشنهاد گردیده است.[۴]
پایکوبی به دنیا آمدن امام مهدی(عج)
نوشته ی علمیٔ اساسی: پیاده‌روی نصفه شعبان (آئین)
جشن و پای کوبی نصفه شعبان در مسجد جمکران (۲۵ بهمن ۱۴۰۳ش)
گروهی از شیعه‌ها به‌مناسبت سالروز به دنیا آمدن امام مهدی(عج) مبادرت به برگزاری پایکوبی، چراغانی، مولودی‌خوانی، قربانی و توزیع طعام می‌نمایند. در جمهوری اسلامی ایران برگزاری این جشن و پای کوبی‌ها در عصر جمهوری اسلامی برجسته‌خیس گردیده است و روز نصفه شعبان درین سرزمین تعطیل قانونی و روز جهانی مستضعفان نامیده گردیده است.[۵] اصلی ترین جشن و پای کوبی‌ها در کشور ایران در مسجد جمکران در قم برگزار می شود.[۶] قبل از انقلاب اسلامی کشور ایران در ۱۳۵۷ش، مسجد صدریه طهران از جای های برپایی جشن و پایکوبی‌های نصفه شعبان بود.[۷]
در عراق شیعه‌ها علاوه بر برگزاری جشن و پای کوبی نصفه شعبان، به زیارت امام حسین(ع) می روند. پیاده‌روی به سمت کربلا در روزها نصفه شعبان مرسوم میباشد. پای کوبی‌های نصفه شعبان به وسیله شیعه ها در کشورهای بحرین، یمن، مصر، لبنان، سوریه و هند نیز برگزار می شود.[۸]
فضیلت شب نصفه شعبان
در روایتی از امام درستگو(ع) شب نصفه شعبان برگزیدگان شب‌ها بعد از شب قدر معرفی شد‌ه‌است.[۹] احادیث نقل‌گردیده از نبی اکرم(ص) و امامان شیعه بر عنایت شب‌زنده‌داری و عبادت در شب نصفه شعبان تأکید دارااست؛ مثلا در روایتی آمده میباشد: جبرئیل در شب نصفه شعبان نبی(ص) را از خواب بیدار کرد و به برپایی نماز، خواندن قرآن، دعا و استغفار درین شب توصیه نمود.[۱۰] در روایتی دیگر، یک کدام از همسران نبی(ص) از عبادت خاص و سجده‌های وقت گیر فرستاده در شب نصفه شعبان خبر داده میباشد.[۱۱] در احادیثی از امام علی(ع) و امام راست گو(ع) نیز بر عبادت و جاری ساختن ایفا خاص شب نصفه شعبان پیشنهاد گردیده است.[۱۲]
سازه بر احادیث بخشی از فضیلت‌های شب نصفه شعبان عبارتند از:
گشایش درهای خشنودی، عفو، روزی و خیر و خوبی؛[۱۳]
تقسیم روزی و تصویب‌شدن فرصت مرگ آدم؛[۱۴]
آمرزش و بخشیده شدن گناه تمامی بشر‌ها غیر از مشرک، کینه توز، قمارباز، جدا رحم‌کرده، شراب‌خوار و شخصی که بر ایفا گناه سماجت می‌ورزد.[۱۵]
اسامی دیگر
شب برات: نصفه شعبان در تمدن و آرامش فارسی، شب برات نامیده گردیده است. ازآنجاکه در شب نصفه شعبان معبود، برات[یادداشت ۱] آزادی از دوزخ را به بندگان خویش میبخشد به‌این شب، شب برات گفته می شود.[۱۶] گاهی از شب نصفه شعبان به لیلةُ الصَّکّ نیز حافظه میگردد. صک معرّب نظارت فارسی و هم معنی برات میباشد.[۱۷] و در ترکیه به آن برات کاندیلی گفته میگردد.
