بنی‌امیه در احادیث
مطابق روایتی که عالمان تعالی و مفسران شیعه برای مثال روضه خوان طوسی و محدث بحرانی،[۷۰] و نیز مفسران اهل سنت برای مثال سیوطی و آلوسی[۷۱] نقل نموده‌اند، رسول اسلام قبل از وفات خویش در رؤیایی روئت کرد که بنی‌امیه همچون خوش یمن‌ها از منبر وی بالا میروند. این خواب بسیار برای وی غیر مطلوب بود، به‌حدی که تا مجال وفاتش دیگر هیچ زمان نخندید. بعد از این رؤیا، آیه ۶۰ سوره اسراء نازل شد که شجره ملعونه را فتنه( تست عموم) پک پذیرایی ترحیم مشهد دانسته میباشد:
وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْیا این که الَّتی أَرَیناک إِلاَّ فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِی الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما یزیدُهُمْ إِلاَّ طُغْیاناً کبیراً.
و آن خوابی را که به تو نماد دادیم و نیز درخت نفرین شده در قرآن را جز برای تست عموم قرار ندادیم؛ و ما آنها را [از آخر و عاقبت کارشان] می‌ترسانیم، اما در آنها جز طغیانی تبارک نمی‌افزاید.
امام علی(ع) در نهج البلاغه به افترا زنی بنی امیه مبنی برمشارکت وی در کشتن عثمان اشاره کرده و از این اتهام با دقت به سوابق‌اش در اسلام تعجب نموده است. [۷۲]
در روایتی از امام حسین(ع)، از فرستاده اسلام نقل گردیده‌است که «الخلافة محرمة علی آل ابی‌سفیان؛ خلافت بر آل ابوسفیان حرام میباشد.»[۷۳]
در زیارت عاشورا مجموع بنی امیه گزینه لعن قرار گرفته‌اند «لَعَنَ اللَّهُ بَنى اُمَیَّةَ قاطِبَةً» [۷۴][یادداشت ۳]
براساس بعضی گزارش‌های تاریخی امام علی(ع) قبل از شهیدشدن در بخشی از وصیت‌هایی که به فرزندش امام حسن کرد به وی سفارش کرد که بعداز دفنش قبر را نهفته نماید به دلیل آن که بنی امیه در حالتی که متوجه می‌شدند نبش قبر می‌کردند و تن را خارج آورده و می‌سوزاندند.[۷۵]
در روایتی از امام راست گو(ع) آمده میباشد که بنى اميّه یاددادن ايمان را براى عموم آزاد گذاشتند ، ولی شناختن کفر را آزاد نگذاشتند، تا درصورتی که آن ها را به کفر کشاندند متوجّه نشوند. [۷۶]
[یادداشت ۴]
پانویس
عماد طبری، بی نقص بهائی، ۱۳۸۳ق، ص۵۲۳؛ الکوفی، الاستغاثه فی بدع الثلاثه، ج۱، ص۷۶.
نهج البلاغة، ص۳۷۵.
علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۳، ص۱۰۷.
ابن ابی الحدید، تفصیل نهج البلاغه،چاپ کننده: مکتبة آیة الله العظمی المرعشي النجفي (ره) ج۱۵، ص۱۱۹.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۳۷؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۷.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۳۸؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۸-۱۰.
ابن كلبی، جمهرة النسب، الناشر دانا الکتب، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف،۱۴۱۷ق، ج۵، ص۳.
ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۱، ص۷۱
بلاذری، جمل اینجانب أنساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۹.
دهخدا، لغتنامه، زیر عکاظ
ازرقی، خبرها مکة، ۱۴۰۳، ج۱، ص۱۱۵.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۹۵.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۷۲-۷۴.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۱، ۵۵، ۶۷-۷۰.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۴، ص۷۱-۷۲.
یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۹۶۹م، ج۲، ص۱۲۴، ۱۲۶.
بحر العلوم، الفوائد الرجالیة، ۱۳۶۳ش، ج۲، ص۳۲۵.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۵۱-۵۲.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۵۳-۵۴.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تبارک اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۶.
طبری، تاریخ طبری، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات بيروت، ج۲، ص۱۳
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۱، ص۶۲؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۶۸؛ عماد طبری، بدون نقص بهائی، ۱۳۸۳ق، ج۲، ص۲۵۳.
برای شرح نگاه فرمائید به: مونس حسین، تاریخ قریش، ۱۴۰۸ق، ص۱۴۲.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۲۷، ۳۷-۳۸.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف گران قدر اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۶.
ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج۳، ص۳.
ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۹۶۰م، ج۲، ص۷۱۵.
بلاذری، فتوح البلدان، ۱۸۳۶م، ص۱۲۹.
