(درگذشت: ۱۳ق/۶۳۴م)، از سرداران معروف عرب در نزاع با سپاه ساسانی در ابتدا اسلام بود. وی بابا مختار ثقفی بود و در نزاع یوم الجسر کشته شد.فرماندهی ابوعبید، ابوعبید بن مسعود از صحابه[۱] و از خاندان ثقیف میباشد. وی بیشتر با لقباش شناخته میگردد. در بعضی منابع از وی با لقب ابوجبر نیز خاطر شدهاست.[۲] پدرش، مسعود ثقفی، از بزرگان حجاز بود و به او کنیه عَظیمُالقَرْیَتَیْن (والا مکه و طائف) پک پذیرایی ترحیم مشهد داده بودند.[۳]
بعد از بهخلافت وصال قدمت بن خطاب و گزارش مثنی بن حارثه درباره جلو رفتن پارسیان، قدمت مسلمان ها را به نزاع فراخواند.[۴] ابوعبید داوطلب شد و قدمت اورا به فرماندهی سپاه برگزید[۵] و به مثنی بن حارثه دستورداد تا زیر دستور وی قرار گیرد.[۶]
ابوعبید در سه پیکار با سپاه ساسانی سرگرم شد:
نزاع نمارق: ابوعبید، سپاه ساسانی را ناکامی بخشید و جابان فرمانده آن را اسیر کرد.[۷]
نزاع کسکر: ابوعبید، سپاه ساسانی به فرماندهی نرسی را باخت اعطا کرد و غنایم اکثری به دست آورد.[۸]
نزاع باروسما: ابوعبید با جالینوس فرمانده سپاه ساسانی به صلح رسید و قرار شد اشخاص بخش ها تسلیمگردیده فدیه دهند.[۹]
کشتهشدن ابوعبید
رستم فرخزاد، بهمن جادویه (ذوالحاجب) را به یاری جالینوس ارسال کرد.[۱۰] ابوعبید در محلی به اسم مَروَحه ساکن به سپاه کشور ایران حمله کرد. وی با خنجر به خرطوم فیل زد، البته فیل اورا لگدکوب کرد و کشت.[۱۱] این پیکار به اسمهای یوم الجسر، یوم قسّ الناظف، یوم المَروَحه و یوم الفیل دارای شهرت میباشد[۱۲] و در سال ۱۴ق رخداد.[۱۳]
بعداز کشته شدن ابوعبید، فرزندانش وهب، صاحب و مالک و جبر به ترتیب فرماندهی را بر ذمه گرفتند، ولی همگی آنان کشته شدند.[۱۴][۱۵] ابومحجن ثقفی نیز شعری در رثای ابوعبید سرود.[۱۶]
پانویس
أسدالغابة، ج۴، ص۳۴۷.
الإصابة، ج۷، ص۶۴.
ابنقتیبه، المعارف، ۱۹۹۲م، ص۴۰۰.
طبری، ج۳، ص۴۴۴؛ ابن اعثم، ج۱، ص۱۶۳، ۱۶۴.
طبری، ج۳، ص۴۴۴؛ ابن اعثم، ج۱، ص۱۶۳، ۱۶۴؛ بلاذری، ۳۵۰
بلاذری، ۳۵۰؛ دینوری، ۱۱۳
طبری، ج۳، ص۴۴۸ ـ ۴۴۹؛ خلیفه، ج۱، ص۱۰۸؛ ذهبی، ج۲، ص۵
طبری، ج۳، ص۴۵۱
خلیفه، ج۱، ص۱۰۸؛؛ بلاذری، ۳۵۰، ۳۵۱
بلاذری، ۳۵۱؛ طبری، ج۳، ص۴۵۴؛ ابن اثیر، ج۲، ص۴۳۸
خلیفه، ج۱، ص۱۰۹ ـ ۱۱۰؛ ابن قتیبه، ۴۰۱؛ بلاذری، ۳۵۲
بلاذری، ۳۵۱؛ ابن قتیبه، ۴۰۱؛ ابن اثیر، ج۲، ص۴۳۸
الطبقاتالکبری، ج۳، ص:۳۴۰
الفتوح، ج۱، ص:۱۳۴
الإصابة، ج۱، ص:۵۶۱
ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۷۱۰؛ قس: بلاذری، ۳۵۲
