مجله خبری تشریفات

حوزه علمیه قم در زمانه جمهوری اسلامی
بعد از ثبت نظام جمهوی اسلامی در جمهوری اسلامی ایران، ساختار مدیریتی حوزه علمیه قم از دسته واحدهای متفرقه تحت حیث مراجع تبعیت به یک راءس رئیس متمرکز تغییر‌و تحول یافت.[۴۲] اعضای اول شورای مدیر حوزه در ۸ اسفند ۱۳۵۹ به امر امام خمینی و با هماهنگی دیگر مراجع تعیین شدند.[۴۳] ده سال سپس با هجرت سید علی خامنه‌ای، رهبر وقت ایران به قم، ساختار سازمانی حوزه قم توشه دیگر تغییر و تحول یافت، شورای بهتر حوزه علمیه قم تأسیس شد و محمد مؤمن برای رئیس حوزه انتخاب پک پذیرایی ترحیم مشهد شوید.[۴۴]

به گفته علیرضا اعرافی مدیریت منطقههای علمیه، در زمان جمهوری اسلامی حوزه علمیه از جهت تعداد طلاب و اساتید، مدرسه ها و تجهیزات و گنجایش‌ها رویش فراوانی کرد، آموزش و پرورش مبتنی بر مرحله‌بندی و تخصص سامان‌دهی شد، فن‌های تخصصی در علم ها اسلامی متعدد تعریف‌و‌تمجید شد، مؤسسات مختلف در داخل ساختار حوزه و پیرامون آن ساخت‌و‌ساز شد که در بازرسی و یادگرفتن فعال میباشند، به فن‌های ادیان و مذهبها اعتنا گردیده، و دانش آموز‌های متعددی نیز با گویش‌های فرنگی آشنا گردیده‌اند. پیوندها در میان‌المللی حوزه علمیه با مرکز ها و شخصیت‌ها و گردآوری‌های عموم برقرار شد‌ه‌است. ارتقا چشمگیر تألیف و ترجمه و انبوه تولیدها به طور کتاب، خبرنامه و برنامه نیز از خصوصیت‌های این زمانه میباشد.[۴۵]

در‌این زمان هم‌اینگونه ناحیههای علمیه خواهران توسعه و گسترش یافت، کتابخانه‌های زیادی تأسیس و پیشرفت پیدا کرد. در سال ۱۳۹۴ تعداد منطقههای علمیه فعال در سراسر مرز و بوم حدود ۴۸۰ مکتب، تعداد اساتید فعال در حیطههای علمیه سراسر مرز و بوم ۷ هزار معلم و تعداد منطقههای علمیه در اختیار ایجاد کرد ۱۷۰ واحد اعلام شد‌ه‌است.[۴۶]

حوزه علمیه قم و سیاست
حائری و تنش‌های سیاسی
روضه خوان عبدالکریم حائری (۱۲۳۸-۱۳۱۵ش) در اولیه سال‌های ورودش به قم با ماجرای تبدیل سلطنت به جمهوریت با هدایت رضا پهلوی، ابتدا‌وزیر وقت، روبه‌رو شد.[۴۷] بنابر گزارش‌های تاریخی، وی به همپا دو مرجع دیگر که از نجف به قم هجرت کرده بودند، با تبدیل نظام پادشاهی کشور ایران به جمهوری مخالفت نموده است.[۴۸]

حائری، در طی اقامت پانزده ساله (۱۳۴۰-۱۳۵۵ق) خویش در قم برای مراقبت و ارتقای حوزه قم درحدّ قابلیت و امکان از تنش‌های سیاسی گوشه می‌گرفت؛ چنان‌که در ماجرای تعدی پهلوی اولیه به روحانی محمدتقی بافقی در قم، عکس العمل آشکاری آرم نداد.[۴۹] همینطور زمانی که رژیم پهلوی قصد داشت برای حوزویان آزمون علمی برگزار نماید، حائری خواهان آن شد که امتحانات در قم برگزار خواهد شد و خویش وی بر آن تحقیق نماید.[۵۰] با این حالا در ماجرای کشف عفاف و حجاب و اتحاد خرقه، حائری با جدیت و آلرژی بیشتری مداخله کرد؛ مثلا طی تلگرافی در ۱۱ تیر ۱۳۱۴ کشف عفاف را برخلاف قانون ها شرع مقدس و مذهب شیعه اذعان کرد.[۵۱]