ابن‌هشام، السیره النبویة، المکتبة التجاریه، ج۱، ص۲۷۶، ۳۱۵؛ ج۲، ص۲۶، ۹۳.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۴۱.
محمد ابن حبیب، المنمق فی خبرها قریش، ۱۴۰۵ق، ص۳۸۸.
ابن‌حبیب، المحبر، بیروت، ص۱۶۱.
ابن‌قتیبه، المعارف، ۱۹۶۹م، ص۳۳۴-۳۴۵.
مونس حسین، تاریخ قریش، ۱۴۰۸ق، ص۱۴۳.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف والا اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ۶۳۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۷۲-۷۴؛ ابن‌طقطقی، الفخری، ص۱۰۹.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف گرانقدر اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۷۱.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تبارک اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۷.
رجوع نمایید به: طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۳، ص۳۸۷، ۶۰۴-۶۰۵؛ ج۴، ص۶۲، ۶۴، ۶۷.
ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۴.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۴۳۴-۴۳۵.
ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۱۰۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۱۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۲۴-۱۲۵، ج۱۰، ص۳۰.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۳۱.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۱۹؛ ابوالفرج، الاغانی، ج۶، ص۳۵۶.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۲۵۱-۲۵۸، ۲۶۹.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۳۳، ۱۳۴، ۲۰۸؛ طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۳۴۸، ۳۶۵.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۵، ص۲۷؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۳۸، ۱۸۱.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۸۴.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تبارک اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۸.
طبری، تاریخ الأمم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۳۶۲.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۳۳، ۴۴۸.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۵، ص۲۸.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۵۳.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۴۳؛ ج۱۰، ص۱۲۷.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۴۰-۴۴۱.
بلاذری، فتوح البلدان، ۱۸۳۶م، ص۱۵۲-۱۵۳.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف والا اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۸.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۳۴.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۹۷؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۹۶۹م، ج۲، ص۲۳۱
ولهاوزن، الدولة العربیة، ۱۳۷۶ق، ص۱۰۰.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۲۸۶-۲۸۷.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۵، ص۱۶۱.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تعالی اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ۶۴۸-۶۳۹.
مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۲۳۵.
ابن‌اثیر، الکامل، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۲۷-۱۳۰.
ابن‌خیالی، تاریخ العلماء الاندلس، ۱۹۹۶م، ج۱، ص۳۳-۳۷.
روضه خوان طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۶، ص۴۹۴.؛ بحرانی، البرهان فی تعبیروتفسیر القرآن، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۵۴۴.
آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۰۲.؛ سیوطی، در المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۱۹۱.
نهج البلاغه، ترجمه سود الاسلام، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۱۷۲.
روحانی صدوق، الأمالی، ۱۳۷۶ش، ص۱۵۲.
ابن قولویه، بی نقص الزیارات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۱۷۶.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۲، ص۲۹۲.
کلینی، کافی،۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۱۵.
یادداشت
ابن ابی الحدید در تفصیل نهج البلاغه این تعبیروتفسیر امام علی را ادله بر شبهه‌دار بودن نَسَب معاویه ندانسته و «مصرح» را به معنای کسی دانسته که با اعتقادوباور و از روی اخلاص اسلام را پذیرفته یعنی امام علی و در نقطه مقابل «لصیق» را کسی برشمرده که یا این که برای عالم و یا این که با فشار خنجر اسلام را از روی ناچاری پذیرفته میباشد.[۴]
عکاظ بازاری در میان طائف و نخله که هر سال قبايل عرب از اولیه ذی قعده به برهه زمانی بیست روز تا یک ماه در آنجا انباشته شده و باهم به دعوا می‌پرداختند و اشعارشان را می‌خواندند و خریدوفروش داشتند. [۱۰]
ولی خواسته عده ای از بنی امیه میباشند که به طور بدون واسطه و یا این که با اظهار خشنودی از خلق و خوی معاندان اهلبیت در کربلا و یا این که غیر آن از نظر فکری و رفتاری هماهنگ با قاتلان و ظالمان در حق امام حسین (ع) و شهدای کربلا میباشند و نیز هر هر کس در طی تاریخ با آن ها همپا گردیده و یا این که آن‌ها‌را هم تأیید کرده، گزینه لعنت قرار میگیرند. بنابر این اشخاص عالی و نیکو‌کار و محبان اهلبیت به هیچ وجه پایین این عبارت قرار نمی‌گیرند زیرا آنها جزء دسته و اصحاب امام حسین علیه السلام قرار میگیرند.
إنَّ بَني اُمَيَّةَ أطلَقُوا لِلنّاسِ تَعليمَ الإيمانِ و لَم يُطلِقُوا تَعليمَ الشِّركِ ؛ لِكَي إذا حَمَلُوهُم علَيهِ لَم يَعرِفُوهُ .
