(درگذشت ۱۳ ذیالقعده ۱۰۲۸ق)، فقیه و رجالی شیعی. وی از شاگردان مقدس اردبیلی و معلم امین استرابادی، پیشوای جریان اخباریه بود. منهج المقال در دانش رجال از اوست.زمانه علم آموزی.از جزئیات معاش محمد بن علی اطلاعی در مشت وجود ندارد. وی در نجف میزیست و نزد مقدس اردبیلی و ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی درس خواند.[۱] پس از مرگ مقدس اردبیلی (۹۹۳ق) به مکه رفت و تا نقطه نهایی قدمت در مکه اقامت گزید. افندی انگیزه شکاف نجف را اینگونه نقل کرده که زیرا مقدس اردبیلی او را به تیتر جانشین خود معرفی نکرد، وی آنجا را مکان قابل قبولی برای خود نیافت و رهسپار مکه شد.[۲] محمد بن علی مدتی را نزد محسن بن غیاثالدین منصور علم آموزی پک پذیرایی ترحیم مشهد کرد.[۳]
خصوصیتها
به گفته محبی، او به اکثری ادب و علم دارای اسم و رسم بوده میباشد.[۴] مجلسی و حر عاملی او را به فضل و ادب، زهد و تقوا، استیناف، عبادت و وثاقت ستودهاند.[۵] و امین استرابادی، پیشوای اخباریه، بر علم و مطالعه او در حدیث و رجال تأکید کرده میباشد.[۶]
شاگردان
امین استرابادی در مکه نزد او حدود ۱۰ سال فقه، حدیث و رجال یادگرفت و از او اذن ماجرا داشت.[۷] بیان کننده امین در تبیین طریقة اخباریه ذیل تأثیر تعالیم معلم خویش بوده میباشد.[۸] دیگر محصل او محمد بن حسن بن زینالدین عاملی، نوه شهید ثانی بوده،[۹] و علی بن حجتالله شولستانی(درگذشت:۱۰۶۰ق) نیز از او داستان حدیث میکرده میباشد.[۱۰]
اثرها
منهج المقال فی تفحص وضع و اوضاع الرجال، که به عبارتی رجال بزرگ اوست، همپا تعلیقة وحید بهبهانی در طهران (۱۳۰۲ق) به چاپ رسیده میباشد. او تألیف این کتاب را در ۹۸۶ق در نجف به نقطه پايان برده میباشد.[۱۱]
تلخیص الاقوال، یا این که رجال وسیط او به چاپ نرسیده، و ورژنهای مختلف آن در کتابخانههای مرکزی دانشکده طهران، کتابخانه آستان قدس رضوی مشهد، بانکیپور، موزة لندن و کتابخانة فردی براون معرفی گردیده میباشد.[۱۲]
رجال صغیر او که بیان کننده توضیح المقال اسم داشته،[۱۳] در مکه به سال ۱۰۱۶ق تألیف گردیده بوده، و بنابر گفته آقابزرگ ورژنای از آن به خط مؤلف در آستان قدس و ورژنای دیگر در تبریز جانور بوده میباشد.[۱۴]
آیهها الاحکام، که نسخه ها آن در کتابخانههای آستان قدس[۱۵]و مکتب خوب شهید مطهری[۱۶] یافت میگردد. مجلد اولیه این کتاب تا نقطه پايان گفت و گو زکات به همت محمد باقر شریف زاده در ۱۳۹۴ق به چاپ رسیده میباشد. همینطور استرابادی کنارهای بر تهذیب الاحکام طوسی و نیز رسائلی دیگر داشته میباشد.[۱۷]
پانویس
افندی، ص ۲۷۷
علیخان،ص۴۹۱.
آقابزرگ، طبقات...، ص۴۹۷.
محبی، خلاصة الاثر، ج۴، ص۴۷.
مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۴۲؛ نیز نک: حرعاملی، امل الامل، تحقيق السيد احمد الحسينى، ج۲، ص۲۸۱؛ تفرشی، ص۱۸.
امین استرابادی، ص۱۷.
