مجله خبری تشریفات

زمین خورد شامگه به کنار آسمان نگون
خور زیرا سربریده ازین طشت واژگون[۵]
ادب شیرازی هم از افرادی میباشد که در زمان قاجار، مرثیه را در پوسته مخلوط‌سد سروده میباشد.[۶] بعداز محتشم شاعرانی با لهجه فارسی و عربی به استقبال قصیده دارای اسم و رسم وی رفته و تلاش کرده اند به عبارتی مضمون ها را درقالب شعر ذکر نمایند. محمدحسین غروی اصفهانی دارای شهرت به شرکت از افرادی میباشد که دوازده سد خودش را با این تیتر در دیوان شعرش سروده میباشد: «دوازده حایل فی پاسخ المحتشم علیه الرحمة»سه بیت نخستش اینگونه پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشد

گشوده این چه حریق میباشد که بر جان فقید میباشد؟
گشوده این چه شعله حزن واندوه وماتم میباشد؟
گشوده این حدیث واقعه جانگداز چیست؟
گشوده این چه روایت ای میباشد که با غصه توأم میباشد؟
این آه جانگزاست که در مُلک دل بپاست
یا این که لشگر عزاست که در مرز و بوم ناراحتی میباشد؟
[۷]«محتشم‌طومار» با توده مهدی امین فروغی جستاری درباره ادغام‌بندهای عاشورایی در استقبال «محتشم کاشانی» میباشد. به گفته امین فروغی، در کتاب «محتشم‌طومار» ۳۴ تاثیر از شایسته ترین ادغام‌بندهایی که در استقبال مخلوط‌حایل «محتشم‌کاشانی»سروده گردیده، گرد آمده میباشد. [۸] تاریخ سرایش دوازده‌سد محتشم، حوالی ۹۸۳-۹۸۰ق میباشد.[۹]

متن دوازده‌حایل محتشم کاشانی

سد نخستین
سد دوم
حایل سوم
سد چهارم
سد پنجم
سد ششم
حایل هفتم
حایل هشتم
حایل نهم
حایل دهم
سد یازدهم
حایل دوازدهم
نبو
آرایه‌های ادبی و خصوصیت‌های زبانی
تناسب، تلمیح، جناس و دیگر آرایه‌های لفظی و معنوی مثلا موردها به‌عمل رفته در‌این تاثیر می باشند.[۱۱] آسانی گویش، کاربرد لغت ها و ترکیبات حماسی و تأثربرانگیز، جمله‌ها دارنده مساوات، کاربرد عبارات عربی هموار و غیردشوار از خصوصیت‌های زبانی این ادغام میباشد.[۱۲]بعضا بر این باورند که دوازده حایل محتشم از حیث هنر شعری، جزو شعرهای سکو‌ی یک و فوق العاده و از نگاه شعری، در توان اعلای شعر ودر حد بالای هنری سروده گردیده‌است میباشد. [۱۳]

خواب محتشم و التفات اهل‌بیت(ع)
به گفته اسکندربیک منشی، وقتی که محتشم قصیده‌ای در مدح پری‌خان (دختر فرمان روا طهماسب) سرود و خبر آن به فرمانروا طهماسب رسید، او را به سرودن اشعاری در مدایح و مراثی اهل بیت تشویق کرد.[۱۴] بعداز این تشویق، محتشم، آغاز در استقبال از هفت‌سد ملا حسن کاشی ادغام‌بندی در مدح حضرت علی(ع) سرود  و آنگاه شبی در دانا رؤیا به سرویس امام علی(ع) رسید و امام از وی خواست تا در مصیبت حسین(ع) مرثیه‌ای بسراید با این باخبر «گشوده این چه کودتا میباشد که در خلق و خوی فقید میباشد»   محتشم زمانی در نقطه نهایی سد پنجم قصیده‌اش به مصرع «می‌باشد از ملال گر چه بری ذات ذوالجلال» رسید از ادامه آن درماند تا شبی امام فرصت(عج) را در خواب روءیت کرد که فرمودند: «وی در دل میباشد و هیچ دلی وجود ندارد بی‌ملال» و شعر را کامل شدن کرد.[۱۵]

بیت ابتدا سد نخستین دوازده‌سد محتشم بر دیوار توکل نائب رئیس‌الملک
تکثیر کتاب ادغام سد محتشم کاشانی

مثال‌ای از کتیبه‌های افقی که در مجالس سوگواری به کار گیری می شود
کتاب سه زبانه «مخلوط‌حایل محتشم کاشانی» با خوشنویسی مجتبی ملک‌زاده، تشعیر مجید مهرگان، تذهیب محمد نباتی ترجمه عربی محمدعلی آذرشب و ترجمه انگلیسی مجید نکودست درباره دوازده‌حایل محتشم درج شده میباشد. رونمایی قانونی این کتاب در بعد از ظهر روز شنبه ۱ تیر ۹۲ بوده میباشد. انتشارات جمهوری اسلامی ایران ذمه ‌دار تکثیر آن بوده و مقصود از تکثیر این کتاب، ذکر نازکی شعر آیینی جمهوری اسلامی ایران در کنار تابلوهای نگارگری قهوه‌منزل‌ای به مخاطبان داخلی و فرنگی شمرده گردیده است.[۱۶]