ابوریحان بیرونی (۳۶۲- بعداز ۴۴۰ق) در کتاب «التفهیم» دربارهٔ شب برات آورده میباشد:
«... و شب پانزدهم از ماه شعبان، بزرگوار میباشد و او‌را شب برات خوانند و همی پندارم، این از قبیل آن میباشد که کسی که اندرو عبادت نماید و خیر و خوبی به مکان آورد، بیزاری یابد از دوزخ وجهنم».[۱۸]
محمد غیاث‌الدین رامپوری شعر سرا پر اسم و رسم هندوستان در قرن ۱۳ق نیز در غیاث‌اللغات -یکی تمدن‌های فارسی- شب پانزدهم شعبان را شب برات تعریف نموده است که در آن ملائکه به دستور آفریدگار روزی بشر را تقسیم می‌نمایند.[۱۹]
ميرزا سيد مهدی قدسی معروف به سید الواعظین:
اي امام فرصت و مظهر ذات
مر معبود را جمال تو مرآت
شب ميلاد توست آن شب قدر
که پروردگار اسم آن گذاشت برات
تو مگر خضر رویکرد ما باشی
ورنه ره گم کنيم در تاریکی[۲۰]
شب رهایی: در آسیای جنوبی به شب نصفه شعبان، شب رهایی گفته میگردد.[۲۱]
همینطور لیلة المبارکه و لیلة الرحمه از سایر اسامی این شب میباشد.[۲۲]
بینش اهل‌سنت
نصفه شعبان
نصفه شعبان سالروز به دنیا آمدن حضرت مهدی(عج)، امام دوازدهم شیعه‌ها، و از پایکوبی‌های والا شیعه ها میباشد. در برخی احادیث، شب نصفه شعبان بعد از شب قدر برگزیدگان شب‌ها دانسته شد‌ه‌است. گروهی از شیعه‌ها در‌این شب به شب زنده‌داری و ایفا مذهبی سرگرم می شوند. برخی از اهل‌سنت و طریقت‌های تصوف نیز به فضیلت این پک پذیرایی ترحیم مشهد شب معتقدند.
در نصفه شعبان، به مناسبت به دنیاآمدن امام مهدی(عج)، شیعه هاِ کشور ایران، سمت مسجد جمکران و شیعه ها عراق، به سمت کربلا، پیاده‌روی می‌نمایند. بعد از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران در ۱۳۵۷ش روز نصفه شعبان در روز‌نگار کشور ایران تعطیل قانونی اعلام گردیده است.
منزلت و التفات
نصفه شعبان از مناسبت‌های اصلی شیعه ها به شمار می‌رود که براساس گزارش‌های تاریخی و طبق بینش دارای شهرت شیعه، امام مهدی(عج) در ۱۵ شعبان[۱] سال ۲۵۵[۲] یا این که ۲۵۶ق[۳] به جهان آمده میباشد. محمد بن حسن عسکری(ع) دواز‌دهمی امام شیعه ها و به اطمینان آن ها مهدی موعود میباشد.[مستلزم منبع] گروهی از شیعه ها به همین مناسبت این شب را جشن و پایکوبی می گیرند.
همینطور شب نصفه شعبان از شب‌های بافضلیت شناخته میشود و در احادیث به اجرا ایفا عبادی خاصی در آن پیشنهاد گردیده است.[۴]
پایکوبی به دنیا آمدن امام مهدی(عج)
نوشته ی علمیٔ اساسی: پیاده‌روی نصفه شعبان (آئین)
جشن و پای کوبی نصفه شعبان در مسجد جمکران (۲۵ بهمن ۱۴۰۳ش)
گروهی از شیعه‌ها به‌مناسبت سالروز به دنیا آمدن امام مهدی(عج) مبادرت به برگزاری پایکوبی، چراغانی، مولودی‌خوانی، قربانی و توزیع طعام می‌نمایند. در جمهوری اسلامی ایران برگزاری این جشن و پای کوبی‌ها در عصر جمهوری اسلامی برجسته‌خیس گردیده است و روز نصفه شعبان درین سرزمین تعطیل قانونی و روز جهانی مستضعفان نامیده گردیده است.[۵] اصلی ترین جشن و پای کوبی‌ها در کشور ایران در مسجد جمکران در قم برگزار می شود.[۶] قبل از انقلاب اسلامی کشور ایران در ۱۳۵۷ش، مسجد صدریه طهران از جای های برپایی جشن و پایکوبی‌های نصفه شعبان بود.[۷]
