مجله خبری تشریفات

طرز درس دادن
خویی، در درس دادن مباحث علمی، غالب‌دست و مسلط خوانده گردیده که مطالب را شمرده، فصیح، منظم و فارغ از داخل شدن به زواید و حاشیه ها ذکر می‌کرده، به مباحث فلسفی نمی‌پرداخته، به کارگیری فراوانی از احادیث می‌کرده و به سندهای احادیث دقت ویژه می‌نموده است.[۲۶] درس او، خلاصه‌ای از آراء و مبانی علمی مجالس درس آقا ضیاء عراقی، محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی و ایده ها خویش او تعریف پک پذیرایی ترحیم مشهد گردیده است.[۲۷]

اثر ها و تقریرات
نوشته‌علمیٔ اساسی: فهرست اثرها سید ابوالقاسم موسوی خویی
سید ابوالقاسم خویی، اثراتی در موضوعات فقه، اصول فقه، رجال، حرف و علم ها قرآنی نگاشته میباشد. اثر ها وی در دسته‌ای پنجاه جلدی با تیتر «موسوعة الامام الخوئی» جمع گردیده[۲۸] و ورژن دیجیتال این موسسه نیز، بوسیله راءس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی روشنایی در دسترس میباشد.[۲۹]

برخی از شناخته‌گردیده‌ترین اثرها وی عبارتند از:

اجود التقریرات
معجم رجال الحدیث
البیان فی تعبیر و تفسیر القرآن

خویی و شاگردانش: به ترتیب از سمت راست: سیدجعفر خویی، سید موسی صدر، سید عبدالله شیرازی، ابوالقاسم خوئی، سید نصرالله مستنبط و سیدمرتضی حکمی.
شاگردان
ابوالقاسم خویی، شاگردان فراوانی داشته و بعضا منابع بیش تر از ۶۰۰ طلبه برای او برشمرده‌اند.[۳۰] تنی چند از شاگردان در جلسات استفتاء حضور داشتند.

اعضای هیئت استفتاء اولیه:[۳۱] روحانی صدرا بادکوبه‌ای، روضه خوان مجتبی لنکرانی، میرزا جواد تبریزی، میرزا کاظم تبریزی، روضه خوان حبیب‌الله اراکی، سید جعفر مرعشی.
اعضای هیئت استفتاء دوم:[۳۲] سید علی سیستانی، سید علی حسینی بهشتی، سید مرتضی خلخالی، روضه خوان محمداسحاق فیاض، روحانی علی‌اصغر احمدی شاهرودی، روحانی محمدجعفر نائینی
بعضی دیگر از شاگردان وی عبارتند از:

محمدعلی توحیدی تبریزی [۳۳]
حاج آقا تقی قمی
سید محمدباقر صدر
علی فلسفی تنکابنی
سید موسی صدر
مرتضی بروجردی
ابوالقاسم گرجی[۳۴]
حسین وحید خراسانی
محمدآصف محسنی قندهاری[۳۵]
سید علی هاشمی شاهرودی
سید جواد آل‌علی شاهرودی
محمدتقی جعفری
سید عبدالکریم رضوی کشمیری[۳۶]
سید محمدحسین ادب الله
باقر شریف قرشی
سید محمدحسین حسینی تهرانی
بشیر حسین نجفی
سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
حسین حقیقت کاشانی
آرا و دیدگاه ها علمی
سید ابوالقاسم خویی، در فقه و اصول فقه، نظرها و آرای قابل توجهی داشته که گاه با نظرها معروف فقیهان شیعه گوناگون بوده و به نقل از بعضی، ۳۰۰ فتوا خلاف فتواهای دارای اسم و رسم فقیهان شیعه، در بین فتاوای خویی چشم می‌گردد.[۳۷] برخی از این مورد ها عبارت میباشد از:

