حسین حلی
روحانی حسین حلّی فقید شیعه قرن چهاردهم، از شاگردان میرزا محمدحسین نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی بود. وی مدرس سید محمدتقی حکیم، سید محمدسعید حکیم و سید رضی شیرازی بوده پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشد.
معاش‌طومار
حسین نزدیک به ۱۳۰۹ق در نجف دیده به جهان گشود. او اهل عیفار (حوزه‌‌ای در عراق، در اطراف حلّه) و از طایفه طُفَیل بود. پدرش، علی بن حسین حلی (متوفی ۱۳۴۴ق) عالمی پرهیزکار بود که در جوانی حلّه را شکاف کرده، در نجف سکونت گزید.[۱] حسین اخوی شعر سرا و فاضلی به اسم حسن داشت که از او والا‌خیس بود. در سال ۱۳۰۰ هجری قمری د ر نجف به عالم آمده و در ۱۳۳۵ قمری در جوانی براثر بیماری در حله درگذشت. از وی دو تاثیر، کتاب فی دانش‌الصرف و کتاب شعر، باقی‌مانده میباشد.[۲]
حسین حلّی در ۴ شوال سال ۱۳۹۴ق[۳] در نجف درگذشت.[۴] قبر او در حجره شماره ۲۱ صحن بقعه امام علی(ع) جای دارد.[۵] اورا پرهیزکار، خوش خلق و ادم خاکی تعریف کرده و گفته‌اند که از سر کردگی و زعامت غربت می‌جست.[۶]
شغل‌های علمی و فضیلت ها اخلاقی
روضه خوان حسین حلی و سید محسن حکیم
حسین از کودکی به علم آموزی علم ها حوزوی روی آورد و بعد از طی عصر مقدمات، به علم آموزی در عصر سطح های خوب درگیر شد. مهمترین و مهمترین مدرس وی درین مرحله میرزا محمدحسین نائینی بود که حلّی مدتی زمانبر در جلسات درس او حضور یافت و از شاگردان پر رنگ و مجاورت وی بود. حلّی مدتی نیز در جلسات درس آقا ضیاء الدین عراقی کمپانی کرد.[۷]
او شخصی ظریف، مسلط بر مبانی شرعی و اصولی مختلف و خوش‌ذکر بود و بسیار عمیق و محققانه و به صورت مجموعه‌بندی گردیده و منظم درس دادن می کرد.[۸]
آية الله حاج شيخ حسين حلّى مرد دانش و شغل بود...دنيا گريز بود و قدمى به‌سوى رياست بر نمی‌داشت...ايشان حقیقتا آيتى بود الهى، و استوانه دانش و تقوى و درايت، وتحقيقا مثال علاّمه حلّى در حجم دانش و اطّلاع. و حقّا در فقه و اصول در نجف بی‌نظير بود... از منفردين و متفرّدين در دانش و تقوى و زهدوتقوا و اعراض از رياستهاى دنيوى بود. مرد محقّق و شاخصى بود كه همگی علماء به دانش و شعور و درايت وی نيازمند بودند. [۹]علامه طهرانی از شاگردان روحانی حسین حلی نقل کرده که بابا وی در صحن مطهّر أمیر المؤمنین علیه السّلام در نجف أشرف إقامه نماز جماعت مى‌كرد و بعد از فوت وی از اقامه جماعت دوری کرد و معلم خویش، مرحوم نائینى را مقدّم داشت و بعد از مرحوم آیة الله نائینى با آن‌که از شایسته ترین شاگردان وی بود، البته اقامه نماز را بجاى مرحوم نائینى قبول نکرد و آیة الله سید محسن طباطبائی حکیم إقامه جماعت نمودند. [۱۰]
شاگردان
حلّی شاگردان اکثری رویش اعطا کرد، برای مثال:
سید علی حسینی سیستانی[۱۱]
علی بن اسدالله غروی تبریزی
سید عزالدین بن علی بحرالعلوم
محمدآصف محسنی قندهاری[۱۲]
سید رضی شیرازی
جعفر بن باقر آل محبوبه
سید محمدمهدی بجنوردی
سید عبدالرسول جهرمی شیرازی
ابراهیم بن صفرعلی مشکینی
حسن سعید تهرانی
محمدتقی حکیم
محمدسعید حکیم
سیدحسن مرتضوی شاهرودی
سید محمدحسین حسینی تهرانی
سید محمدحسین ادب‌الله
اثر ها
حلّی یکسری تاثیر در فقه و اصول تألیف نموده است. بعضا اثرها فقاهتی وی که تنی چند از آن ها درباره موضوعات تازه میباشد، عبارت‌اند از:
اصول الفقه
رسالة فی دریافت الاجرة علی الواجبات
رسالة فی الحاق ولد الشبهة بالزواج الدائم
رسالة فی حکم بیع جلد الضَبّ و طهارته و قبوله التذکیة
رسالة فی کار اهل مجموع اُفق علی افقهم و حکم المسافر بالطائرة اینجانب بلاد الی اخری
رسالة فی معاملة الدینار بأزیدَ مِخیر
رسالة فی معاملة الیانَصیب و البیمة الشائعة فی هذا العَصْر
رسالة فی الوضع
رسالة فی قاعدة الفراش
رسالة فی قاعدة مَن مَلَک
نوشته دیگر او السؤال و الجواب میباشد. این تاثیر دو جلدی، درباره موضوعات متعدد مثلا تعبیروتفسیر، فقه، اصول فقه، لغت و ادبیات میباشد. حلّی بر بعضی اثرها اساسی نیز لبه نوشته میباشد.[۱۳]
تقریرات درس حلی
شماری از شاگردان حلّی تقریرات درس‌های فقه و اصول اورا تهیه و تنظیم کرده‌اند.