منابع
آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی، استیناف علی عبد و بنده الباری عطیة، بیروت، دار الکتب العلیمة، ۱۴۱۵ق.
ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ترجمه ابوالقاسم موقعیت و عباس خلیلی، طهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱ش.
ابن ابی الحدید، گستردن نهج البلاغه، منتشر کننده: مکتبة آیة الله العظمی المرعشي النجفي (ره)، بی تا، بی جا.
ابن‌حبیب، محمد بن حبیب، المحبر، تحقيق ايلزة ليختن شتيتر، بيروت، دار الآفاق الجديدة، بى‌تا.
ابن‌خلدون، عبدالرحمن بن محمد، تاریخ ابن خلدون، پژوهش خلیل شحادة، بیروت، دار الفکر، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م.
ابن‌سعد، محمد بن سعد بن منیع، الطبقات الکبری، پژوهش محمد عبد و بنده القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۹۹۰م.
ابن‌طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا، الفخری فی الآداب السلطانیة و الدول الاسلامیة، تفحص مخلوق القادر محمد مایو، بیروت، دار القلم العربی، چاپ نخستین، ۱۴۱۸ق/۱۹۹۷م.
ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب، به همت علی محمد بجاوی، قاهره، بی‌نا، ۱۹۶۰م.
ابن‌ذهنی، عبدالله بن محمد، تاریخ علماء الاندلس، دار المصریة للتالیف، ۱۹۹۶م.
ابن‌قتیبه الدینوری، عبدالله بن مسلم، المعارف، به سعی گنج عکاشه، قاهره، بی‌نا، ۱۹۶۹م.
ابن‌کلبی، هشام بن محمد، جمهرة النسب، رسیدگی ناجی حسن، بیروت، الناشر فقید الکتب، ۱۴۰۷ق.
ابن‌هشام، عبدالملک، التیجان، حیدرآباد دکن، مجلس دائره‌المعارف‌العثمانیه، ۱۳۴۷ق.
ابن‌هشام، عبدالملک، سیرة النبویة، به همت محمد محی الدین عبدالحمید، قاهره، المکتبة التجاریة، بی‌تا.
ازرقی، محمد بن عبدالله، خبرها مکة، به تلاش رشدی پارسا ملحس، بیروت، دار الاندلس، چاپ سوم، ۱۹۸۳ق.
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، الفوائد الرجالیة، متفحص حسین و محمد درست گو بحر العلوم، طهران، مکتبة الصادق، ۱۳۶۳ش.
بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تعبیروتفسیر القرآن، قم، موسسة البعثة، چاپ اولیه، ۱۴۱۵ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، جمل اینجانب انساب الاشراف، به کارایی سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،دار الفکر، ۱۴۱۷ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، فتوح البلدان، به تلاش دخویه، لیدن، بی‌نا، ۱۸۳۶ق.
بهرامیان، علی، بنی امیه، در دائرة المعارف گران قدر اسلامی، طهران، راس دائرة المعارف تعالی اسلامی، ۱۳۸۳س.
ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، به همت شعیب ارنووط و سایرافراد، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق.
سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تعبیروتفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق.
روحانی صدوق، محمد بن علی بن بابویه، الأمالی، طهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.
روضه خوان طوسی، محمد بن الحسن، التبیان فی تعبیروتفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
طبری، حسن بن علی، بدون نقص البهائی، طهران، مرتضوی، ۱۳۸۳ش.
طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، متفحص محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، بی‌نا، بی‌تا.
علی، جواد، المفصل فی تاریخ العرب قبلی الاسلام، بغداد، مکتبة النهضة؛ بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۶۸م.
مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار الوفاء، ۱۴۰۳ق.
محمد بن حبیب، المنمق فی خبرها قریش، بیروت، فقید الکتب، ۱۴۰۵ق.
مسعودی، علی بن الحسین، التنبیه و الاشراف، بیروت، دار صعب.
مسعودی، علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، رسیدگی اسعد داغر، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
مونس حسین، تاریخ قریش، جده، بی‌نا، ۱۴۰۸ق.
ولهاوزن، یولیوس، الدولة العربیة و سقوطها، ترجمه یوسف عش، دمشق، بی‌نا، ۱۳۷۶ق.
یعقوبی، احمد بن یحیی، تاریخ الیعقوبی، به عملکرد هوتسما، لیدن، بی‌نا، ۱۹۶۹م.
