شرایط دیوانگان:
دیوانگان نیز تا‌هنگامیکه در‌این عالم عقل ندارند و اقتدار تشخیص حق را ندارند، تکلیف ندارند و در آخرت گزینه بازخواست قرار نخواهند گرفت، چون یکی موقعیت تکلیف، عقل میباشد. امام راست گو(ع) در روایتی ذکر می‌نماید:
آفریدگار در قیامت در اکانت بندگان به‌اندازه عقلی که در عالم به آن‌ها داده میباشد، اعتنا و سختگیری می‌نماید.[۲۳]
موقعیت طفل‌ها و خردسال ها: اشخاصی که در کودکی و وقتی که هنوز قدرت تشخیص حق از فسخ را نیافته‌اند و بابا و مادرشان مسلمان بوده‌اند، به پدر و مادر خویش ملحق گردیده و به پردیس میروند:
وَ الَّذینَ ءامَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذرّیتُهُمْ بإِیمن أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرّیتُهُمْ (ترجمه:و آن‌ها که ایمان آوردند و فرزندانشان به تاسی از آن ها ایمان سپردن کردند، فرزندانشان را [در فردوس] پک پذیرایی ترحیم مشهد به آن ها ملحق میکنیم.)[طور–۲۱.]
شیوه عکس العمل پروردگار با فرزندانی که پدر و مادر آن‌ها کافر می‌باشند، معلوم وجود ندارد، هرچند به اعتقادوباور شیعه ها و مبنی بر آیه ها قرآن مهربان، مسلما عذاب نخواهند شد؛ چون عذاب چنانچه میباشد که پیام معبود به فرد رسیده باشد و وی در حالی که به سن تکلیف رسیده و عقل داراست، با تفویض خویش با امر آفریدگار مخالفت نماید. به این ترتیب، هر که در کودکی از جهان می‌رود، تکلیفی نداشته تا به دوزخ وجهنم برود.[۲۴]
رستاخیز حیوان ها
از بعضا آیه ها[۲۵] و احادیث به کار گیری میگردد که حیوان‌ها نیز مانند بشر‌ها در روز قیامت برانگیخته میگردد و به‌اندازه دانایی و مسئولیتشان، حسابرسی میشوند. ولی برخلاف بشر‌ها که پس از حسابرسی به پردیس یا این که دوزخ می روند، حیوان ها بعد از حسابرسی و اجرای عدل و داد در حق آن ها، مجدد می‌میرند و خاک می شوند؛ یعنی در حالتی‌که ستمی کرده باشند، در صحنه قیامت قصاص میگردند.[مستلزم منبع]علامه طباطبایی رجوع همگی نشانه‌ها مرتبط با حشر آدم‌ها را انتقام از ظالم و احسان در حق در‌ستکار دانسته و زیرا به طور اجمال این دو خصوصیت ( احسان وظلم) در حیوان‌ها مشاهده می شود در فیض حشر در آن‌ها را ممکن دانسته و این را به معنای برابری حیوان‌ها با بشر درشعور و عزم ندانسته میباشد. [۲۶] سید محمد حسین طهرانی نیز معاد رابرای کل موجودات دانسته و در تبیین سخنش گفته که کل موجودات اين فقید معاد دارا هستند و حركت به سوى معبود متعال. نفس آدم، نفس حيوان، نفس نبات و حتّى جمادات نيز معاد دارا‌هستند؛ و نفوس ملائكه و انبيا، و مجموع موجودات مجرّده فقیه عِلوى معاد دارا هستند؛ و معاد آنان عبارت میباشد از: اندکاک و فناء در به عبارتی اسمى از اسماء ذات حقّ كه از آن به وجود آمده‌اند. از جمله پشّه كه معاد دارااست، يعنى به عبارتی قوس نزولى را كه در خلقت پيموده میباشد بايد بعد از آن ترفیع نموده و در آن نام و صفتى كه موجب پيدايش وی شد‌ه‌است مضمحلّ و فانى و مندکّ شود.آیاتی از قرآن نیز این داعیه را تأیید می نمایند مانند: كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ(سوره اعراف آیه ۲۹) همانگونه كه شما‌را پديد آورد [به سوى وی] برمى‌گرديد.» و معدودَا بَدَأنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ. (سوره انبیاء آیه ۱۰۴) «همانگونه كه توشه در آغاز آفرينش را شروع كرديم، مجدد آن را بازمى‌گردانيم.» [۲۷] در حدیثی از ابوذر غفاری بیان شده روزی در محضر نبی(ص) بودند و در پیش روی آن ها، دو بز به یکدیگر شاخ می‌زدند. حضرت از آن‌ها پرسید: می‌دانید چرا اینها به یکدیگر شاخ زدند؟ حاضران گفتند: خیر حضرت فرمود: البته آفریدگار میداند و به زودی میان آن‌ها داوری خواهد کرد.[۲۸]
طومار انجام
شرایط دیوانگان:
دیوانگان نیز تا‌هنگامیکه در‌این عالم عقل ندارند و اقتدار تشخیص حق را ندارند، تکلیف ندارند و در آخرت گزینه بازخواست قرار نخواهند گرفت، چون یکی موقعیت تکلیف، عقل میباشد. امام راست گو(ع) در روایتی ذکر می‌نماید:
آفریدگار در قیامت در اکانت بندگان به‌اندازه عقلی که در عالم به آن‌ها داده میباشد، اعتنا و سختگیری می‌نماید.[۲۳]
موقعیت طفل‌ها و خردسال ها: اشخاصی که در کودکی و وقتی که هنوز قدرت تشخیص حق از فسخ را نیافته‌اند و بابا و مادرشان مسلمان بوده‌اند، به پدر و مادر خویش ملحق گردیده و به پردیس میروند:
وَ الَّذینَ ءامَنُوا وَ اتَّبَعَتْهُمْ ذرّیتُهُمْ بإِیمن أَلْحَقْنا بِهِمْ ذُرّیتُهُمْ (ترجمه:و آن‌ها که ایمان آوردند و فرزندانشان به تاسی از آن ها ایمان سپردن کردند، فرزندانشان را [در فردوس] پک پذیرایی ترحیم مشهد به آن ها ملحق میکنیم.)[طور–۲۱.]
