مجله خبری تشریفات

وَرّام بن ابی فِراءس حِلّی، عالم و محدّث امامی قرن ششم و شروع قرن هفتم قمری و از شاگردان سدیدالدین حمصی رازی. مهم ترین کتاب او که سبب دارای اسم و رسم شدنش نیز شوید، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر میباشد که به تیم ورام آوازه دارااست. سید بن طاوس از شاگردان پک پذیرایی ترحیم مشهد اوست.

به دنیا آمدن، نسب و درگذشت
ابوالحسین، مسعود بن عیسی روحانی وَرّام بن ابی فِراءس مالکی نخعی اشتری در حلّه چشم به جهان گشود. [۱] از تاریخ تولد او اطلاعی در چنگ وجود ندارد. اکثری از گستردن‌حالا‌نویسان او‌را عرب نژاد و از نسل صاحب اشتر، دانسته‌اند.[۲]

البته سازه به پژوهش ها مصطفی جواد،[۳] نیاکان او از موالیانِ بنی اشتر بودند که در سال ۶۶ قمری همدم مختار ثقفی قیام کردند. ورّام از خاندانی بلندپایه بود که بعضا از امیران از آن برخاسته بودند.[۴]

او در ۲ محرم سال ۶۰۵ق در حلّه درگذشت.[۵] سید حسن امین در مستدرک اعیان الشیعه، گفته میباشد که لاشه وی به کوفه منتقل و در مقبره امام علی(ع) دفن شد؛[۶] ولی در کتاب المزار، آمده میباشد که وی در حله دفن شد[۷] (حسن امین همین پیمان را در پانویس کتاب خویش نقل نموده است[۸]) مرقدی نیز در حله در مسجد روضه خوان ورام به اسم او وجود دارااست.[۹]

استادان و شاگردان
استادان

از استادان او، سدیدالدین محمود بن علی حمصی[۱۰] و از مشایخ روایی او، محمد بن محمد بن هارون بزاز حلی بودند.[۱۱] وی همینطور از علی بن ابراهیم عُرَیضی قصه کرد و در تنبیه الخواطر به اسم وی تصریح نموده است.[۱۲] ورام بن ابی فراس، سدیدالدین حِمَّصی را با کلمات «مدرس ارزنده، دانشمند تبارک، یگانه روزگار، پایدار در آیین، یار آیین، لهجهِ گویای متکلمان و شیرِ میدانِ مناظرات علمی» تعریف نموده است.[۱۳]

شاگردان

سید بن طاووس.[۱۴]
ابوعبداللّه محمد بن جعفر مشهدی، مالک المزار الکبیر، از ورّام ماجرا کرده[۱۵] که شهید ثانی نیز به واسطه وی از ورّام قصه کرده است.[۱۶]
اثر ها

کتاب تیم ورام
تَنبیهُ الخَواطِر و نُزهَةُ النَّواظِر دارای اسم و رسم به دسته ورّام که قضیه آن مواعظ و حِکَم اخلاقی میباشد.
مسئلة فی المواسعة والمضایقة.[۱۷]
مختصات علمی و اخلاقی
ورّام آغاز به امیریِ لشکر رسید اما بعداز چندی از تمامی مناصب خویش دست کشید و روش زهد و تقوا و عبادت و درس و دعوا را در پیش گرفت.[۱۸] روحانی منتجب الدین رازی در الفهرست از وی با تیتر امیر بازهد و فقید خاطر کرده و نوشته که او‌را در حلّه چشم میباشد.[۱۹]

ابن طاووس در بعضی اثر ها خویش، همانند الامان اینجانب اخطار الاسفار والازمان تصریح کرده که ورّام جَدِّ مادری اوست.[۲۰] او نوشته میباشد که جدش تأثیر اکثری در معاش علمی او داشته[۲۱] و از عده ای بوده که رفتارشان سر مشق دیگر افراد میباشد. ابن طاووس همینطور از ارادت ورّام به اهل بیت نبی اسلام کلام گفته میباشد. چون وصیت کرده بود که بعداز مرگش عقیقی که اسم امامان برآن نقش بسته در دهانش بگذارند. سید بن طاووس افزوده که زیرا بدین شغل وی یقین داشته خویش وی نیز اینگونه وصیتی نموده است.[۲۲]