لینک به خارج
منبع نوشته‌علمی :دائرة المعارف گرانقدر اسلامی
نبو
رویدادهای قرن نخستین هجری قمری
بعد از ظهر نبی (۱ تا ۱۱ق)
مسافرت به مدینه • تزویج حضرت علی و فاطمه • تغییر‌و تحول قبله • نبرد‌های فرستاده • صلح حدیبیه • عمرة القضاء • غزوه خیبر • فتح مکه • مباهله • اتفاق غدیر• سریه‌ها • صحیفه ملعونه • ماجرای دوات و مداد • حسبنا کتاب الله
بعد از نبی ( ۱۱ تا ۳۵ق)
رخداد سقیفه • رخداد هجوم به منزل حضرت فاطمه(س) • بیعت امام علی(ع) با خلفا • نزاع‌های جایگاه • قتل صاحب بن نویره • بازداشتن حدیث • ماجرای فدک • شهیدشدن حضرت فاطمه(س) • پیکار قادسیه • فتح کشور ایران • شورای شش‌نفره • وصلت ام‌کلثوم با قدمت بن خطاب • فتوحات • نبرد یمامه
از ۳۵ق تا سال ۴۰ق
قتل عثمان • بدون صدا ۲۵ ساله امام علی(ع) • نبرد‌های امام علی(ع) • نزاع جمل • نبرد صفین • لیلة الهریر • مبارزه نهروان • ماجرای حکمیت • غارات • شهید شدن امام علی(ع)
بعد از حضرت علی
جعل حدیث • صلح امام حسن • اتفاق کربلا • رخداد حره • حمله یزید به مکه • قیام توابین • قیام مختار
نبو
بنی‌امیه
کارگزاران
سرداران
مغیرة بن شعبه • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • عبدالله بن عمروعاص • ذوالکلاع • شرحبیل بن ذوالکلاع • مسلم بن عقبه • ابن زیاد • حجاج بن یوسف • ضحاک بن قیس • سهیم بن اعور • بسر بن ارطاة • حصین بن نمیر • عبدالله بن عامر
حادثه ها
جعل حدیث • نزاع صفین • حکمیت • سب علی(ع) • صلح امام حسن • حادثه کربلا • قیام زبیریان • رخداد حره • قیام توابین • قیام مختار • قیام زید بن علی • قیام یحیی بن زید • نزاع خازر
اشخاص
پر اسم و رسم
خلیفه
عثمان بن عفان (۲۳- ۳۵)
حاکمان
معاویة بن ابی‌سفیان(حکومت: ۴۱-۶۰) • یزید بن معاویه(حکومت: ۶۰-۶۴) • معاویة بن یزید(حکومت: ۶۴-۶۴) • مروان بن حکم (حکومت: ۶۴-۶۵) • عبدالملک بن مروان(حکومت: ۶۵-۸۶) • ولید بن عبدالملک(حکومت: ۸۶-۹۶) • سلیمان بن عبدالملک(حکومت: ۹۶-۹۹) • قدمت بن عبدالعزیز (حکومت: ۹۹-۱۰۱) • یزید بن عبدالملک(حکومت: ۱۰۱-۱۰۵) • هشام بن عبدالملک (حکومت:۱۰۵-۱۲۵) • ولید بن یزید (حکومت: ۱۲۵-۱۲۶) • یزید بن ولید(حکومت: ۱۲۶-۱۲۶) • ابراهیم بن الولید(حکومت: ۱۲۶-۱۲۷) • مروان بن محمد(حکومت: ۱۲۷-۱۳۲)
بقیه
ابوسفیان • یزید بن ابوسفیان • سعید بن عاص • حکم بن ابی‌العاص• عقبة بن ابی‌معیط • ولید بن عقبه • ولید بن عتبة بن ابی‌سفیان
قیام‌کنندگان
علیه بنی‌امیه
خوارج • امام حسین(ع) • عبدالله بن زبیر • عبدالله بن حَنظَلة بن ابی عامر • توابین • مختار بن ابی‌عبید ثقفی • زید بن علی • یحیی بن زید • عبدالله بن معاویه • ابومسلم خراسانی • عبدالله بن فرمانبردار
مرتبط
شجره ملعونه • طلقاء • خلافت بنی‌امیه • مسجد جامع اموی • دمشق • تی شرت عثمان • قتل عثمان • بنی‌مروان • برمکیان • سریال معاویه
بنی‌عباس
بنی‌امیه در احادیث
مطابق روایتی که عالمان تعالی و مفسران شیعه برای مثال روضه خوان طوسی و محدث بحرانی،[۷۰] و نیز مفسران اهل سنت برای مثال سیوطی و آلوسی[۷۱] نقل نموده‌اند، رسول اسلام قبل از وفات خویش در رؤیایی روئت کرد که بنی‌امیه همچون خوش یمن‌ها از منبر وی بالا میروند. این خواب بسیار برای وی غیر مطلوب بود، به‌حدی که تا مجال وفاتش دیگر هیچ زمان نخندید. بعد از این رؤیا، آیه ۶۰ سوره اسراء نازل شد که شجره ملعونه را فتنه( تست عموم) پک پذیرایی ترحیم مشهد دانسته میباشد:
وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْیا این که الَّتی أَرَیناک إِلاَّ فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِی الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما یزیدُهُمْ إِلاَّ طُغْیاناً کبیراً.