(درگذشت: ۱۳ق/۶۳۴م)، از سرداران معروف عرب در نزاع با سپاه ساسانی در ابتدا اسلام بود. وی بابا مختار ثقفی بود و در نزاع یوم الجسر کشته شد.فرماندهی ابوعبید، ابوعبید بن مسعود از صحابه[۱] و از خاندان ثقیف میباشد. وی بیشتر با لقباش شناخته میگردد. در بعضی منابع از وی با لقب ابوجبر نیز خاطر شدهاست.[۲] پدرش، مسعود ثقفی، از بزرگان حجاز بود و به او کنیه عَظیمُالقَرْیَتَیْن (والا مکه و طائف) پک پذیرایی ترحیم مشهد داده بودند.[۳]
بعد از بهخلافت وصال قدمت بن خطاب و گزارش مثنی بن حارثه درباره جلو رفتن پارسیان، قدمت مسلمان ها را به نزاع فراخواند.[۴] ابوعبید داوطلب شد و قدمت اورا به فرماندهی سپاه برگزید[۵] و به مثنی بن حارثه دستورداد تا زیر دستور وی قرار گیرد.[۶]
ابوعبید در سه پیکار با سپاه ساسانی سرگرم شد:
نزاع نمارق: ابوعبید، سپاه ساسانی را ناکامی بخشید و جابان فرمانده آن را اسیر کرد.[۷]
نزاع کسکر: ابوعبید، سپاه ساسانی به فرماندهی نرسی را باخت اعطا کرد و غنایم اکثری به دست آورد.[۸]
نزاع باروسما: ابوعبید با جالینوس فرمانده سپاه ساسانی به صلح رسید و قرار شد اشخاص بخش ها تسلیمگردیده فدیه دهند.[۹]
کشتهشدن ابوعبید
رستم فرخزاد، بهمن جادویه (ذوالحاجب) را به یاری جالینوس ارسال کرد.[۱۰] ابوعبید در محلی به اسم مَروَحه ساکن به سپاه کشور ایران حمله کرد. وی با خنجر به خرطوم فیل زد، البته فیل اورا لگدکوب کرد و کشت.[۱۱] این پیکار به اسمهای یوم الجسر، یوم قسّ الناظف، یوم المَروَحه و یوم الفیل دارای شهرت میباشد[۱۲] و در سال ۱۴ق رخداد.[۱۳]
بعداز کشته شدن ابوعبید، فرزندانش وهب، صاحب و مالک و جبر به ترتیب فرماندهی را بر ذمه گرفتند، ولی همگی آنان کشته شدند.[۱۴][۱۵] ابومحجن ثقفی نیز شعری در رثای ابوعبید سرود.[۱۶]
پانویس
أسدالغابة، ج۴، ص۳۴۷.
الإصابة، ج۷، ص۶۴.
ابنقتیبه، المعارف، ۱۹۹۲م، ص۴۰۰.
طبری، ج۳، ص۴۴۴؛ ابن اعثم، ج۱، ص۱۶۳، ۱۶۴.
طبری، ج۳، ص۴۴۴؛ ابن اعثم، ج۱، ص۱۶۳، ۱۶۴؛ بلاذری، ۳۵۰
بلاذری، ۳۵۰؛ دینوری، ۱۱۳
طبری، ج۳، ص۴۴۸ ـ ۴۴۹؛ خلیفه، ج۱، ص۱۰۸؛ ذهبی، ج۲، ص۵
طبری، ج۳، ص۴۵۱
خلیفه، ج۱، ص۱۰۸؛؛ بلاذری، ۳۵۰، ۳۵۱
بلاذری، ۳۵۱؛ طبری، ج۳، ص۴۵۴؛ ابن اثیر، ج۲، ص۴۳۸
خلیفه، ج۱، ص۱۰۹ ـ ۱۱۰؛ ابن قتیبه، ۴۰۱؛ بلاذری، ۳۵۲
بلاذری، ۳۵۱؛ ابن قتیبه، ۴۰۱؛ ابن اثیر، ج۲، ص۴۳۸
الطبقاتالکبری، ج۳، ص:۳۴۰
الفتوح، ج۱، ص:۱۳۴
الإصابة، ج۱، ص:۵۶۱
ابن عبدالبر، ج۴، ص۱۷۱۰؛ قس: بلاذری، ۳۵۲
قیمت پک پذیرایی ترحیم مشهد؛ عوامل مؤثر بر هزینه و راهنمای انتخاب پک اقتصادی