مجله خبری تشریفات

فلسفه مجازات مرتد
در توضیح فلسفه مجازات مرتد، به حکمت‌های مختلفی اشاره گردیده‌است:

زیرا اسلام زیربنای نظام سیاسی میباشد، ارتداد و آشکارسازی آن، باعث تضعیف اسلام و فروپاشی نظام سیاسی بر اساس آن می گردد. به همین جهت، حکومت اسلامی مکلف میباشد در قبال آشکارسازی ارتداد بایستد و برایش مجازات در لحاظ پک پذیرایی ترحیم مشهد بگیرد.[۳۹]
زیرا اسلام برهان لینک و پیوند جامعه میباشد، ارتداد و اظهارش، باعث گسست عموم میشود. مهدی تاجر از عهدوپیمان پرفسور مارسل بوازار، مدرس دستمزد دانشکده ژنو نقل می‌كند «انگیزه دشوار‌گیری اسلام درباره مرتد، شاید بدان جهت باشد كه در نظام حكومتی و سيستم اداری دولت ها اسلامی، ایمان به خداوند جنبه تنها اعتقادی و فردی نداشته، بلكه جزو بندهای پيوستگی امت و پايه‌های حكومت میباشد به‌طوری‌كه با فقدان آن، قوام و دوام جامعه متلاشی میشود و مانند خودکشی یا این که فتنه و خرابی میباشد که نمی‌تواند قابل‌تحمل باشد».[۴۰]
اظهار اسلام به معنای التزام به نظمی خاص و تایید نام‌و‌نشان ویژه میباشد؛ از این رو، ارتداد نوعی طغیان علیه نام و نشان همگانی جامعه میباشد که موجب اخلال در ادب جامعه میشود.[۴۱]
انگیزه دشوار‌گیری در مورد مجازات ارتداد این میباشد که آئین را موضوع‌ای بی آلایش ندانیم و در تعیین آن بیشتر اعتنا کنیم.[۴۲]
مجازات مرتد بازدارنده از آن می‌گردد که معارضان اسلام با قصد تضعیف ایمان عموم، اسلام بیاورند و آنگاه از اسلام خارج فرآیند؛ چنانکه نقشه معاندان اسلام در بالا ظهور اسلام اینگونه بود و به همین جهت، مجازات مرتدّ مقرر گشت.[۴۳]
بقیه احکام
برپایه منابع شرعی، بعضی از احکام ارتداد به‌گستردن ذیل میباشد:

نجاست: ارتداد موجب نجاست مرتدّ می گردد.[۴۴] مرتد فطریِ زن و مرتد ملی، چه زن باشد چه مرد، در شرایطی‌که توبه نمایند، تمیز میگردند.[۴۵]
باطل تزویج: در‌صورتی‌که بعد از عقد وصلت و قبل از آمیزش، یک کدام از زن و مرد مرتد شوند، وصلت فسخ میگردد.[۴۶] در‌حالتی که بعد از قربت، مرد مرتد گردد و مرتد فطری باشد، وصلت فسخ میگردد؛ ولی در حالتی‌که زن مرتد گردد، مرتد فطری باشد یا این که ملی، در شرایطی که تا نقطه نهایی توده (جمع جدایی)، توبه نکرد، عقد تزویج فسخ میباشد؛ وگرنه درست باقی میماند. همینطور میباشد در شرایطی که مرد، مرتد ملی باشد.[۴۷] ارتداد بازدارنده وصلت مسلمان با مرتد می‌گردد.[۴۸]
ارث: ارتداد بازدارنده از ارث بردن مرتد از مسلمان می‌گردد.[۴۹]
ارتداد در ضابطه کشور ایران
در ضابطه مجازات اسلامی کشور ایران، ارتداد به‌تیتر جرم بیان نشده و مجازاتی هم برایش گزینش نشده میباشد؛[۵۰] البته برخی با استناد به اصل ۱۶۷ قانون اساسی کشور، آن را جرم می دانند.[۵۱] درین اصل آمده میباشد: «حکم کننده ملزم میباشد همت نماید حکم هر گفت و گو را در مقررات مُدَوَّخیر بیابد و در شرایطی‌که نیابد با استناد به منابع دارای اعتبار اسلامی یا این که فتاوی دارای اعتبار، حکم موضوع را صادر کند...»[۵۲]