مخالفت با ملزم بودن کافران به فروع آیین: خویی مانند یوسف بحرانی و خلاف لحاظ تمامی علمای شیعه که معتقدند کافران ضمن اصول آیین، موظف به فروع آیین هم گردیده‌اند،[۳۸] بر این اعتقاد و باور میباشد که کافران تا وقتی که اسلام را نپذیرند، ملزم به فروع آئین نمی شوند.[۳۹]
عدم تایید نسبی بودن شروع ماه قمری: به اطمینان خویی، خلاف لحاظ دارای اسم و رسم، شروع ماه قمری برای همگی یکسان میباشد و نمی‌اقتدار آن را چیزی نسبی دانست. به دلیل آن که میزان استارت ماه قمری، بر طبق آرای خویی، خارج رفتن ماه از محاق میباشد که پدیده‌ای تکوینی میباشد و به اوضاع قرارگیری خورشید، ماه و زمین مرتبط میباشد و متعلق به اجزا و بخشها متفاوت زمین وجود ندارد.[۴۰]
مخالفت با آوازه فتوایی و اجماع: سید ابوالقاسم، دربارهٔ آوازه فتوایی، نظراتی به کلی متعدد با ایده ها پر اسم و رسم عالمان شیعه داشت. به اطمینان بیشتر اصولیان شیعه، در صورتی یک فتوا میان فقیهان، دارای اسم و رسم باشد، داستان معتبری که با آن ناسازگار میباشد، اعتباری ندارد. خویی ولی با این اصل مخالف میباشد و «آوازه فتوایی» را در ترجیحات باب تعارض در اصول فقه بیان نکرده و اعتقاد دارد، آوازه عملی ضعف گواهی قصه را جبران نمی‌نماید؛ به عبارتی‌طور که بی‌توجهی فقها به یک حدیث درست، آن را از حجیت ساقط نخواهد کرد.[۴۱] او اعتبار و حجیت اجماع را هم پایین سؤال برده میباشد؛ چه اجماع منقول و چه اجماع محصَّل. با این حالا خویی در فتاوای خویش احتیاط کرده و به اجماع اعتنا نموده است.[۴۲]
فتاوای مخالف دارای شهرت: مجوز بیرون شدن زن از منزل سوای اذن همسر، تایید صلاحیت سقط جنین برای زن در شکل احتمال مرگ خویش، مجوز وصلت مرد مسلمان با زن اهل کتاب، منوط نبودن جهاد ابتدایی به حضور امام معصوم، شرط نبودن اجتهاد برای حکم کننده، و همینطور پاکی چرم‌های وارداتی از کشورهای غیرمسلمان که ذبح فقاهتی آن‌ها مشکوک میباشد.[۴۳]
اقدامات سیاسی

مدد از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران
در ارتباط با حکومت‌های باطن جمهوری اسلامی ایران، سید ابوالقاسم خویی، تا قبل از مرجعیت، بیانیه‌ها و اطلاعیه‌هایی در محکومیت اقدامات حکومت پهلوی صادر کرده، در یک عصر بیش تر از ده ساله، به طور تقریبً سیاست بی سروصدا را در پیش گرفته و بعد در شروع موفقیت انقلاب اسلامی در کشور ایران در بهمن ۱۳۵۷ش، به هواخواهی از امام خمینی و انقلاب اسلامی پرداخته میباشد. راجع به با حکومت عراق نیز جانبداری خویی از انتفاضه شعبانیه عراق شیعه‌ها عراق، به حصر خانگی وی انجامید.[۴۴] بعضا از اقدامات اجتماعی و سیاسی آیت‌الله خویی عبارتند از:

موضع‌ها علیه حکومت پهلوی

طرز درس دادن
خویی، در درس دادن مباحث علمی، غالب‌دست و مسلط خوانده گردیده که مطالب را شمرده، فصیح، منظم و فارغ از داخل شدن به زواید و حاشیه ها ذکر می‌کرده، به مباحث فلسفی نمی‌پرداخته، به کارگیری فراوانی از احادیث می‌کرده و به سندهای احادیث دقت ویژه می‌نموده است.[۲۶] درس او، خلاصه‌ای از آراء و مبانی علمی مجالس درس آقا ضیاء عراقی، محمدحسین غروی نائینی و محمدحسین غروی اصفهانی و ایده ها خویش او تعریف پک پذیرایی ترحیم مشهد گردیده است.[۲۷]

اثر ها و تقریرات
نوشته‌علمیٔ اساسی: فهرست اثرها سید ابوالقاسم موسوی خویی
سید ابوالقاسم خویی، اثراتی در موضوعات فقه، اصول فقه، رجال، حرف و علم ها قرآنی نگاشته میباشد. اثر ها وی در دسته‌ای پنجاه جلدی با تیتر «موسوعة الامام الخوئی» جمع گردیده[۲۸] و ورژن دیجیتال این موسسه نیز، بوسیله راءس پژوهش ها کامپیوتری علم ها اسلامی روشنایی در دسترس میباشد.[۲۹]

برخی از شناخته‌گردیده‌ترین اثرها وی عبارتند از:

اجود التقریرات
معجم رجال الحدیث
البیان فی تعبیر و تفسیر القرآن

خویی و شاگردانش: به ترتیب از سمت راست: سیدجعفر خویی، سید موسی صدر، سید عبدالله شیرازی، ابوالقاسم خوئی، سید نصرالله مستنبط و سیدمرتضی حکمی.
شاگردان
ابوالقاسم خویی، شاگردان فراوانی داشته و بعضا منابع بیش تر از ۶۰۰ طلبه برای او برشمرده‌اند.[۳۰] تنی چند از شاگردان در جلسات استفتاء حضور داشتند.