اقدامات سیاسی و اجتماعی بروجردی
سید حسین بروجردی (۱۲۵۴-۱۳۴۰ش)، برای پیشبرد کارها شرعی و حوزوی، عده ای را رابط خویش با حکومت قرار داده بود و پیام‌ها یا این که اعتراضات و تذکرات خویش را از روش آن ها به محمدرضا پهلوی، فرمانروا وقت، یا این که مقامات دیگر ابلاغ میکرد.[۵۲] سفارش گنجاندن تعلیمات شرعی درضمن دروس مدرسه های،[۵۳] و سفارش توقف قطارها در پایانه برای اقامه نماز مسافران[۵۴] از آن گزاره‌اند. رویا رویی با نفوذ بهائیت در مرکزها دولتی را نیز جزو شغل‌های سیاسی حوزه در‌این زمان دانسته‌اند؛[۵۵] و نیز نگهبانی از عموم فلسطین و صدور اعلامیه در‌این باب در سال ۱۳۲۷ش.[۵۶]

تفکر ولایت عالم و اسلام سیاسی
عقیده ولایت دانا و اسلام سیاسی مشهورترین عقیده سیاسی مذهبی دربین شیعه‌ها در قرن چهاردهم خورشیدی، از سوی یک کدام از مراجع تاسی حوزه قم عقیده‌پردازی شد؛ سید روح‌الله خمینی، مرجع تاسی اهل ایران و درس‌آموخته حوزه قم و محصل روحانی عبدالکریم حائری یزدی بود؛ هر یک‌سری درس‌های ولایت عالم خویش را در نجف خاطرنشان کرد. با این حالا مروجان اساسی این عقیده حوزویان قم بودند.[۵۷] این عقیده را مهمترین پیش‌ران انقلاب اسلامی در کشور‌ایران علیه سلطنت بستگان پهلوی دانسته‌اند.[مستلزم منبع]

حوزه علمیه قم در زمانه جمهوری اسلامی
بعد از ثبت نظام جمهوی اسلامی در جمهوری اسلامی ایران، ساختار مدیریتی حوزه علمیه قم از دسته واحدهای متفرقه تحت حیث مراجع تبعیت به یک راءس رئیس متمرکز تغییر‌و تحول یافت.[۴۲] اعضای اول شورای مدیر حوزه در ۸ اسفند ۱۳۵۹ به امر امام خمینی و با هماهنگی دیگر مراجع تعیین شدند.[۴۳] ده سال سپس با هجرت سید علی خامنه‌ای، رهبر وقت ایران به قم، ساختار سازمانی حوزه قم توشه دیگر تغییر و تحول یافت، شورای بهتر حوزه علمیه قم تأسیس شد و محمد مؤمن برای رئیس حوزه انتخاب پک پذیرایی ترحیم مشهد شوید.[۴۴]

به گفته علیرضا اعرافی مدیریت منطقههای علمیه، در زمان جمهوری اسلامی حوزه علمیه از جهت تعداد طلاب و اساتید، مدرسه ها و تجهیزات و گنجایش‌ها رویش فراوانی کرد، آموزش و پرورش مبتنی بر مرحله‌بندی و تخصص سامان‌دهی شد، فن‌های تخصصی در علم ها اسلامی متعدد تعریف‌و‌تمجید شد، مؤسسات مختلف در داخل ساختار حوزه و پیرامون آن ساخت‌و‌ساز شد که در بازرسی و یادگرفتن فعال میباشند، به فن‌های ادیان و مذهبها اعتنا گردیده، و دانش آموز‌های متعددی نیز با گویش‌های فرنگی آشنا گردیده‌اند. پیوندها در میان‌المللی حوزه علمیه با مرکز ها و شخصیت‌ها و گردآوری‌های عموم برقرار شد‌ه‌است. ارتقا چشمگیر تألیف و ترجمه و انبوه تولیدها به طور کتاب، خبرنامه و برنامه نیز از خصوصیت‌های این زمانه میباشد.[۴۵]