پانویس
عاملی، امل الآمل، ج۲، ص ۳۳۸؛ منتجب الدین رازی، فهرست منتجب الدين، ۱۳۶۶ش، ج۲،ص۳۳.
برای مثال نک: منتجب‌الدین رازی، الفهرست، ص۱۲۸-۱۲۹؛ حر عاملی، امل الامل، قسم۲، ص۳۳۸.
جاوان القبیلة الکردیة المنسیة و مشاهیر الجاوانیین، ص۸۴-۱۲۱.
امین، مستدرکات اعیان الشیعة، ج۱، ص۲۴۹.
ابن اثیر، الکامل، ج۱۲، ص۲۸۲.
امین، مستدرکات اعیان الشیعه، ج۱، ص۲۴۹.
قزوینی، کتاب المزار، ص۱۹۳.
امین، مستدرکات اعیان الشیعه، بیروت، ۱۴۰۸-۱۴۱۶ق/ ۱۹۸۷-۱۹۹۶م،ج۱، ص۲۴۹.
«ورّام بن أبی فراس الجاوانی»، راءس تراث الحله.
منتجب الدین رازی، الفهرست، ص۱۲۹.
افندی اصفهانی، ریاض العلماء، انتشار مطبعة الخيام،ج۵، ص۲۸۲.
گروه ورّام، چاپ علی اصغر حامد، طهران، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۳۰۳.
سید بن طاووس، فرج المهموم، ۱۳۶۸ق، ص۱۴۶.
سید بن طاووس، کشف المحجة لثمرة المهجة، ص۱۰۹.
امین، اعیان الشیعه، بازرسی حسن امین، ج۹، ص۲۰۲.
حر عاملی، امل الآمل، ۱۳۶۲ش،قسم۲، ص۳۳۸.
آقا والا تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۲۰، ص۳۹۵.
عسقلانی، لسان المیزان، ۱۳۹۰ق، ۱۹۷۱م، ج۶، ص۲۱۸؛ مستدرکات اعیان الشیعة، ج ۱،ص۲۴۹.

وَرّام بن ابی فِراءس حِلّی، عالم و محدّث امامی قرن ششم و شروع قرن هفتم قمری و از شاگردان سدیدالدین حمصی رازی. مهم ترین کتاب او که سبب دارای اسم و رسم شدنش نیز شوید، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر میباشد که به تیم ورام آوازه دارااست. سید بن طاوس از شاگردان پک پذیرایی ترحیم مشهد اوست.

به دنیا آمدن، نسب و درگذشت
ابوالحسین، مسعود بن عیسی روحانی وَرّام بن ابی فِراءس مالکی نخعی اشتری در حلّه چشم به جهان گشود. [۱] از تاریخ تولد او اطلاعی در چنگ وجود ندارد. اکثری از گستردن‌حالا‌نویسان او‌را عرب نژاد و از نسل صاحب اشتر، دانسته‌اند.[۲]

البته سازه به پژوهش ها مصطفی جواد،[۳] نیاکان او از موالیانِ بنی اشتر بودند که در سال ۶۶ قمری همدم مختار ثقفی قیام کردند. ورّام از خاندانی بلندپایه بود که بعضا از امیران از آن برخاسته بودند.[۴]

او در ۲ محرم سال ۶۰۵ق در حلّه درگذشت.[۵] سید حسن امین در مستدرک اعیان الشیعه، گفته میباشد که لاشه وی به کوفه منتقل و در مقبره امام علی(ع) دفن شد؛[۶] ولی در کتاب المزار، آمده میباشد که وی در حله دفن شد[۷] (حسن امین همین پیمان را در پانویس کتاب خویش نقل نموده است[۸]) مرقدی نیز در حله در مسجد روضه خوان ورام به اسم او وجود دارااست.[۹]

استادان و شاگردان
استادان

از استادان او، سدیدالدین محمود بن علی حمصی[۱۰] و از مشایخ روایی او، محمد بن محمد بن هارون بزاز حلی بودند.[۱۱] وی همینطور از علی بن ابراهیم عُرَیضی قصه کرد و در تنبیه الخواطر به اسم وی تصریح نموده است.[۱۲] ورام بن ابی فراس، سدیدالدین حِمَّصی را با کلمات «مدرس ارزنده، دانشمند تبارک، یگانه روزگار، پایدار در آیین، یار آیین، لهجهِ گویای متکلمان و شیرِ میدانِ مناظرات علمی» تعریف نموده است.[۱۳]