فلسفه مجازات مرتد
در توضیح فلسفه مجازات مرتد، به حکمت‌های مختلفی اشاره گردیده‌است:

زیرا اسلام زیربنای نظام سیاسی میباشد، ارتداد و آشکارسازی آن، باعث تضعیف اسلام و فروپاشی نظام سیاسی بر اساس آن می گردد. به همین جهت، حکومت اسلامی مکلف میباشد در قبال آشکارسازی ارتداد بایستد و برایش مجازات در لحاظ پک پذیرایی ترحیم مشهد بگیرد.[۳۹]
زیرا اسلام برهان لینک و پیوند جامعه میباشد، ارتداد و اظهارش، باعث گسست عموم میشود. مهدی تاجر از عهدوپیمان پرفسور مارسل بوازار، مدرس دستمزد دانشکده ژنو نقل می‌كند «انگیزه دشوار‌گیری اسلام درباره مرتد، شاید بدان جهت باشد كه در نظام حكومتی و سيستم اداری دولت ها اسلامی، ایمان به خداوند جنبه تنها اعتقادی و فردی نداشته، بلكه جزو بندهای پيوستگی امت و پايه‌های حكومت میباشد به‌طوری‌كه با فقدان آن، قوام و دوام جامعه متلاشی میشود و مانند خودکشی یا این که فتنه و خرابی میباشد که نمی‌تواند قابل‌تحمل باشد».[۴۰]
اظهار اسلام به معنای التزام به نظمی خاص و تایید نام‌و‌نشان ویژه میباشد؛ از این رو، ارتداد نوعی طغیان علیه نام و نشان همگانی جامعه میباشد که موجب اخلال در ادب جامعه میشود.[۴۱]
انگیزه دشوار‌گیری در مورد مجازات ارتداد این میباشد که آئین را موضوع‌ای بی آلایش ندانیم و در تعیین آن بیشتر اعتنا کنیم.[۴۲]
مجازات مرتد بازدارنده از آن می‌گردد که معارضان اسلام با قصد تضعیف ایمان عموم، اسلام بیاورند و آنگاه از اسلام خارج فرآیند؛ چنانکه نقشه معاندان اسلام در بالا ظهور اسلام اینگونه بود و به همین جهت، مجازات مرتدّ مقرر گشت.[۴۳]
بقیه احکام
برپایه منابع شرعی، بعضی از احکام ارتداد به‌گستردن ذیل میباشد:

نجاست: ارتداد موجب نجاست مرتدّ می گردد.[۴۴] مرتد فطریِ زن و مرتد ملی، چه زن باشد چه مرد، در شرایطی‌که توبه نمایند، تمیز میگردند.[۴۵]
باطل تزویج: در‌صورتی‌که بعد از عقد وصلت و قبل از آمیزش، یک کدام از زن و مرد مرتد شوند، وصلت فسخ میگردد.[۴۶] در‌حالتی که بعد از قربت، مرد مرتد گردد و مرتد فطری باشد، وصلت فسخ میگردد؛ ولی در حالتی‌که زن مرتد گردد، مرتد فطری باشد یا این که ملی، در شرایطی که تا نقطه نهایی توده (جمع جدایی)، توبه نکرد، عقد تزویج فسخ میباشد؛ وگرنه درست باقی میماند. همینطور میباشد در شرایطی که مرد، مرتد ملی باشد.[۴۷] ارتداد بازدارنده وصلت مسلمان با مرتد می‌گردد.[۴۸]
ارث: ارتداد بازدارنده از ارث بردن مرتد از مسلمان می‌گردد.[۴۹]
ارتداد در ضابطه کشور ایران
در ضابطه مجازات اسلامی کشور ایران، ارتداد به‌تیتر جرم بیان نشده و مجازاتی هم برایش گزینش نشده میباشد؛[۵۰] البته برخی با استناد به اصل ۱۶۷ قانون اساسی کشور، آن را جرم می دانند.[۵۱] درین اصل آمده میباشد: «حکم کننده ملزم میباشد همت نماید حکم هر گفت و گو را در مقررات مُدَوَّخیر بیابد و در شرایطی‌که نیابد با استناد به منابع دارای اعتبار اسلامی یا این که فتاوی دارای اعتبار، حکم موضوع را صادر کند...»[۵۲]