امین استرابادی، ۱۷-۱۸
امین استرابادی، ۱۷-۱۸
حر عاملی، ۲/۲۸۱
آقابزرگ، طبقات...، ص۴۹۷.
آقابزرگ، الذریعة، ۲۳/۱۹۸
مرکزی، ۸/۴۴۱؛ آستان، ۱۴۵، ۶۲۹؛ بانکیپور، ؛ XII/۷۸ ریو، احساس ۶۳۴ ؛ براون، ۱۷
آقابزرگ، به عبارتی، ۴/۴۹۸
مصفی المقال، ۴۲۹
آستان، ۱۳
ابن یوسف، ۱/۸۵ -۸۶
حرعاملی، ۲/۲۸۱
منابع
آستان قدس ف، فهرست.
آقا تعالی تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
آقا گران قدر تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعة، قرن ۱۱، به عملکرد علینقی منزوی، طهران، ۱۳۶۹ش.
آقا تعالی تهرانی، محمدمحسن، مصفی المقال، به عملکرد احمد منزوی، طهران، ۱۳۷۸ق/۱۹۵۹م.
ابن یوسف شیرازی، فهرست کتابخانة مدرسة بهتر سپهسالار، طهران، ۱۳۱۳-۱۳۱۵ش.
استرابادی، امین، الفوائد المدنیة، چ سنگی، ۱۳۲۱ق.
افندی، عبدالله، تعلیقة امل الا¸مل، به سعی احمد حسینی، قم، ۱۴۱۰ق.
تفرشی، مصطفی، انتقاد الرجال، قم، انتشارات الرسول المصطفی(ص).
حر عاملی، محمد، امل الا¸مل، به عملکرد احمد حسینی، بغداد، ۱۳۸۵ق.
علیخان مدنی، سلافة العصر، طهران، کتابخانة مرتضویه.
مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، ۱۴۰۳ق/ ۱۹۸۳م.
محبی، محمد امین، خلاصة الاثر، قاهره، ۱۲۸۴ق؛ مرکزی، خطی
(درگذشت ۱۳ ذیالقعده ۱۰۲۸ق)، فقیه و رجالی شیعی. وی از شاگردان مقدس اردبیلی و معلم امین استرابادی، پیشوای جریان اخباریه بود. منهج المقال در دانش رجال از اوست.زمانه علم آموزی.از جزئیات معاش محمد بن علی اطلاعی در مشت وجود ندارد. وی در نجف میزیست و نزد مقدس اردبیلی و ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی درس خواند.[۱] پس از مرگ مقدس اردبیلی (۹۹۳ق) به مکه رفت و تا نقطه نهایی قدمت در مکه اقامت گزید. افندی انگیزه شکاف نجف را اینگونه نقل کرده که زیرا مقدس اردبیلی او را به تیتر جانشین خود معرفی نکرد، وی آنجا را مکان قابل قبولی برای خود نیافت و رهسپار مکه شد.[۲] محمد بن علی مدتی را نزد محسن بن غیاثالدین منصور علم آموزی پک پذیرایی ترحیم مشهد کرد.[۳]
خصوصیتها
به گفته محبی، او به اکثری ادب و علم دارای اسم و رسم بوده میباشد.[۴] مجلسی و حر عاملی او را به فضل و ادب، زهد و تقوا، استیناف، عبادت و وثاقت ستودهاند.[۵] و امین استرابادی، پیشوای اخباریه، بر علم و مطالعه او در حدیث و رجال تأکید کرده میباشد.[۶]
شاگردان
امین استرابادی در مکه نزد او حدود ۱۰ سال فقه، حدیث و رجال یادگرفت و از او اذن ماجرا داشت.[۷] بیان کننده امین در تبیین طریقة اخباریه ذیل تأثیر تعالیم معلم خویش بوده میباشد.[۸] دیگر محصل او محمد بن حسن بن زینالدین عاملی، نوه شهید ثانی بوده،[۹] و علی بن حجتالله شولستانی(درگذشت:۱۰۶۰ق) نیز از او داستان حدیث میکرده میباشد.[۱۰]
