مجله خبری تشریفات

علی بن مهزیار اهوازی دورقی، فقید، محدّث و از رهبران و سرشناسان شیعه در اوایل قرن سوم قمری. او نزد امامان شیعه رده والایی داشت و از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و نماینده قانونی وی در بعضا نواحی بود. لقب او ابوالحسن و به اهوازی و دورقی دارای شهرت بود. علی بن مهزیار در نوجوانی یاروهمدم پدرش که مسیحی بود، به اسلام روی آورد و در عبادت و دانش زبانزد شد و به حفاظت از مذهب اهل بیت پرداخت. او با امامان شیعه رابطه داشت و امام جواد(ع) در اسم‌ه‎ای او‌را ستوده میباشد. در زمینه ی محل دفن او اختلاف میباشد و دو مقبره در شهرهای جاجرم و اهواز به او منسوب پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشد.

نسب، لقب و کنیه
بابا علی به اسم مهزیار، مسیحی و اهل هند بود که اسلام آورد و آن‌گاه در یکی‌از روستاهای اهواز سکونت کرد. علی بن مهزیار نیز یار پدرش، در به عبارتی زمانه نوجوانی به آیین اسلام گروید.[۱]

بعضی معتقدند که او اهل «هِندیجان عجم» میباشد.[۲] در زمان‌های قبلی «هندیجان» از شهرهای دُورَق قدیم - جزء عجم - محسوب میشد.

منابع، لقب او را ابوالحسن و کنیه او را اهوازی و دورقی آورده‌اند.[۳] کنیه دورقی از آن جهت به او اطلاق گردیده‌است که محل تولد او دورق یک کدام از شهرهای خوزستان بوده میباشد.[۴]

خصوصیت‌ها
عبادت
در حال و روز علی بن مهزیار آورده‌اند که: «هنگام طلوع خورشید برای معبود به سجده می‌به‌زمین‌خورد و سرش را بلند نمی کرد تا اینکه هزار نفر از برادران فقهی‌اش را دعا میکرد.[۵][۶] ازاین‌رو، پیشانی او در تاثیر سجده‌های زیاد و وقت گیر، همچون زانوی شتر، پینه زده بود.»[۷]

دانش
بنابر نقل روضه خوان طوسی (از عالمان گرانقدر شیعه در قرن پنجم)، علی بن مهزیار از مفسران قرن سوم هجری میباشد و بیش تر از سی کتاب و رساله در قضیه‌های متفاوت معارف اسلامی داراست.[۸] اسم او در اوراق حدود ۴۳۷ داستان آمده میباشد.[۹]

رابطه با امامان شیعه
علی بن مهزیار از امام رضا(ع) حدیث نقل کرده‌میباشد.[۱۰] او از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به شمار می‌رود[۱۱] و نماینده قانونی آن ها بود و توقیع امام برای وی هنوز جان دار میباشد.

امام جواد(ع) در طومار‌ای علی بن مهزیار را اینگونه تحسین می‌نماید:

«ای علی! در تاسی کردن، ایفا اوامر، خیرخواهی و پندگویی تورا آزمودم (و تو سرافراز از بوتۀ تست خارج آمدی). پس در صورتی بیان‌کنم کسی را مانند تو ندیده‌ام، چه بسا راست گفته باشم. خدا به تو پردیس برین و آن مقامات والایی که نمی‌دانی، جایزه دهد. اینجانب رده تو و سرویس ها شبانه روزی تو‌را در سوز و سرما و گرما از دید بدور نداشته‌ام. از خدا میخواهم در روز قیامت که همگی را گرد می آورد، آن چنان مخلوقات خویش را دلداده و دوستدار تو نماید که مایۀ رشک باشد. به صدق که آفریدگار شنوندۀ دعاهاست...»[۱۲][۱۳]
همینطور امام جواد(ع) در پاسخ یکی طومار‌های علی می‌نویسند:

«البته درخصوص دعائی که از اینجانب منظور بودی. تو نمی‌دانی که معبود تو‌را در نزد اینجانب چه‌طور قرار داده که به خیال محبتی که به تو دارم گاهی تورا به نامت می خوانم. آفریدگار آنچه را به تو روزی کرده به شایسته ترین صورت استوار گرداند و با خشنودی اینجانب از تو، وی هم از تو خشنود خواهد شد و تو‌را به آرزویت نائل گرداند و با عفو و بخشش خودش تورا در بهشت اعلی میهمان سازد. آفریدگار تو‌را مراقبت نماید و دوست بدارد.[۱۴][۱۵]

علی بن مهزیار از‌ جانب امام هادی(ع) نیز وکالت داشت و توقیعاتی از طرف امام درباره صحت و درستکاری او برای شیعه‌ها صادر‌ گردیده‌ میباشد‌.[۱۶]

تامین از مذهب امامیه
به نوشته نجاشی، ابن مهزیار با علی بن اسباط که فطحی مذهب بود، مناظراتی داشت و مسائلی در این مورد دربین آن دو رد و بدل شوید. سرنوشت آن دو مسائل آیتم مشاجره خویش را پیش امام جواد(ع) بردند که‌این فرمان، با رجوع علی بن اسباط از نظریه فسخ خویش، خاتمه یافت.[۱۷][۱۸]