شیوه عکس العمل پروردگار با فرزندانی که پدر و مادر آن‌ها کافر می‌باشند، معلوم وجود ندارد، هرچند به اعتقادوباور شیعه ها و مبنی بر آیه ها قرآن مهربان، مسلما عذاب نخواهند شد؛ چون عذاب چنانچه میباشد که پیام معبود به فرد رسیده باشد و وی در حالی که به سن تکلیف رسیده و عقل داراست، با تفویض خویش با امر آفریدگار مخالفت نماید. به این ترتیب، هر که در کودکی از جهان می‌رود، تکلیفی نداشته تا به دوزخ وجهنم برود.[۲۴]
رستاخیز حیوان ها
از بعضا آیه ها[۲۵] و احادیث به کار گیری میگردد که حیوان‌ها نیز مانند بشر‌ها در روز قیامت برانگیخته میگردد و به‌اندازه دانایی و مسئولیتشان، حسابرسی میشوند. ولی برخلاف بشر‌ها که پس از حسابرسی به پردیس یا این که دوزخ می روند، حیوان ها بعد از حسابرسی و اجرای عدل و داد در حق آن ها، مجدد می‌میرند و خاک می شوند؛ یعنی در حالتی‌که ستمی کرده باشند، در صحنه قیامت قصاص میگردند.[مستلزم منبع]علامه طباطبایی رجوع همگی نشانه‌ها مرتبط با حشر آدم‌ها را انتقام از ظالم و احسان در حق در‌ستکار دانسته و زیرا به طور اجمال این دو خصوصیت ( احسان وظلم) در حیوان‌ها مشاهده می شود در فیض حشر در آن‌ها را ممکن دانسته و این را به معنای برابری حیوان‌ها با بشر درشعور و عزم ندانسته میباشد. [۲۶] سید محمد حسین طهرانی نیز معاد رابرای کل موجودات دانسته و در تبیین سخنش گفته که کل موجودات اين فقید معاد دارا هستند و حركت به سوى معبود متعال. نفس آدم، نفس حيوان، نفس نبات و حتّى جمادات نيز معاد دارا‌هستند؛ و نفوس ملائكه و انبيا، و مجموع موجودات مجرّده فقیه عِلوى معاد دارا هستند؛ و معاد آنان عبارت میباشد از: اندکاک و فناء در به عبارتی اسمى از اسماء ذات حقّ كه از آن به وجود آمده‌اند. از جمله پشّه كه معاد دارااست، يعنى به عبارتی قوس نزولى را كه در خلقت پيموده میباشد بايد بعد از آن ترفیع نموده و در آن نام و صفتى كه موجب پيدايش وی شد‌ه‌است مضمحلّ و فانى و مندکّ شود.آیاتی از قرآن نیز این داعیه را تأیید می نمایند مانند: كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ(سوره اعراف آیه ۲۹) همانگونه كه شما‌را پديد آورد [به سوى وی] برمى‌گرديد.» و معدودَا بَدَأنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ. (سوره انبیاء آیه ۱۰۴) «همانگونه كه توشه در آغاز آفرينش را شروع كرديم، مجدد آن را بازمى‌گردانيم.» [۲۷] در حدیثی از ابوذر غفاری بیان شده روزی در محضر نبی(ص) بودند و در پیش روی آن ها، دو بز به یکدیگر شاخ می‌زدند. حضرت از آن‌ها پرسید: می‌دانید چرا اینها به یکدیگر شاخ زدند؟ حاضران گفتند: خیر حضرت فرمود: البته آفریدگار میداند و به زودی میان آن‌ها داوری خواهد کرد.[۲۸]
طومار انجام
تفاوت پذیرایی مراسم ترحیم خانوادگی و مراسمهای پرجمعیت