در عراق شیعه‌ها علاوه بر برگزاری جشن و پای کوبی نصفه شعبان، به زیارت امام حسین(ع) می روند. پیاده‌روی به سمت کربلا در روزها نصفه شعبان مرسوم میباشد. پای کوبی‌های نصفه شعبان به وسیله شیعه ها در کشورهای بحرین، یمن، مصر، لبنان، سوریه و هند نیز برگزار می شود.[۸]
فضیلت شب نصفه شعبان
در روایتی از امام درستگو(ع) شب نصفه شعبان برگزیدگان شب‌ها بعد از شب قدر معرفی شد‌ه‌است.[۹] احادیث نقل‌گردیده از نبی اکرم(ص) و امامان شیعه بر عنایت شب‌زنده‌داری و عبادت در شب نصفه شعبان تأکید دارااست؛ مثلا در روایتی آمده میباشد: جبرئیل در شب نصفه شعبان نبی(ص) را از خواب بیدار کرد و به برپایی نماز، خواندن قرآن، دعا و استغفار درین شب توصیه نمود.[۱۰] در روایتی دیگر، یک کدام از همسران نبی(ص) از عبادت خاص و سجده‌های وقت گیر فرستاده در شب نصفه شعبان خبر داده میباشد.[۱۱] در احادیثی از امام علی(ع) و امام راست گو(ع) نیز بر عبادت و جاری ساختن ایفا خاص شب نصفه شعبان پیشنهاد گردیده است.[۱۲]
سازه بر احادیث بخشی از فضیلت‌های شب نصفه شعبان عبارتند از:
گشایش درهای خشنودی، عفو، روزی و خیر و خوبی؛[۱۳]
تقسیم روزی و تصویب‌شدن فرصت مرگ آدم؛[۱۴]
آمرزش و بخشیده شدن گناه تمامی بشر‌ها غیر از مشرک، کینه توز، قمارباز، جدا رحم‌کرده، شراب‌خوار و شخصی که بر ایفا گناه سماجت می‌ورزد.[۱۵]
اسامی دیگر
شب برات: نصفه شعبان در تمدن و آرامش فارسی، شب برات نامیده گردیده است. ازآنجاکه در شب نصفه شعبان معبود، برات[یادداشت ۱] آزادی از دوزخ را به بندگان خویش میبخشد به‌این شب، شب برات گفته می شود.[۱۶] گاهی از شب نصفه شعبان به لیلةُ الصَّکّ نیز حافظه میگردد. صک معرّب نظارت فارسی و هم معنی برات میباشد.[۱۷] و در ترکیه به آن برات کاندیلی گفته میگردد.
ابوریحان بیرونی (۳۶۲- بعداز ۴۴۰ق) در کتاب «التفهیم» دربارهٔ شب برات آورده میباشد:
«... و شب پانزدهم از ماه شعبان، بزرگوار میباشد و او‌را شب برات خوانند و همی پندارم، این از قبیل آن میباشد که کسی که اندرو عبادت نماید و خیر و خوبی به مکان آورد، بیزاری یابد از دوزخ وجهنم».[۱۸]
محمد غیاث‌الدین رامپوری شعر سرا پر اسم و رسم هندوستان در قرن ۱۳ق نیز در غیاث‌اللغات -یکی تمدن‌های فارسی- شب پانزدهم شعبان را شب برات تعریف نموده است که در آن ملائکه به دستور آفریدگار روزی بشر را تقسیم می‌نمایند.[۱۹]
ميرزا سيد مهدی قدسی معروف به سید الواعظین:
اي امام فرصت و مظهر ذات
مر معبود را جمال تو مرآت
شب ميلاد توست آن شب قدر
که پروردگار اسم آن گذاشت برات
تو مگر خضر رویکرد ما باشی
ورنه ره گم کنيم در تاریکی[۲۰]
شب رهایی: در آسیای جنوبی به شب نصفه شعبان، شب رهایی گفته میگردد.[۲۱]
همینطور لیلة المبارکه و لیلة الرحمه از سایر اسامی این شب میباشد.[۲۲]
بینش اهل‌سنت
تفاوت پذیرایی مراسم ترحیم خانوادگی و مراسمهای پرجمعیت