در‌این زمان هم‌اینگونه ناحیههای علمیه خواهران توسعه و گسترش یافت، کتابخانه‌های زیادی تأسیس و پیشرفت پیدا کرد. در سال ۱۳۹۴ تعداد منطقههای علمیه فعال در سراسر مرز و بوم حدود ۴۸۰ مکتب، تعداد اساتید فعال در حیطههای علمیه سراسر مرز و بوم ۷ هزار معلم و تعداد منطقههای علمیه در اختیار ایجاد کرد ۱۷۰ واحد اعلام شد‌ه‌است.[۴۶]

حوزه علمیه قم و سیاست
حائری و تنش‌های سیاسی
روضه خوان عبدالکریم حائری (۱۲۳۸-۱۳۱۵ش) در اولیه سال‌های ورودش به قم با ماجرای تبدیل سلطنت به جمهوریت با هدایت رضا پهلوی، ابتدا‌وزیر وقت، روبه‌رو شد.[۴۷] بنابر گزارش‌های تاریخی، وی به همپا دو مرجع دیگر که از نجف به قم هجرت کرده بودند، با تبدیل نظام پادشاهی کشور ایران به جمهوری مخالفت نموده است.[۴۸]

حائری، در طی اقامت پانزده ساله (۱۳۴۰-۱۳۵۵ق) خویش در قم برای مراقبت و ارتقای حوزه قم درحدّ قابلیت و امکان از تنش‌های سیاسی گوشه می‌گرفت؛ چنان‌که در ماجرای تعدی پهلوی اولیه به روحانی محمدتقی بافقی در قم، عکس العمل آشکاری آرم نداد.[۴۹] همینطور زمانی که رژیم پهلوی قصد داشت برای حوزویان آزمون علمی برگزار نماید، حائری خواهان آن شد که امتحانات در قم برگزار خواهد شد و خویش وی بر آن تحقیق نماید.[۵۰] با این حالا در ماجرای کشف عفاف و حجاب و اتحاد خرقه، حائری با جدیت و آلرژی بیشتری مداخله کرد؛ مثلا طی تلگرافی در ۱۱ تیر ۱۳۱۴ کشف عفاف را برخلاف قانون ها شرع مقدس و مذهب شیعه اذعان کرد.[۵۱]

اقدامات سیاسی و اجتماعی بروجردی
سید حسین بروجردی (۱۲۵۴-۱۳۴۰ش)، برای پیشبرد کارها شرعی و حوزوی، عده ای را رابط خویش با حکومت قرار داده بود و پیام‌ها یا این که اعتراضات و تذکرات خویش را از روش آن ها به محمدرضا پهلوی، فرمانروا وقت، یا این که مقامات دیگر ابلاغ میکرد.[۵۲] سفارش گنجاندن تعلیمات شرعی درضمن دروس مدرسه های،[۵۳] و سفارش توقف قطارها در پایانه برای اقامه نماز مسافران[۵۴] از آن گزاره‌اند. رویا رویی با نفوذ بهائیت در مرکزها دولتی را نیز جزو شغل‌های سیاسی حوزه در‌این زمان دانسته‌اند؛[۵۵] و نیز نگهبانی از عموم فلسطین و صدور اعلامیه در‌این باب در سال ۱۳۲۷ش.[۵۶]

تفکر ولایت عالم و اسلام سیاسی
عقیده ولایت دانا و اسلام سیاسی مشهورترین عقیده سیاسی مذهبی دربین شیعه‌ها در قرن چهاردهم خورشیدی، از سوی یک کدام از مراجع تاسی حوزه قم عقیده‌پردازی شد؛ سید روح‌الله خمینی، مرجع تاسی اهل ایران و درس‌آموخته حوزه قم و محصل روحانی عبدالکریم حائری یزدی بود؛ هر یک‌سری درس‌های ولایت عالم خویش را در نجف خاطرنشان کرد. با این حالا مروجان اساسی این عقیده حوزویان قم بودند.[۵۷] این عقیده را مهمترین پیش‌ران انقلاب اسلامی در کشور‌ایران علیه سلطنت بستگان پهلوی دانسته‌اند.[مستلزم منبع]