کثرتگرایی در حقانیت
گفته می شود خواسته از کثرتگرایی شرعی، زمانی که به طور مطلق بهشغل میرود، همین کثرتگرایی در حقانیت میباشد[۲۸] و به این مفهوم میباشد که همگی ادیان میتوانند بر حق باشند.[۲۹] براساس این عقیده همگی ادیان رخهای متعدد یک واقعیتاند که اختلافشان فقطً ناشی از اختلاف در فهم و شعور و برداشت از آن واقعیت واحد میباشد.[۳۰] عبدالکریم سروش، از طرفدران عقیده کثرتگرایی فقاهتی،[۳۱] گفته میباشد: برپایه این عقیده، اختلاف ادیان، اختلاف بر راز حق و فسخ وجود ندارد، بلکه اختلاف در نظرگاه میباشد؛ بهاین مضمون که واقعیت یکی از میباشد و سه نبی ادیان یهودیت، مسیحیت و اسلام از سه زاویه متفاوت و در موقعیت هنگامی، زبانی و قومی متعدد، به آن لحاظ نمودهاند و لذا سه آیین عرضه کردهاند.[۳۲] تایید کثرتگرایی در حقانیت، تایید دو نوع دیگر کثرتگرایی؛ یعنی کثرتگرایی در خلق و خوی و کثرتگرایی در رستگاری را نیز به یار و پک پذیرایی ترحیم مشهد همدم دارااست.[۳۳]
شواهد قرآنی کثرتگرایی در حقانیت
گروهی از دوستداران مسلمان این نوع کثرتگرایی به آیاتی از قرآن تمسک کردهاند که بعضی از آن ها به تفصیل ذیل میباشد:
آیاتی که قرآن، تورات و انجیل را روشنایی و مایه هدایت قرار داده میباشد.[۳۴] مانند نشانهها ۴۴ و ۴۶ سوره مائده.[۳۵] ولی جعفر سبحانی بر این حیث میباشد این نشانهها و نشانهها شبیه آن، مرتبط با آن نصیب از نشانهها تورات و انجیل میباشد که تحریف نشده و شریعت اسلام نیز محتوای آنهارا به رسمیت شناخته میباشد و لذا حمد این قسمت از آیه ها، از سوی قرآن به معنای رسمیت دادن به ادیان پیشین وجود ندارد.[۳۶]
با اعتنا به آیه «رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَینِ لَک وَمِنْ ذُرِّیتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً»، حضرت ابراهیم از آفریدگار برای خودش و ذریهاش درخواست اسلام نموده است[۳۷] و در آیه ۸۴ سوره یونس، حضرت موسی خاندان خود را «مسلمین» خوانده میباشد.[۳۸] اسلام درین آیه ها و آیاتی مانند آن، به معنای «تسلیم شدن» و «راز تعظیم فرود آوردن» میباشد و به آنچه در تاریخ تحت عنوان آئین اسلام ظهور کرده، تخصیص ندارد و کلیه ادیان، بهویژه ادیان ابراهیمی را نیز در برمیگیرد و قرآن آیین خاصی را تحت عنوان آیین حق معرفی نکرده میباشد.[۳۹] محمدحسن سپاسگذار قراملکی در نوشتهیعلمیای با تیتر «عیب گیری مدعیات قرآنی پلورالیسم فقاهتی» گفته میباشد: کلمه «اسلام» و همخانوادههای آن ۳۱۸ توشه در قرآن بهشغل رفته و اینگونه وجود ندارد در تمامی این مورد ها و کلیه جا به معنای «تسلیم شدن» باشد؛ بلکه در بعضی نشانهها مانند آیه ۳ سوره مائده و آیه ۲۰ سوره آل عمران، به معنای اسلام تحت عنوان آئین و آیینی خاص یا این که به عبارتی شریعت رسول خاتم(ص) میباشد.[۴۰] محمد لگنهاوزن، محقق فلسفه و آئینپژوه، نیز گفته میباشد اسلام بهمعنای عام که به عبارتی تسلیم شدن میباشد بر تمامی ادیان الهی قابل اطلاق میباشد، البته معنای خاص اسلام تنها ناظر به همین آئین خاصی میباشد که نبی خاتم(ص) ابلاغ کرده و در حالت فعلی آدم فقط آئین الهی به حساب میآید.[۴۱]
