مجله خبری تشریفات

آسیه همسر فرعون
آسیه همسر فرعون در نجات حضرت موسی(ع) از رود نیل نقش داشت و به وی ایمان آورد؛ اگرچه ایمان خویش را مخفی کرد. بعداز آنکه فرعون از ایمان وی با خبر شد، بر تاثیر شکنجه، کشته شد. در قرآن و احادیث از وی به خوبی خاطر گردیده و در بعضی احادیث شیعی، همنشین حضرت خدیجه(س) پک پذیرایی ترحیم مشهد در پردیس معرفی شد‌ه‌است.

نسب و قوم و قبیله
آسیه دختر مزاحم بن عبید و همسر فرعون بود.[۱] بعضی منابع قولی را نقل کرده‌اند که وی از بنی‌اسرائیل بوده میباشد.[۲] و حتی بعضی اورا عمه حضرت موسی دانسته‌اند.[۳]

قرآن
اسم آسیه در قرآن نیامده میباشد؛ البته مفسران مراد از ﴿امْرَأَةَ فِرْعَوْنَ﴾ [تحریم:11] را که دو توشه در قرآن آمده، آسیه دانسته‌اند؛ بنابر آیه ۹ سوره قصص زمانی که موسی را از آب گرفتند آسیه حاضر بود و فرعون را به زنده نگاه داشتن موسی ترغیب کرد.[۴] همینطور در آیه ۱۱ سوره تحریم از آسیه، در قبال زنانی مانند همسر نوح و همسر لوط که با وجود معاشرت با پیامبران، به آفریدگار شرک می‌ورزیدند، به خیر و خوبی و تحت عنوان مَثَل خاطر گردیده است.[۵] درین آیه آمده میباشد که آسیه از پروردگار خواست منزل‌ای در فردوس برای وی قرار دهد و اورا از فرعون و قبیله ظالمین نجات دهد.﴿إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ﴾ [تحریم:11]

ایمان
مبتنی بر بعضی آیه‌ها قرآن، آسیه با آن‌که در دربار فرعون می‌زیست ولی به خدا ایمان داشت؛ آسیه وقتی که اعجاز عصای موسی را روئت کرد به وی ایمان آورد. وی ایمان خویش را از فرعون مخفی نگاه می‌داشت و زمانی که فرعون از ایمان وی مطلع شد، از وی خواست تا از پرستش خداوند دست بردارد، ولی آسیه نپذیرفت و فرعون اورا شکنجه کرد.[۶] فرعون، امر کرد دست و پای اورا به میخ‌هایی (اوتاد) بسته، بدنش را در آفتاب قرار داده و سنگ بزرگی بر راز وی فرود آورند که در تاثیر همین شکنجه‌ها،‌ کشته شد.[۷]

در بعضی احادیث دیگر از او در کنار علی بن ابی طالب(ع)، مؤمن آل یاسین تحت عنوان عده ای که قبل از اسلام هیچ گاه بی دینی نورزیدند، خاطر گردیده‌است.[۸]

احادیث
در برخی احادیث از آسیه در کنار مریم، خدیجه(س) و فاطمه(س) تحت عنوان برگزیدگان و سیده زنان فقید حافظه گردیده‌است.[۹] اما در احادیث دیگر صرفا حضرت زهرا سیده زنان فقیه معرفی شد‌ه‌است. علامه طباطبایی بر این یقین میباشد که سیده زنان بودن هر چهار بدن منافاتی ندارد با این‌که که در میان آنها یک کدام از سایر افراد بلندتر باشد.[۱۰] مرتضی مطهری، كامل‌ترين زنان دنیا را مبتنی بر احادیث اهل بیت علیهم السلام چهار نفر‏ شمرده که دو نفرشان آسیه و مریم در اُمم پيشين بوده‏ اند و دو نفر دیگر خدیجه(س) و فاطمه(س) در اسلام. وی تأکید کرده که برگزیدگان زن کمال یافته، فاطمه(س) میباشد.[۱۱]