اثرها
منهج المقال فی تفحص وضع و اوضاع الرجال، که به عبارتی رجال بزرگ اوست، همپا تعلیقة وحید بهبهانی در طهران (۱۳۰۲ق) به چاپ رسیده میباشد. او تألیف این کتاب را در ۹۸۶ق در نجف به نقطه پايان برده میباشد.[۱۱]
تلخیص الاقوال، یا این که رجال وسیط او به چاپ نرسیده، و ورژنهای مختلف آن در کتابخانههای مرکزی دانشکده طهران، کتابخانه آستان قدس رضوی مشهد، بانکیپور، موزة لندن و کتابخانة فردی براون معرفی گردیده میباشد.[۱۲]
رجال صغیر او که بیان کننده توضیح المقال اسم داشته،[۱۳] در مکه به سال ۱۰۱۶ق تألیف گردیده بوده، و بنابر گفته آقابزرگ ورژنای از آن به خط مؤلف در آستان قدس و ورژنای دیگر در تبریز جانور بوده میباشد.[۱۴]
آیهها الاحکام، که نسخه ها آن در کتابخانههای آستان قدس[۱۵]و مکتب خوب شهید مطهری[۱۶] یافت میگردد. مجلد اولیه این کتاب تا نقطه پايان گفت و گو زکات به همت محمد باقر شریف زاده در ۱۳۹۴ق به چاپ رسیده میباشد. همینطور استرابادی کنارهای بر تهذیب الاحکام طوسی و نیز رسائلی دیگر داشته میباشد.[۱۷]
پانویس
افندی، ص ۲۷۷
علیخان،ص۴۹۱.
آقابزرگ، طبقات...، ص۴۹۷.
محبی، خلاصة الاثر، ج۴، ص۴۷.
مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۴۲؛ نیز نک: حرعاملی، امل الامل، تحقيق السيد احمد الحسينى، ج۲، ص۲۸۱؛ تفرشی، ص۱۸.
امین استرابادی، ص۱۷.
امین استرابادی، ۱۷-۱۸
امین استرابادی، ۱۷-۱۸
حر عاملی، ۲/۲۸۱
آقابزرگ، طبقات...، ص۴۹۷.
آقابزرگ، الذریعة، ۲۳/۱۹۸
مرکزی، ۸/۴۴۱؛ آستان، ۱۴۵، ۶۲۹؛ بانکیپور، ؛ XII/۷۸ ریو، احساس ۶۳۴ ؛ براون، ۱۷
آقابزرگ، به عبارتی، ۴/۴۹۸
مصفی المقال، ۴۲۹
آستان، ۱۳
ابن یوسف، ۱/۸۵ -۸۶
حرعاملی، ۲/۲۸۱
منابع
آستان قدس ف، فهرست.
آقا تعالی تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
آقا گران قدر تهرانی، محمدمحسن، طبقات اعلام الشیعة، قرن ۱۱، به عملکرد علینقی منزوی، طهران، ۱۳۶۹ش.
آقا تعالی تهرانی، محمدمحسن، مصفی المقال، به عملکرد احمد منزوی، طهران، ۱۳۷۸ق/۱۹۵۹م.
ابن یوسف شیرازی، فهرست کتابخانة مدرسة بهتر سپهسالار، طهران، ۱۳۱۳-۱۳۱۵ش.
استرابادی، امین، الفوائد المدنیة، چ سنگی، ۱۳۲۱ق.
افندی، عبدالله، تعلیقة امل الا¸مل، به سعی احمد حسینی، قم، ۱۴۱۰ق.
تفرشی، مصطفی، انتقاد الرجال، قم، انتشارات الرسول المصطفی(ص).
حر عاملی، محمد، امل الا¸مل، به عملکرد احمد حسینی، بغداد، ۱۳۸۵ق.
علیخان مدنی، سلافة العصر، طهران، کتابخانة مرتضویه.
مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، ۱۴۰۳ق/ ۱۹۸۳م.
محبی، محمد امین، خلاصة الاثر، قاهره، ۱۲۸۴ق؛ مرکزی، خطی
راهنمای مدیریت سفارش پک پذیرایی ترحیم در مشهد؛ از انتخاب تا تحویل