و آن خوابی را که به تو نماد دادیم و نیز درخت نفرین شده در قرآن را جز برای تست عموم قرار ندادیم؛ و ما آنها را [از آخر و عاقبت کارشان] می‌ترسانیم، اما در آنها جز طغیانی تبارک نمی‌افزاید.
امام علی(ع) در نهج البلاغه به افترا زنی بنی امیه مبنی برمشارکت وی در کشتن عثمان اشاره کرده و از این اتهام با دقت به سوابق‌اش در اسلام تعجب نموده است. [۷۲]
در روایتی از امام حسین(ع)، از فرستاده اسلام نقل گردیده‌است که «الخلافة محرمة علی آل ابی‌سفیان؛ خلافت بر آل ابوسفیان حرام میباشد.»[۷۳]
در زیارت عاشورا مجموع بنی امیه گزینه لعن قرار گرفته‌اند «لَعَنَ اللَّهُ بَنى اُمَیَّةَ قاطِبَةً» [۷۴][یادداشت ۳]
براساس بعضی گزارش‌های تاریخی امام علی(ع) قبل از شهیدشدن در بخشی از وصیت‌هایی که به فرزندش امام حسن کرد به وی سفارش کرد که بعداز دفنش قبر را نهفته نماید به دلیل آن که بنی امیه در حالتی که متوجه می‌شدند نبش قبر می‌کردند و تن را خارج آورده و می‌سوزاندند.[۷۵]
در روایتی از امام راست گو(ع) آمده میباشد که بنى اميّه یاددادن ايمان را براى عموم آزاد گذاشتند ، ولی شناختن کفر را آزاد نگذاشتند، تا درصورتی که آن ها را به کفر کشاندند متوجّه نشوند. [۷۶]
[یادداشت ۴]
پانویس
عماد طبری، بی نقص بهائی، ۱۳۸۳ق، ص۵۲۳؛ الکوفی، الاستغاثه فی بدع الثلاثه، ج۱، ص۷۶.
نهج البلاغة، ص۳۷۵.
علامه مجلسی، بحار الأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۳، ص۱۰۷.
ابن ابی الحدید، تفصیل نهج البلاغه،چاپ کننده: مکتبة آیة الله العظمی المرعشي النجفي (ره) ج۱۵، ص۱۱۹.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۳۷؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۷.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۳۸؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۸-۱۰.
ابن كلبی، جمهرة النسب، الناشر دانا الکتب، ص۳۸؛ بلاذری، انساب الاشراف،۱۴۱۷ق، ج۵، ص۳.
ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۱، ص۷۱
بلاذری، جمل اینجانب أنساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۹.
دهخدا، لغتنامه، زیر عکاظ
ازرقی، خبرها مکة، ۱۴۰۳، ج۱، ص۱۱۵.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۹۵.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۷۲-۷۴.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۴۱، ۵۵، ۶۷-۷۰.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۴، ص۷۱-۷۲.
یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۹۶۹م، ج۲، ص۱۲۴، ۱۲۶.
بحر العلوم، الفوائد الرجالیة، ۱۳۶۳ش، ج۲، ص۳۲۵.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۵۱-۵۲.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۵۳-۵۴.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تبارک اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۶.
طبری، تاریخ طبری، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات بيروت، ج۲، ص۱۳
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۱، ص۶۲؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۶۸؛ عماد طبری، بدون نقص بهائی، ۱۳۸۳ق، ج۲، ص۲۵۳.
برای شرح نگاه فرمائید به: مونس حسین، تاریخ قریش، ۱۴۰۸ق، ص۱۴۲.
ابن‌کلبی، جمهرة النسب، ۱۴۰۷ق، ص۲۷، ۳۷-۳۸.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف گران قدر اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۶.
ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ج۳، ص۳.
ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ۱۹۶۰م، ج۲، ص۷۱۵.
بلاذری، فتوح البلدان، ۱۸۳۶م، ص۱۲۹.
ابن‌هشام، السیره النبویة، المکتبة التجاریه، ج۱، ص۲۷۶، ۳۱۵؛ ج۲، ص۲۶، ۹۳.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۱۴۱.
محمد ابن حبیب، المنمق فی خبرها قریش، ۱۴۰۵ق، ص۳۸۸.
ابن‌حبیب، المحبر، بیروت، ص۱۶۱.
ابن‌قتیبه، المعارف، ۱۹۶۹م، ص۳۳۴-۳۴۵.