اعضای هیئت استفتاء اولیه:[۳۱] روحانی صدرا بادکوبه‌ای، روضه خوان مجتبی لنکرانی، میرزا جواد تبریزی، میرزا کاظم تبریزی، روضه خوان حبیب‌الله اراکی، سید جعفر مرعشی.
اعضای هیئت استفتاء دوم:[۳۲] سید علی سیستانی، سید علی حسینی بهشتی، سید مرتضی خلخالی، روضه خوان محمداسحاق فیاض، روحانی علی‌اصغر احمدی شاهرودی، روحانی محمدجعفر نائینی
بعضی دیگر از شاگردان وی عبارتند از:

محمدعلی توحیدی تبریزی [۳۳]
حاج آقا تقی قمی
سید محمدباقر صدر
علی فلسفی تنکابنی
سید موسی صدر
مرتضی بروجردی
ابوالقاسم گرجی[۳۴]
حسین وحید خراسانی
محمدآصف محسنی قندهاری[۳۵]
سید علی هاشمی شاهرودی
سید جواد آل‌علی شاهرودی
محمدتقی جعفری
سید عبدالکریم رضوی کشمیری[۳۶]
سید محمدحسین ادب الله
باقر شریف قرشی
سید محمدحسین حسینی تهرانی
بشیر حسین نجفی
سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
حسین حقیقت کاشانی
آرا و دیدگاه ها علمی
سید ابوالقاسم خویی، در فقه و اصول فقه، نظرها و آرای قابل توجهی داشته که گاه با نظرها معروف فقیهان شیعه گوناگون بوده و به نقل از بعضی، ۳۰۰ فتوا خلاف فتواهای دارای اسم و رسم فقیهان شیعه، در بین فتاوای خویی چشم می‌گردد.[۳۷] برخی از این مورد ها عبارت میباشد از:

مخالفت با ملزم بودن کافران به فروع آیین: خویی مانند یوسف بحرانی و خلاف لحاظ تمامی علمای شیعه که معتقدند کافران ضمن اصول آیین، موظف به فروع آیین هم گردیده‌اند،[۳۸] بر این اعتقاد و باور میباشد که کافران تا وقتی که اسلام را نپذیرند، ملزم به فروع آئین نمی شوند.[۳۹]
عدم تایید نسبی بودن شروع ماه قمری: به اطمینان خویی، خلاف لحاظ دارای اسم و رسم، شروع ماه قمری برای همگی یکسان میباشد و نمی‌اقتدار آن را چیزی نسبی دانست. به دلیل آن که میزان استارت ماه قمری، بر طبق آرای خویی، خارج رفتن ماه از محاق میباشد که پدیده‌ای تکوینی میباشد و به اوضاع قرارگیری خورشید، ماه و زمین مرتبط میباشد و متعلق به اجزا و بخشها متفاوت زمین وجود ندارد.[۴۰]
مخالفت با آوازه فتوایی و اجماع: سید ابوالقاسم، دربارهٔ آوازه فتوایی، نظراتی به کلی متعدد با ایده ها پر اسم و رسم عالمان شیعه داشت. به اطمینان بیشتر اصولیان شیعه، در صورتی یک فتوا میان فقیهان، دارای اسم و رسم باشد، داستان معتبری که با آن ناسازگار میباشد، اعتباری ندارد. خویی ولی با این اصل مخالف میباشد و «آوازه فتوایی» را در ترجیحات باب تعارض در اصول فقه بیان نکرده و اعتقاد دارد، آوازه عملی ضعف گواهی قصه را جبران نمی‌نماید؛ به عبارتی‌طور که بی‌توجهی فقها به یک حدیث درست، آن را از حجیت ساقط نخواهد کرد.[۴۱] او اعتبار و حجیت اجماع را هم پایین سؤال برده میباشد؛ چه اجماع منقول و چه اجماع محصَّل. با این حالا خویی در فتاوای خویش احتیاط کرده و به اجماع اعتنا نموده است.[۴۲]
فتاوای مخالف دارای شهرت: مجوز بیرون شدن زن از منزل سوای اذن همسر، تایید صلاحیت سقط جنین برای زن در شکل احتمال مرگ خویش، مجوز وصلت مرد مسلمان با زن اهل کتاب، منوط نبودن جهاد ابتدایی به حضور امام معصوم، شرط نبودن اجتهاد برای حکم کننده، و همینطور پاکی چرم‌های وارداتی از کشورهای غیرمسلمان که ذبح فقاهتی آن‌ها مشکوک میباشد.[۴۳]
اقدامات سیاسی

مدد از انقلاب اسلامی جمهوری اسلامی ایران
در ارتباط با حکومت‌های باطن جمهوری اسلامی ایران، سید ابوالقاسم خویی، تا قبل از مرجعیت، بیانیه‌ها و اطلاعیه‌هایی در محکومیت اقدامات حکومت پهلوی صادر کرده، در یک عصر بیش تر از ده ساله، به طور تقریبً سیاست بی سروصدا را در پیش گرفته و بعد در شروع موفقیت انقلاب اسلامی در کشور ایران در بهمن ۱۳۵۷ش، به هواخواهی از امام خمینی و انقلاب اسلامی پرداخته میباشد. راجع به با حکومت عراق نیز جانبداری خویی از انتفاضه شعبانیه عراق شیعه‌ها عراق، به حصر خانگی وی انجامید.[۴۴] بعضا از اقدامات اجتماعی و سیاسی آیت‌الله خویی عبارتند از:

موضع‌ها علیه حکومت پهلوی