بر اساس روایتی از امام درست گو(ع) که در بعضا منابع حدیثی شیعه آمده میباشد، هنگام میلاد حضرت زهرا(س) زنان قریش حضرت خدیجه(س) را فقط گذاشتند، آفریدگار زنانی را به سوی خدیجه ارسال کرد که حضرت مریم و آسیه از آن گزاره بودند، درین رویات از آسیه تحت عنوان همنشین حضرت خدیجه(س) در پردیس خاطر شد‌ه‌است.[۱۲] همینطور بر شالوده روایتی دیگر وقتی که حضرت خدیجه از جهان رفت، حضرت فاطمه عذر و بهانه مادرش را گرفت، پیامبر آفریدگار رده خدیجه را در پردیس علامت فاطمه(س) اعطا کرد که در کنار حضرت مریم و آسیه قرار داشت.[۱۳] مبتنی بر همین احادیث، علی جلالوند در کتاب "آسیه الگوی مقاومت"، گستردن هم اکنون و کیفیت ایمان و مقاومت آسیه در قبال فرعون را توضیح داده میباشد. [۱۴]

خودداری از تقیه
ناصر مکارم شیرازی با طرح این سوال که چرا آسیه تقیه نکرد؟ در جواب بر دو دلیل تأکید می ورزد:

تقیه، در واقع تغییر تحول صورت نزاع میباشد و در صورتى واجب میباشد که فارغ از بهره اصلیّى، اظهار نظریه جان بشر را به خطر بیندازد ولى گاهى عشق و علاقه آدم به پروردگار چنان بر افروخته می ‏خواهد شد که خلق و اخلاق و رفتار و حرکات و سکنات وی به روشنى نشانگر آن میباشد، هر یک سری در گفتار آن را مخفی نماید. علاقه به آفریدگار چنان در قلب تمیز آسیه بر افروخته شده و سوداى وصال به حق به سیرتکامل‏ اى در جان و دل وی پر نمک افکنده بود که هیچ چیز نمی ‏توانست آن را نهفته نماید.
اظهار ایمان آسیه و شهید شدن وی و بعد از آن نقل و پخش این خبر، تأثیرگذارتر بود البته در صورتی تقیه می‌کرد ایمان قلبی وی تأثیر چندانی بر عموم نمی گذاشت. شهید شدن آسیه خویش مدرک محکمى بر حقانیت موسی (ع) و فسخ بودن ادّعاى فرعون و سبب ساز دلگرمى و پر‌نور شدن لامپ آرزو در قلب و جان مؤمنان شد. [۱۵]
جستارهای متعلق

آسیه همسر فرعون
آسیه همسر فرعون در نجات حضرت موسی(ع) از رود نیل نقش داشت و به وی ایمان آورد؛ اگرچه ایمان خویش را مخفی کرد. بعداز آنکه فرعون از ایمان وی با خبر شد، بر تاثیر شکنجه، کشته شد. در قرآن و احادیث از وی به خوبی خاطر گردیده و در بعضی احادیث شیعی، همنشین حضرت خدیجه(س) پک پذیرایی ترحیم مشهد در پردیس معرفی شد‌ه‌است.

نسب و قوم و قبیله
آسیه دختر مزاحم بن عبید و همسر فرعون بود.[۱] بعضی منابع قولی را نقل کرده‌اند که وی از بنی‌اسرائیل بوده میباشد.[۲] و حتی بعضی اورا عمه حضرت موسی دانسته‌اند.[۳]

قرآن
اسم آسیه در قرآن نیامده میباشد؛ البته مفسران مراد از ﴿امْرَأَةَ فِرْعَوْنَ﴾ [تحریم:11] را که دو توشه در قرآن آمده، آسیه دانسته‌اند؛ بنابر آیه ۹ سوره قصص زمانی که موسی را از آب گرفتند آسیه حاضر بود و فرعون را به زنده نگاه داشتن موسی ترغیب کرد.[۴] همینطور در آیه ۱۱ سوره تحریم از آسیه، در قبال زنانی مانند همسر نوح و همسر لوط که با وجود معاشرت با پیامبران، به آفریدگار شرک می‌ورزیدند، به خیر و خوبی و تحت عنوان مَثَل خاطر گردیده است.[۵] درین آیه آمده میباشد که آسیه از پروردگار خواست منزل‌ای در فردوس برای وی قرار دهد و اورا از فرعون و قبیله ظالمین نجات دهد.﴿إِذْ قَالَتْ رَبِّ ابْنِ لِي عِنْدَكَ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِنْ فِرْعَوْنَ وَعَمَلِهِ وَنَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ﴾ [تحریم:11]