مونس حسین، تاریخ قریش، ۱۴۰۸ق، ص۱۴۳.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف والا اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ۶۳۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۷۲-۷۴؛ ابن‌طقطقی، الفخری، ص۱۰۹.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف گرانقدر اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۷۱.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تبارک اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۷.
رجوع نمایید به: طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۳، ص۳۸۷، ۶۰۴-۶۰۵؛ ج۴، ص۶۲، ۶۴، ۶۷.
ابن‌خلدون، تاریخ ابن‌خلدون، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۴.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۴۳۴-۴۳۵.
ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ۱۴۱۴ق، ج۲، ص۱۰۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۱۷.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۲۴-۱۲۵، ج۱۰، ص۳۰.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۲۳۱.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۱۹؛ ابوالفرج، الاغانی، ج۶، ص۳۵۶.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۲۵۱-۲۵۸، ۲۶۹.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۳۳، ۱۳۴، ۲۰۸؛ طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۳۴۸، ۳۶۵.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۵، ص۲۷؛ بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۳۸، ۱۸۱.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۸۴.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تبارک اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۸.
طبری، تاریخ الأمم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۳۶۲.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۳۳، ۴۴۸.
ابن‌سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۹۰م، ج۵، ص۲۸.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۵۳.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۴۳؛ ج۱۰، ص۱۲۷.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۴۰-۴۴۱.
بلاذری، فتوح البلدان، ۱۸۳۶م، ص۱۵۲-۱۵۳.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف والا اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ص۶۳۸.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۴، ص۴۳۴.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۱۹۷؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۹۶۹م، ج۲، ص۲۳۱
ولهاوزن، الدولة العربیة، ۱۳۷۶ق، ص۱۰۰.
بلاذری، جمل اینجانب انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۲۸۶-۲۸۷.
طبری، تاریخ الامم و الملوک، بیروت، ج۵، ص۱۶۱.
بهرامیان، بنی امیه، در دائرة المعارف تعالی اسلامی، ۱۳۸۳ش، ج۱۲، ۶۴۸-۶۳۹.
مسعودی، مروج الذهب، ۱۴۰۹ق، ج۳، ص۲۳۵.
ابن‌اثیر، الکامل، ۱۳۷۱ش، ج۱۵، ص۱۲۷-۱۳۰.
ابن‌خیالی، تاریخ العلماء الاندلس، ۱۹۹۶م، ج۱، ص۳۳-۳۷.
روضه خوان طوسی، التبیان، دار احیاء التراث العربی، ج۶، ص۴۹۴.؛ بحرانی، البرهان فی تعبیروتفسیر القرآن، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۵۴۴.
آلوسی، روح المعانی، ۱۴۱۵ق، ج۸، ص۱۰۲.؛ سیوطی، در المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۴، ص۱۹۱.
نهج البلاغه، ترجمه سود الاسلام، ۱۳۶۸ش، ج۱، ص۱۷۲.
روحانی صدوق، الأمالی، ۱۳۷۶ش، ص۱۵۲.
ابن قولویه، بی نقص الزیارات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۱۷۶.
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۲، ص۲۹۲.
کلینی، کافی،۱۴۰۷ق، ج۲، ص۴۱۵.
یادداشت
ابن ابی الحدید در تفصیل نهج البلاغه این تعبیروتفسیر امام علی را ادله بر شبهه‌دار بودن نَسَب معاویه ندانسته و «مصرح» را به معنای کسی دانسته که با اعتقادوباور و از روی اخلاص اسلام را پذیرفته یعنی امام علی و در نقطه مقابل «لصیق» را کسی برشمرده که یا این که برای عالم و یا این که با فشار خنجر اسلام را از روی ناچاری پذیرفته میباشد.[۴]
عکاظ بازاری در میان طائف و نخله که هر سال قبايل عرب از اولیه ذی قعده به برهه زمانی بیست روز تا یک ماه در آنجا انباشته شده و باهم به دعوا می‌پرداختند و اشعارشان را می‌خواندند و خریدوفروش داشتند. [۱۰]
ولی خواسته عده ای از بنی امیه میباشند که به طور بدون واسطه و یا این که با اظهار خشنودی از خلق و خوی معاندان اهلبیت در کربلا و یا این که غیر آن از نظر فکری و رفتاری هماهنگ با قاتلان و ظالمان در حق امام حسین (ع) و شهدای کربلا میباشند و نیز هر هر کس در طی تاریخ با آن ها همپا گردیده و یا این که آن‌ها‌را هم تأیید کرده، گزینه لعنت قرار میگیرند. بنابر این اشخاص عالی و نیکو‌کار و محبان اهلبیت به هیچ وجه پایین این عبارت قرار نمی‌گیرند زیرا آنها جزء دسته و اصحاب امام حسین علیه السلام قرار میگیرند.