عمل‌های علمی

علی بن مهزیار اهوازی دورقی، فقید، محدّث و از رهبران و سرشناسان شیعه در اوایل قرن سوم قمری. او نزد امامان شیعه رده والایی داشت و از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) و نماینده قانونی وی در بعضا نواحی بود. لقب او ابوالحسن و به اهوازی و دورقی دارای شهرت بود. علی بن مهزیار در نوجوانی یاروهمدم پدرش که مسیحی بود، به اسلام روی آورد و در عبادت و دانش زبانزد شد و به حفاظت از مذهب اهل بیت پرداخت. او با امامان شیعه رابطه داشت و امام جواد(ع) در اسم‌ه‎ای او‌را ستوده میباشد. در زمینه ی محل دفن او اختلاف میباشد و دو مقبره در شهرهای جاجرم و اهواز به او منسوب پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشد.

نسب، لقب و کنیه
بابا علی به اسم مهزیار، مسیحی و اهل هند بود که اسلام آورد و آن‌گاه در یکی‌از روستاهای اهواز سکونت کرد. علی بن مهزیار نیز یار پدرش، در به عبارتی زمانه نوجوانی به آیین اسلام گروید.[۱]

بعضی معتقدند که او اهل «هِندیجان عجم» میباشد.[۲] در زمان‌های قبلی «هندیجان» از شهرهای دُورَق قدیم - جزء عجم - محسوب میشد.

منابع، لقب او را ابوالحسن و کنیه او را اهوازی و دورقی آورده‌اند.[۳] کنیه دورقی از آن جهت به او اطلاق گردیده‌است که محل تولد او دورق یک کدام از شهرهای خوزستان بوده میباشد.[۴]

خصوصیت‌ها
عبادت
در حال و روز علی بن مهزیار آورده‌اند که: «هنگام طلوع خورشید برای معبود به سجده می‌به‌زمین‌خورد و سرش را بلند نمی کرد تا اینکه هزار نفر از برادران فقهی‌اش را دعا میکرد.[۵][۶] ازاین‌رو، پیشانی او در تاثیر سجده‌های زیاد و وقت گیر، همچون زانوی شتر، پینه زده بود.»[۷]

دانش
بنابر نقل روضه خوان طوسی (از عالمان گرانقدر شیعه در قرن پنجم)، علی بن مهزیار از مفسران قرن سوم هجری میباشد و بیش تر از سی کتاب و رساله در قضیه‌های متفاوت معارف اسلامی داراست.[۸] اسم او در اوراق حدود ۴۳۷ داستان آمده میباشد.[۹]

رابطه با امامان شیعه
علی بن مهزیار از امام رضا(ع) حدیث نقل کرده‌میباشد.[۱۰] او از یاران مجاورت امام جواد(ع) و امام هادی(ع) به شمار می‌رود[۱۱] و نماینده قانونی آن ها بود و توقیع امام برای وی هنوز جان دار میباشد.

امام جواد(ع) در طومار‌ای علی بن مهزیار را اینگونه تحسین می‌نماید:

«ای علی! در تاسی کردن، ایفا اوامر، خیرخواهی و پندگویی تورا آزمودم (و تو سرافراز از بوتۀ تست خارج آمدی). پس در صورتی بیان‌کنم کسی را مانند تو ندیده‌ام، چه بسا راست گفته باشم. خدا به تو پردیس برین و آن مقامات والایی که نمی‌دانی، جایزه دهد. اینجانب رده تو و سرویس ها شبانه روزی تو‌را در سوز و سرما و گرما از دید بدور نداشته‌ام. از خدا میخواهم در روز قیامت که همگی را گرد می آورد، آن چنان مخلوقات خویش را دلداده و دوستدار تو نماید که مایۀ رشک باشد. به صدق که آفریدگار شنوندۀ دعاهاست...»[۱۲][۱۳]
همینطور امام جواد(ع) در پاسخ یکی طومار‌های علی می‌نویسند:

«البته درخصوص دعائی که از اینجانب منظور بودی. تو نمی‌دانی که معبود تو‌را در نزد اینجانب چه‌طور قرار داده که به خیال محبتی که به تو دارم گاهی تورا به نامت می خوانم. آفریدگار آنچه را به تو روزی کرده به شایسته ترین صورت استوار گرداند و با خشنودی اینجانب از تو، وی هم از تو خشنود خواهد شد و تو‌را به آرزویت نائل گرداند و با عفو و بخشش خودش تورا در بهشت اعلی میهمان سازد. آفریدگار تو‌را مراقبت نماید و دوست بدارد.[۱۴][۱۵]

علی بن مهزیار از‌ جانب امام هادی(ع) نیز وکالت داشت و توقیعاتی از طرف امام درباره صحت و درستکاری او برای شیعه‌ها صادر‌ گردیده‌ میباشد‌.[۱۶]

تامین از مذهب امامیه
به نوشته نجاشی، ابن مهزیار با علی بن اسباط که فطحی مذهب بود، مناظراتی داشت و مسائلی در این مورد دربین آن دو رد و بدل شوید. سرنوشت آن دو مسائل آیتم مشاجره خویش را پیش امام جواد(ع) بردند که‌این فرمان، با رجوع علی بن اسباط از نظریه فسخ خویش، خاتمه یافت.[۱۷][۱۸]

عمل‌های علمی