با دقت به آیاتی نظیر آیه ۴۸ سوره مائده، آیه ۴۲ سوره شوری و آیهها ۱۱۸ و ۱۱۹ سوره هود، خدا درحالتی که میخواست، عموم را امت واحد و بر اساس آیین واحد قرار میاعطا کرد، ولی این فعالیت را نکرد،[۴۲] پس معین می گردد کثرت ادیان به خواست و عزم او بوده میباشد.[۴۳] بدین ادله اینگونه جواب دادهاند که مراد قرآن از این آیهها این میباشد که در صورتی معبود میخواست، میتوانست که با اقتدار مطلق خویش، کلیه بشرها را بر آیین حق مکلف نماید؛ البته عزم و مشیت الهی بر این قرار گرفته میباشد تا آدمها با عزم و به تفویض خویش آیین حق را برگزینند و اصولاً این نشانهها ارتباطی با رسمیت دادن به ادیان متعدد ندارند.[۴۴]
کثرتگرایی در رستگاری
این نوع کثرتگرایی، رستگاری که زیرترین رتبهٔ آن، رهایی از عذاب جاودانی میباشد، را به آئین خاصی مخصوص نمینماید و رهروان ادیان متعدد را با اعتنا به موقعیت خاصی، اهل نجات می داند.[۴۵] برخی هواداران مسلمان این عقیده برای ثابت آن به آیه ۶۲ سوره بقره اینگونه ادله کردهاند که قرآن دستههای متفاوت مسلمان، یهودی، نصرانی و صابئی را که به معبود و روز قیامت ایمان داشته و شغل با تقوا جاری ساختن دهند را در رستگاری و نجات یکسان دانسته میباشد، پس برای نجات و رستگاری، ایمان و شغل باتقوا کافی میباشد و این دو شرط در تمامی ادیان قابل تحقق میباشد.[۴۶] ولی بعضی نیز محتوای آیه را با کثرتگرایی بیرابطه دانسته و بر این نظرند که با اعتنا به آیه ۱۸ سوره مائده، یهود و نصاری خویش را فرزندان و حبیبان خداوند معرفی میکردند[۴۷] و بر اساس آیه ۱۳۵ سوره بقره، صرف یهودی و نصرانی بودن را موجب هدایت و رستگاری میدانستند[۴۸] و آیه ۶۲ سوره بقره در جایگاه ابطال این پندارها میباشد و رستگاری را خیر به باعث یهودی یا این که نصرانی بودن؛ بلکه فقطً در گرو ایمان به معبود و کار پارسا دانسته میباشد.[۴۹]
کثرتگرایی در حقانیت
گفته می شود خواسته از کثرتگرایی شرعی، زمانی که به طور مطلق بهشغل میرود، همین کثرتگرایی در حقانیت میباشد[۲۸] و به این مفهوم میباشد که همگی ادیان میتوانند بر حق باشند.[۲۹] براساس این عقیده همگی ادیان رخهای متعدد یک واقعیتاند که اختلافشان فقطً ناشی از اختلاف در فهم و شعور و برداشت از آن واقعیت واحد میباشد.[۳۰] عبدالکریم سروش، از طرفدران عقیده کثرتگرایی فقاهتی،[۳۱] گفته میباشد: برپایه این عقیده، اختلاف ادیان، اختلاف بر راز حق و فسخ وجود ندارد، بلکه اختلاف در نظرگاه میباشد؛ بهاین مضمون که واقعیت یکی از میباشد و سه نبی ادیان یهودیت، مسیحیت و اسلام از سه زاویه متفاوت و در موقعیت هنگامی، زبانی و قومی متعدد، به آن لحاظ نمودهاند و لذا سه آیین عرضه کردهاند.[۳۲] تایید کثرتگرایی در حقانیت، تایید دو نوع دیگر کثرتگرایی؛ یعنی کثرتگرایی در خلق و خوی و کثرتگرایی در رستگاری را نیز به یار و پک پذیرایی ترحیم مشهد همدم دارااست.[۳۳]
شواهد قرآنی کثرتگرایی در حقانیت
گروهی از دوستداران مسلمان این نوع کثرتگرایی به آیاتی از قرآن تمسک کردهاند که بعضی از آن ها به تفصیل ذیل میباشد:
آیاتی که قرآن، تورات و انجیل را روشنایی و مایه هدایت قرار داده میباشد.[۳۴] مانند نشانهها ۴۴ و ۴۶ سوره مائده.[۳۵] ولی جعفر سبحانی بر این حیث میباشد این نشانهها و نشانهها شبیه آن، مرتبط با آن نصیب از نشانهها تورات و انجیل میباشد که تحریف نشده و شریعت اسلام نیز محتوای آنهارا به رسمیت شناخته میباشد و لذا حمد این قسمت از آیه ها، از سوی قرآن به معنای رسمیت دادن به ادیان پیشین وجود ندارد.[۳۶]