إنَّ بَني اُمَيَّةَ أطلَقُوا لِلنّاسِ تَعليمَ الإيمانِ و لَم يُطلِقُوا تَعليمَ الشِّركِ ؛ لِكَي إذا حَمَلُوهُم علَيهِ لَم يَعرِفُوهُ .
منابع
آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی، استیناف علی عبد و بنده الباری عطیة، بیروت، دار الکتب العلیمة، ۱۴۱۵ق.
ابن‌اثیر، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، ترجمه ابوالقاسم موقعیت و عباس خلیلی، طهران، مؤسسه مطبوعاتی علمی، ۱۳۷۱ش.
ابن ابی الحدید، گستردن نهج البلاغه، منتشر کننده: مکتبة آیة الله العظمی المرعشي النجفي (ره)، بی تا، بی جا.
ابن‌حبیب، محمد بن حبیب، المحبر، تحقيق ايلزة ليختن شتيتر، بيروت، دار الآفاق الجديدة، بى‌تا.
ابن‌خلدون، عبدالرحمن بن محمد، تاریخ ابن خلدون، پژوهش خلیل شحادة، بیروت، دار الفکر، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق/۱۹۸۸م.
ابن‌سعد، محمد بن سعد بن منیع، الطبقات الکبری، پژوهش محمد عبد و بنده القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۹۹۰م.
ابن‌طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا، الفخری فی الآداب السلطانیة و الدول الاسلامیة، تفحص مخلوق القادر محمد مایو، بیروت، دار القلم العربی، چاپ نخستین، ۱۴۱۸ق/۱۹۹۷م.
ابن‌عبدالبر، یوسف بن عبدالله، الاستیعاب، به همت علی محمد بجاوی، قاهره، بی‌نا، ۱۹۶۰م.
ابن‌ذهنی، عبدالله بن محمد، تاریخ علماء الاندلس، دار المصریة للتالیف، ۱۹۹۶م.
ابن‌قتیبه الدینوری، عبدالله بن مسلم، المعارف، به سعی گنج عکاشه، قاهره، بی‌نا، ۱۹۶۹م.
ابن‌کلبی، هشام بن محمد، جمهرة النسب، رسیدگی ناجی حسن، بیروت، الناشر فقید الکتب، ۱۴۰۷ق.
ابن‌هشام، عبدالملک، التیجان، حیدرآباد دکن، مجلس دائره‌المعارف‌العثمانیه، ۱۳۴۷ق.
ابن‌هشام، عبدالملک، سیرة النبویة، به همت محمد محی الدین عبدالحمید، قاهره، المکتبة التجاریة، بی‌تا.
ازرقی، محمد بن عبدالله، خبرها مکة، به تلاش رشدی پارسا ملحس، بیروت، دار الاندلس، چاپ سوم، ۱۹۸۳ق.
بحر العلوم، محمد مهدی بن مرتضی، الفوائد الرجالیة، متفحص حسین و محمد درست گو بحر العلوم، طهران، مکتبة الصادق، ۱۳۶۳ش.
بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تعبیروتفسیر القرآن، قم، موسسة البعثة، چاپ اولیه، ۱۴۱۵ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، جمل اینجانب انساب الاشراف، به کارایی سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،دار الفکر، ۱۴۱۷ق.
بلاذری، احمد بن یحیی، فتوح البلدان، به تلاش دخویه، لیدن، بی‌نا، ۱۸۳۶ق.
بهرامیان، علی، بنی امیه، در دائرة المعارف گران قدر اسلامی، طهران، راس دائرة المعارف تعالی اسلامی، ۱۳۸۳س.
ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، به همت شعیب ارنووط و سایرافراد، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق.
سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور فی تعبیروتفسیر المأثور، قم، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۴ق.
روحانی صدوق، محمد بن علی بن بابویه، الأمالی، طهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.
روضه خوان طوسی، محمد بن الحسن، التبیان فی تعبیروتفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
طبری، حسن بن علی، بدون نقص البهائی، طهران، مرتضوی، ۱۳۸۳ش.
طبری، محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، متفحص محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، بی‌نا، بی‌تا.
علی، جواد، المفصل فی تاریخ العرب قبلی الاسلام، بغداد، مکتبة النهضة؛ بیروت، دارالعلم للملایین، ۱۹۶۸م.
مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار الوفاء، ۱۴۰۳ق.
محمد بن حبیب، المنمق فی خبرها قریش، بیروت، فقید الکتب، ۱۴۰۵ق.
مسعودی، علی بن الحسین، التنبیه و الاشراف، بیروت، دار صعب.
مسعودی، علی بن الحسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، رسیدگی اسعد داغر، قم، دار الهجرة، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
مونس حسین، تاریخ قریش، جده، بی‌نا، ۱۴۰۸ق.