ایمان
مبتنی بر بعضی آیه‌ها قرآن، آسیه با آن‌که در دربار فرعون می‌زیست ولی به خدا ایمان داشت؛ آسیه وقتی که اعجاز عصای موسی را روئت کرد به وی ایمان آورد. وی ایمان خویش را از فرعون مخفی نگاه می‌داشت و زمانی که فرعون از ایمان وی مطلع شد، از وی خواست تا از پرستش خداوند دست بردارد، ولی آسیه نپذیرفت و فرعون اورا شکنجه کرد.[۶] فرعون، امر کرد دست و پای اورا به میخ‌هایی (اوتاد) بسته، بدنش را در آفتاب قرار داده و سنگ بزرگی بر راز وی فرود آورند که در تاثیر همین شکنجه‌ها،‌ کشته شد.[۷]

در بعضی احادیث دیگر از او در کنار علی بن ابی طالب(ع)، مؤمن آل یاسین تحت عنوان عده ای که قبل از اسلام هیچ گاه بی دینی نورزیدند، خاطر گردیده‌است.[۸]

احادیث
در برخی احادیث از آسیه در کنار مریم، خدیجه(س) و فاطمه(س) تحت عنوان برگزیدگان و سیده زنان فقید حافظه گردیده‌است.[۹] اما در احادیث دیگر صرفا حضرت زهرا سیده زنان فقیه معرفی شد‌ه‌است. علامه طباطبایی بر این یقین میباشد که سیده زنان بودن هر چهار بدن منافاتی ندارد با این‌که که در میان آنها یک کدام از سایر افراد بلندتر باشد.[۱۰] مرتضی مطهری، كامل‌ترين زنان دنیا را مبتنی بر احادیث اهل بیت علیهم السلام چهار نفر‏ شمرده که دو نفرشان آسیه و مریم در اُمم پيشين بوده‏ اند و دو نفر دیگر خدیجه(س) و فاطمه(س) در اسلام. وی تأکید کرده که برگزیدگان زن کمال یافته، فاطمه(س) میباشد.[۱۱]

بر اساس روایتی از امام درست گو(ع) که در بعضا منابع حدیثی شیعه آمده میباشد، هنگام میلاد حضرت زهرا(س) زنان قریش حضرت خدیجه(س) را فقط گذاشتند، آفریدگار زنانی را به سوی خدیجه ارسال کرد که حضرت مریم و آسیه از آن گزاره بودند، درین رویات از آسیه تحت عنوان همنشین حضرت خدیجه(س) در پردیس خاطر شد‌ه‌است.[۱۲] همینطور بر شالوده روایتی دیگر وقتی که حضرت خدیجه از جهان رفت، حضرت فاطمه عذر و بهانه مادرش را گرفت، پیامبر آفریدگار رده خدیجه را در پردیس علامت فاطمه(س) اعطا کرد که در کنار حضرت مریم و آسیه قرار داشت.[۱۳] مبتنی بر همین احادیث، علی جلالوند در کتاب "آسیه الگوی مقاومت"، گستردن هم اکنون و کیفیت ایمان و مقاومت آسیه در قبال فرعون را توضیح داده میباشد. [۱۴]

خودداری از تقیه
ناصر مکارم شیرازی با طرح این سوال که چرا آسیه تقیه نکرد؟ در جواب بر دو دلیل تأکید می ورزد:

تقیه، در واقع تغییر تحول صورت نزاع میباشد و در صورتى واجب میباشد که فارغ از بهره اصلیّى، اظهار نظریه جان بشر را به خطر بیندازد ولى گاهى عشق و علاقه آدم به پروردگار چنان بر افروخته می ‏خواهد شد که خلق و اخلاق و رفتار و حرکات و سکنات وی به روشنى نشانگر آن میباشد، هر یک سری در گفتار آن را مخفی نماید. علاقه به آفریدگار چنان در قلب تمیز آسیه بر افروخته شده و سوداى وصال به حق به سیرتکامل‏ اى در جان و دل وی پر نمک افکنده بود که هیچ چیز نمی ‏توانست آن را نهفته نماید.
اظهار ایمان آسیه و شهید شدن وی و بعد از آن نقل و پخش این خبر، تأثیرگذارتر بود البته در صورتی تقیه می‌کرد ایمان قلبی وی تأثیر چندانی بر عموم نمی گذاشت. شهید شدن آسیه خویش مدرک محکمى بر حقانیت موسی (ع) و فسخ بودن ادّعاى فرعون و سبب ساز دلگرمى و پر‌نور شدن لامپ آرزو در قلب و جان مؤمنان شد. [۱۵]
جستارهای متعلق