با اعتنا به آیه «رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَینِ لَک وَمِنْ ذُرِّیتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً»، حضرت ابراهیم از آفریدگار برای خودش و ذریهاش درخواست اسلام نموده است[۳۷] و در آیه ۸۴ سوره یونس، حضرت موسی خاندان خود را «مسلمین» خوانده میباشد.[۳۸] اسلام درین آیه ها و آیاتی مانند آن، به معنای «تسلیم شدن» و «راز تعظیم فرود آوردن» میباشد و به آنچه در تاریخ تحت عنوان آئین اسلام ظهور کرده، تخصیص ندارد و کلیه ادیان، بهویژه ادیان ابراهیمی را نیز در برمیگیرد و قرآن آیین خاصی را تحت عنوان آیین حق معرفی نکرده میباشد.[۳۹] محمدحسن سپاسگذار قراملکی در نوشتهیعلمیای با تیتر «عیب گیری مدعیات قرآنی پلورالیسم فقاهتی» گفته میباشد: کلمه «اسلام» و همخانوادههای آن ۳۱۸ توشه در قرآن بهشغل رفته و اینگونه وجود ندارد در تمامی این مورد ها و کلیه جا به معنای «تسلیم شدن» باشد؛ بلکه در بعضی نشانهها مانند آیه ۳ سوره مائده و آیه ۲۰ سوره آل عمران، به معنای اسلام تحت عنوان آئین و آیینی خاص یا این که به عبارتی شریعت رسول خاتم(ص) میباشد.[۴۰] محمد لگنهاوزن، محقق فلسفه و آئینپژوه، نیز گفته میباشد اسلام بهمعنای عام که به عبارتی تسلیم شدن میباشد بر تمامی ادیان الهی قابل اطلاق میباشد، البته معنای خاص اسلام تنها ناظر به همین آئین خاصی میباشد که نبی خاتم(ص) ابلاغ کرده و در حالت فعلی آدم فقط آئین الهی به حساب میآید.[۴۱]
با دقت به آیاتی نظیر آیه ۴۸ سوره مائده، آیه ۴۲ سوره شوری و آیهها ۱۱۸ و ۱۱۹ سوره هود، خدا درحالتی که میخواست، عموم را امت واحد و بر اساس آیین واحد قرار میاعطا کرد، ولی این فعالیت را نکرد،[۴۲] پس معین می گردد کثرت ادیان به خواست و عزم او بوده میباشد.[۴۳] بدین ادله اینگونه جواب دادهاند که مراد قرآن از این آیهها این میباشد که در صورتی معبود میخواست، میتوانست که با اقتدار مطلق خویش، کلیه بشرها را بر آیین حق مکلف نماید؛ البته عزم و مشیت الهی بر این قرار گرفته میباشد تا آدمها با عزم و به تفویض خویش آیین حق را برگزینند و اصولاً این نشانهها ارتباطی با رسمیت دادن به ادیان متعدد ندارند.[۴۴]
کثرتگرایی در رستگاری
این نوع کثرتگرایی، رستگاری که زیرترین رتبهٔ آن، رهایی از عذاب جاودانی میباشد، را به آئین خاصی مخصوص نمینماید و رهروان ادیان متعدد را با اعتنا به موقعیت خاصی، اهل نجات می داند.[۴۵] برخی هواداران مسلمان این عقیده برای ثابت آن به آیه ۶۲ سوره بقره اینگونه ادله کردهاند که قرآن دستههای متفاوت مسلمان، یهودی، نصرانی و صابئی را که به معبود و روز قیامت ایمان داشته و شغل با تقوا جاری ساختن دهند را در رستگاری و نجات یکسان دانسته میباشد، پس برای نجات و رستگاری، ایمان و شغل باتقوا کافی میباشد و این دو شرط در تمامی ادیان قابل تحقق میباشد.[۴۶] ولی بعضی نیز محتوای آیه را با کثرتگرایی بیرابطه دانسته و بر این نظرند که با اعتنا به آیه ۱۸ سوره مائده، یهود و نصاری خویش را فرزندان و حبیبان خداوند معرفی میکردند[۴۷] و بر اساس آیه ۱۳۵ سوره بقره، صرف یهودی و نصرانی بودن را موجب هدایت و رستگاری میدانستند[۴۸] و آیه ۶۲ سوره بقره در جایگاه ابطال این پندارها میباشد و رستگاری را خیر به باعث یهودی یا این که نصرانی بودن؛ بلکه فقطً در گرو ایمان به معبود و کار پارسا دانسته میباشد.[۴۹]
قیمت پک پذیرایی ترحیم مشهد؛ عوامل مؤثر بر هزینه و راهنمای انتخاب پک اقتصادی