شاگردان

سید بن طاووس.[۱۴]
ابوعبداللّه محمد بن جعفر مشهدی، مالک المزار الکبیر، از ورّام ماجرا کرده[۱۵] که شهید ثانی نیز به واسطه وی از ورّام قصه کرده است.[۱۶]
اثر ها

کتاب تیم ورام
تَنبیهُ الخَواطِر و نُزهَةُ النَّواظِر دارای اسم و رسم به دسته ورّام که قضیه آن مواعظ و حِکَم اخلاقی میباشد.
مسئلة فی المواسعة والمضایقة.[۱۷]
مختصات علمی و اخلاقی
ورّام آغاز به امیریِ لشکر رسید اما بعداز چندی از تمامی مناصب خویش دست کشید و روش زهد و تقوا و عبادت و درس و دعوا را در پیش گرفت.[۱۸] روحانی منتجب الدین رازی در الفهرست از وی با تیتر امیر بازهد و فقید خاطر کرده و نوشته که او‌را در حلّه چشم میباشد.[۱۹]

ابن طاووس در بعضی اثر ها خویش، همانند الامان اینجانب اخطار الاسفار والازمان تصریح کرده که ورّام جَدِّ مادری اوست.[۲۰] او نوشته میباشد که جدش تأثیر اکثری در معاش علمی او داشته[۲۱] و از عده ای بوده که رفتارشان سر مشق دیگر افراد میباشد. ابن طاووس همینطور از ارادت ورّام به اهل بیت نبی اسلام کلام گفته میباشد. چون وصیت کرده بود که بعداز مرگش عقیقی که اسم امامان برآن نقش بسته در دهانش بگذارند. سید بن طاووس افزوده که زیرا بدین شغل وی یقین داشته خویش وی نیز اینگونه وصیتی نموده است.[۲۲]

پانویس
عاملی، امل الآمل، ج۲، ص ۳۳۸؛ منتجب الدین رازی، فهرست منتجب الدين، ۱۳۶۶ش، ج۲،ص۳۳.
برای مثال نک: منتجب‌الدین رازی، الفهرست، ص۱۲۸-۱۲۹؛ حر عاملی، امل الامل، قسم۲، ص۳۳۸.
جاوان القبیلة الکردیة المنسیة و مشاهیر الجاوانیین، ص۸۴-۱۲۱.
امین، مستدرکات اعیان الشیعة، ج۱، ص۲۴۹.
ابن اثیر، الکامل، ج۱۲، ص۲۸۲.
امین، مستدرکات اعیان الشیعه، ج۱، ص۲۴۹.
قزوینی، کتاب المزار، ص۱۹۳.
امین، مستدرکات اعیان الشیعه، بیروت، ۱۴۰۸-۱۴۱۶ق/ ۱۹۸۷-۱۹۹۶م،ج۱، ص۲۴۹.
«ورّام بن أبی فراس الجاوانی»، راءس تراث الحله.
منتجب الدین رازی، الفهرست، ص۱۲۹.
افندی اصفهانی، ریاض العلماء، انتشار مطبعة الخيام،ج۵، ص۲۸۲.
گروه ورّام، چاپ علی اصغر حامد، طهران، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۳۰۳.
سید بن طاووس، فرج المهموم، ۱۳۶۸ق، ص۱۴۶.
سید بن طاووس، کشف المحجة لثمرة المهجة، ص۱۰۹.
امین، اعیان الشیعه، بازرسی حسن امین، ج۹، ص۲۰۲.
حر عاملی، امل الآمل، ۱۳۶۲ش،قسم۲، ص۳۳۸.
آقا والا تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۸ق، ج۲۰، ص۳۹۵.
عسقلانی، لسان المیزان، ۱۳۹۰ق، ۱۹۷۱م، ج۶، ص۲۱۸؛ مستدرکات اعیان الشیعة، ج ۱،ص۲۴۹.