زمین خورد شامگه به کنار آسمان نگون
خور زیرا سربریده ازین طشت واژگون[۵]
ادب شیرازی هم از افرادی میباشد که در زمان قاجار، مرثیه را در پوسته مخلوط‌سد سروده میباشد.[۶] بعداز محتشم شاعرانی با لهجه فارسی و عربی به استقبال قصیده دارای اسم و رسم وی رفته و تلاش کرده اند به عبارتی مضمون ها را درقالب شعر ذکر نمایند. محمدحسین غروی اصفهانی دارای شهرت به شرکت از افرادی میباشد که دوازده سد خودش را با این تیتر در دیوان شعرش سروده میباشد: «دوازده حایل فی پاسخ المحتشم علیه الرحمة»سه بیت نخستش اینگونه پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشد

گشوده این چه حریق میباشد که بر جان فقید میباشد؟
گشوده این چه شعله حزن واندوه وماتم میباشد؟
گشوده این حدیث واقعه جانگداز چیست؟
گشوده این چه روایت ای میباشد که با غصه توأم میباشد؟
این آه جانگزاست که در مُلک دل بپاست
یا این که لشگر عزاست که در مرز و بوم ناراحتی میباشد؟
[۷]«محتشم‌طومار» با توده مهدی امین فروغی جستاری درباره ادغام‌بندهای عاشورایی در استقبال «محتشم کاشانی» میباشد. به گفته امین فروغی، در کتاب «محتشم‌طومار» ۳۴ تاثیر از شایسته ترین ادغام‌بندهایی که در استقبال مخلوط‌حایل «محتشم‌کاشانی»سروده گردیده، گرد آمده میباشد. [۸] تاریخ سرایش دوازده‌سد محتشم، حوالی ۹۸۳-۹۸۰ق میباشد.[۹]

متن دوازده‌حایل محتشم کاشانی

سد نخستین
سد دوم
حایل سوم
سد چهارم
سد پنجم
سد ششم
حایل هفتم
حایل هشتم
حایل نهم
حایل دهم
سد یازدهم
حایل دوازدهم
نبو
آرایه‌های ادبی و خصوصیت‌های زبانی
تناسب، تلمیح، جناس و دیگر آرایه‌های لفظی و معنوی مثلا موردها به‌عمل رفته در‌این تاثیر می باشند.[۱۱] آسانی گویش، کاربرد لغت ها و ترکیبات حماسی و تأثربرانگیز، جمله‌ها دارنده مساوات، کاربرد عبارات عربی هموار و غیردشوار از خصوصیت‌های زبانی این ادغام میباشد.[۱۲]بعضا بر این باورند که دوازده حایل محتشم از حیث هنر شعری، جزو شعرهای سکو‌ی یک و فوق العاده و از نگاه شعری، در توان اعلای شعر ودر حد بالای هنری سروده گردیده‌است میباشد. [۱۳]

خواب محتشم و التفات اهل‌بیت(ع)
به گفته اسکندربیک منشی، وقتی که محتشم قصیده‌ای در مدح پری‌خان (دختر فرمان روا طهماسب) سرود و خبر آن به فرمانروا طهماسب رسید، او را به سرودن اشعاری در مدایح و مراثی اهل بیت تشویق کرد.[۱۴] بعداز این تشویق، محتشم، آغاز در استقبال از هفت‌سد ملا حسن کاشی ادغام‌بندی در مدح حضرت علی(ع) سرود  و آنگاه شبی در دانا رؤیا به سرویس امام علی(ع) رسید و امام از وی خواست تا در مصیبت حسین(ع) مرثیه‌ای بسراید با این باخبر «گشوده این چه کودتا میباشد که در خلق و خوی فقید میباشد»   محتشم زمانی در نقطه نهایی سد پنجم قصیده‌اش به مصرع «می‌باشد از ملال گر چه بری ذات ذوالجلال» رسید از ادامه آن درماند تا شبی امام فرصت(عج) را در خواب روءیت کرد که فرمودند: «وی در دل میباشد و هیچ دلی وجود ندارد بی‌ملال» و شعر را کامل شدن کرد.[۱۵]

بیت ابتدا سد نخستین دوازده‌سد محتشم بر دیوار توکل نائب رئیس‌الملک
تکثیر کتاب ادغام سد محتشم کاشانی

مثال‌ای از کتیبه‌های افقی که در مجالس سوگواری به کار گیری می شود
کتاب سه زبانه «مخلوط‌حایل محتشم کاشانی» با خوشنویسی مجتبی ملک‌زاده، تشعیر مجید مهرگان، تذهیب محمد نباتی ترجمه عربی محمدعلی آذرشب و ترجمه انگلیسی مجید نکودست درباره دوازده‌حایل محتشم درج شده میباشد. رونمایی قانونی این کتاب در بعد از ظهر روز شنبه ۱ تیر ۹۲ بوده میباشد. انتشارات جمهوری اسلامی ایران ذمه ‌دار تکثیر آن بوده و مقصود از تکثیر این کتاب، ذکر نازکی شعر آیینی جمهوری اسلامی ایران در کنار تابلوهای نگارگری قهوه‌منزل‌ای به مخاطبان داخلی و فرنگی شمرده گردیده است.[۱۶]