مشهورترین آنان بُحُوث فقهیة، تاثیر عزالدین بحرالعلوم میباشد. این تاثیر نتایج درس‌های حلّی درباره برخی مسائل نو فقاهتی، مثلا بیمه، بلیت بخت‌آزمایی، اسناد نقدی، عملیات بانکی، سرقفلی، تاسیس خط مش‌ها و خیابان‌های تازه، قاعده الزام و دستمزد زوجیت و اثرها وضعی آن میباشد. مؤلف با منفعت‌گیری از منابع تازه، نکاتی را به دروس حلّی افزوده و پاره‌ای از مباحث کتاب را با سوال و استفتاء از حلّی تألیف نموده است.[۱۴] این تاثیر اول‌توشه در ۱۳۸۴/ ۱۳۴۳ش در نجف و بعد از آن، بارها در عراق، لبنان و کشور‌ایران چاپ شد.
ادله العروة الوثقی، تاثیر حسن سعید تهرانی، یکی از دیگر از تقریرات دروس حلّی در سوژه عصمت و طهارت میباشد که بارها در عراق و کشور‌ایران چاپ شد‌ه‌است.[۱۵]
نصیب هشتم کتاب نموذج فی الفقه الجعفری،[۱۶] تاثیر سید عباس مدرسی یزدی هم به تقریرات درس حلّی در سوژه بیع تخصیص دارااست.
حسین حلی
روحانی حسین حلّی فقید شیعه قرن چهاردهم، از شاگردان میرزا محمدحسین نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی بود. وی مدرس سید محمدتقی حکیم، سید محمدسعید حکیم و سید رضی شیرازی بوده پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشد.
معاش‌طومار
حسین نزدیک به ۱۳۰۹ق در نجف دیده به جهان گشود. او اهل عیفار (حوزه‌‌ای در عراق، در اطراف حلّه) و از طایفه طُفَیل بود. پدرش، علی بن حسین حلی (متوفی ۱۳۴۴ق) عالمی پرهیزکار بود که در جوانی حلّه را شکاف کرده، در نجف سکونت گزید.[۱] حسین اخوی شعر سرا و فاضلی به اسم حسن داشت که از او والا‌خیس بود. در سال ۱۳۰۰ هجری قمری د ر نجف به عالم آمده و در ۱۳۳۵ قمری در جوانی براثر بیماری در حله درگذشت. از وی دو تاثیر، کتاب فی دانش‌الصرف و کتاب شعر، باقی‌مانده میباشد.[۲]
حسین حلّی در ۴ شوال سال ۱۳۹۴ق[۳] در نجف درگذشت.[۴] قبر او در حجره شماره ۲۱ صحن بقعه امام علی(ع) جای دارد.[۵] اورا پرهیزکار، خوش خلق و ادم خاکی تعریف کرده و گفته‌اند که از سر کردگی و زعامت غربت می‌جست.[۶]
شغل‌های علمی و فضیلت ها اخلاقی
روضه خوان حسین حلی و سید محسن حکیم
حسین از کودکی به علم آموزی علم ها حوزوی روی آورد و بعد از طی عصر مقدمات، به علم آموزی در عصر سطح های خوب درگیر شد. مهمترین و مهمترین مدرس وی درین مرحله میرزا محمدحسین نائینی بود که حلّی مدتی زمانبر در جلسات درس او حضور یافت و از شاگردان پر رنگ و مجاورت وی بود. حلّی مدتی نیز در جلسات درس آقا ضیاء الدین عراقی کمپانی کرد.[۷]
او شخصی ظریف، مسلط بر مبانی شرعی و اصولی مختلف و خوش‌ذکر بود و بسیار عمیق و محققانه و به صورت مجموعه‌بندی گردیده و منظم درس دادن می کرد.[۸]