ولهاوزن، یولیوس، الدولة العربیة و سقوطها، ترجمه یوسف عش، دمشق، بی‌نا، ۱۳۷۶ق.
یعقوبی، احمد بن یحیی، تاریخ الیعقوبی، به عملکرد هوتسما، لیدن، بی‌نا، ۱۹۶۹م.
لینک به خارج
منبع نوشته‌علمی :دائرة المعارف گرانقدر اسلامی
نبو
رویدادهای قرن نخستین هجری قمری
بعد از ظهر نبی (۱ تا ۱۱ق)
مسافرت به مدینه • تزویج حضرت علی و فاطمه • تغییر‌و تحول قبله • نبرد‌های فرستاده • صلح حدیبیه • عمرة القضاء • غزوه خیبر • فتح مکه • مباهله • اتفاق غدیر• سریه‌ها • صحیفه ملعونه • ماجرای دوات و مداد • حسبنا کتاب الله
بعد از نبی ( ۱۱ تا ۳۵ق)
رخداد سقیفه • رخداد هجوم به منزل حضرت فاطمه(س) • بیعت امام علی(ع) با خلفا • نزاع‌های جایگاه • قتل صاحب بن نویره • بازداشتن حدیث • ماجرای فدک • شهیدشدن حضرت فاطمه(س) • پیکار قادسیه • فتح کشور ایران • شورای شش‌نفره • وصلت ام‌کلثوم با قدمت بن خطاب • فتوحات • نبرد یمامه
از ۳۵ق تا سال ۴۰ق
قتل عثمان • بدون صدا ۲۵ ساله امام علی(ع) • نبرد‌های امام علی(ع) • نزاع جمل • نبرد صفین • لیلة الهریر • مبارزه نهروان • ماجرای حکمیت • غارات • شهید شدن امام علی(ع)
بعد از حضرت علی
جعل حدیث • صلح امام حسن • اتفاق کربلا • رخداد حره • حمله یزید به مکه • قیام توابین • قیام مختار
نبو
بنی‌امیه
کارگزاران
سرداران
مغیرة بن شعبه • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • عبدالله بن عمروعاص • ذوالکلاع • شرحبیل بن ذوالکلاع • مسلم بن عقبه • ابن زیاد • حجاج بن یوسف • ضحاک بن قیس • سهیم بن اعور • بسر بن ارطاة • حصین بن نمیر • عبدالله بن عامر
حادثه ها
جعل حدیث • نزاع صفین • حکمیت • سب علی(ع) • صلح امام حسن • حادثه کربلا • قیام زبیریان • رخداد حره • قیام توابین • قیام مختار • قیام زید بن علی • قیام یحیی بن زید • نزاع خازر
اشخاص
پر اسم و رسم
خلیفه
عثمان بن عفان (۲۳- ۳۵)
حاکمان
معاویة بن ابی‌سفیان(حکومت: ۴۱-۶۰) • یزید بن معاویه(حکومت: ۶۰-۶۴) • معاویة بن یزید(حکومت: ۶۴-۶۴) • مروان بن حکم (حکومت: ۶۴-۶۵) • عبدالملک بن مروان(حکومت: ۶۵-۸۶) • ولید بن عبدالملک(حکومت: ۸۶-۹۶) • سلیمان بن عبدالملک(حکومت: ۹۶-۹۹) • قدمت بن عبدالعزیز (حکومت: ۹۹-۱۰۱) • یزید بن عبدالملک(حکومت: ۱۰۱-۱۰۵) • هشام بن عبدالملک (حکومت:۱۰۵-۱۲۵) • ولید بن یزید (حکومت: ۱۲۵-۱۲۶) • یزید بن ولید(حکومت: ۱۲۶-۱۲۶) • ابراهیم بن الولید(حکومت: ۱۲۶-۱۲۷) • مروان بن محمد(حکومت: ۱۲۷-۱۳۲)
بقیه
ابوسفیان • یزید بن ابوسفیان • سعید بن عاص • حکم بن ابی‌العاص• عقبة بن ابی‌معیط • ولید بن عقبه • ولید بن عتبة بن ابی‌سفیان
قیام‌کنندگان
علیه بنی‌امیه
خوارج • امام حسین(ع) • عبدالله بن زبیر • عبدالله بن حَنظَلة بن ابی عامر • توابین • مختار بن ابی‌عبید ثقفی • زید بن علی • یحیی بن زید • عبدالله بن معاویه • ابومسلم خراسانی • عبدالله بن فرمانبردار
مرتبط
شجره ملعونه • طلقاء • خلافت بنی‌امیه • مسجد جامع اموی • دمشق • تی شرت عثمان • قتل عثمان • بنی‌مروان • برمکیان • سریال معاویه
بنی‌عباس
تفاوت پذیرایی مراسم ترحیم خانوادگی و مراسمهای پرجمعیت