آية الله حاج شيخ حسين حلّى مرد دانش و شغل بود...دنيا گريز بود و قدمى به‌سوى رياست بر نمی‌داشت...ايشان حقیقتا آيتى بود الهى، و استوانه دانش و تقوى و درايت، وتحقيقا مثال علاّمه حلّى در حجم دانش و اطّلاع. و حقّا در فقه و اصول در نجف بی‌نظير بود... از منفردين و متفرّدين در دانش و تقوى و زهدوتقوا و اعراض از رياستهاى دنيوى بود. مرد محقّق و شاخصى بود كه همگی علماء به دانش و شعور و درايت وی نيازمند بودند. [۹]علامه طهرانی از شاگردان روحانی حسین حلی نقل کرده که بابا وی در صحن مطهّر أمیر المؤمنین علیه السّلام در نجف أشرف إقامه نماز جماعت مى‌كرد و بعد از فوت وی از اقامه جماعت دوری کرد و معلم خویش، مرحوم نائینى را مقدّم داشت و بعد از مرحوم آیة الله نائینى با آن‌که از شایسته ترین شاگردان وی بود، البته اقامه نماز را بجاى مرحوم نائینى قبول نکرد و آیة الله سید محسن طباطبائی حکیم إقامه جماعت نمودند. [۱۰]
شاگردان
حلّی شاگردان اکثری رویش اعطا کرد، برای مثال:
سید علی حسینی سیستانی[۱۱]
علی بن اسدالله غروی تبریزی
سید عزالدین بن علی بحرالعلوم
محمدآصف محسنی قندهاری[۱۲]
سید رضی شیرازی
جعفر بن باقر آل محبوبه
سید محمدمهدی بجنوردی
سید عبدالرسول جهرمی شیرازی
ابراهیم بن صفرعلی مشکینی
حسن سعید تهرانی
محمدتقی حکیم
محمدسعید حکیم
سیدحسن مرتضوی شاهرودی
سید محمدحسین حسینی تهرانی
سید محمدحسین ادب‌الله
اثر ها
حلّی یکسری تاثیر در فقه و اصول تألیف نموده است. بعضا اثرها فقاهتی وی که تنی چند از آن ها درباره موضوعات تازه میباشد، عبارت‌اند از:
اصول الفقه
رسالة فی دریافت الاجرة علی الواجبات
رسالة فی الحاق ولد الشبهة بالزواج الدائم
رسالة فی حکم بیع جلد الضَبّ و طهارته و قبوله التذکیة
رسالة فی کار اهل مجموع اُفق علی افقهم و حکم المسافر بالطائرة اینجانب بلاد الی اخری
رسالة فی معاملة الدینار بأزیدَ مِخیر
رسالة فی معاملة الیانَصیب و البیمة الشائعة فی هذا العَصْر
رسالة فی الوضع
رسالة فی قاعدة الفراش
رسالة فی قاعدة مَن مَلَک
نوشته دیگر او السؤال و الجواب میباشد. این تاثیر دو جلدی، درباره موضوعات متعدد مثلا تعبیروتفسیر، فقه، اصول فقه، لغت و ادبیات میباشد. حلّی بر بعضی اثرها اساسی نیز لبه نوشته میباشد.[۱۳]
تقریرات درس حلی
شماری از شاگردان حلّی تقریرات درس‌های فقه و اصول اورا تهیه و تنظیم کرده‌اند.
مشهورترین آنان بُحُوث فقهیة، تاثیر عزالدین بحرالعلوم میباشد. این تاثیر نتایج درس‌های حلّی درباره برخی مسائل نو فقاهتی، مثلا بیمه، بلیت بخت‌آزمایی، اسناد نقدی، عملیات بانکی، سرقفلی، تاسیس خط مش‌ها و خیابان‌های تازه، قاعده الزام و دستمزد زوجیت و اثرها وضعی آن میباشد. مؤلف با منفعت‌گیری از منابع تازه، نکاتی را به دروس حلّی افزوده و پاره‌ای از مباحث کتاب را با سوال و استفتاء از حلّی تألیف نموده است.[۱۴] این تاثیر اول‌توشه در ۱۳۸۴/ ۱۳۴۳ش در نجف و بعد از آن، بارها در عراق، لبنان و کشور‌ایران چاپ شد.
ادله العروة الوثقی، تاثیر حسن سعید تهرانی، یکی از دیگر از تقریرات دروس حلّی در سوژه عصمت و طهارت میباشد که بارها در عراق و کشور‌ایران چاپ شد‌ه‌است.[۱۵]
نصیب هشتم کتاب نموذج فی الفقه الجعفری،[۱۶] تاثیر سید عباس مدرسی یزدی هم به تقریرات درس حلّی در سوژه بیع تخصیص دارااست.
تفاوت پذیرایی مراسم ترحیم خانوادگی و مراسمهای پرجمعیت