مجله خبری تشریفات

در سال 1265 قمری که یکی گنبدهای شبستان مسجد فرو سرازیر شد ، داود پاشا روضه خوان الحرم طومار ئی به عبدالمجید عثمانی نگاشت ؛ به‌این مضمون که حدود 4قرن از بنای مسجدالنبی (صلی الله علیه وآله و سلم) می گذرد و آنچه که از مجال قایتبای و سلاطین عثمانی شکل پذیرفته ، رو به فرسودگی نهاده . بنای مسجد از نهاد و شالوده به نوسازی و یا این که گسترش موردنیاز مستلزم میباشد .

عبدالمجید عثمانی مصمم به مرمت مسجد ، گروهی از معماران و مهندسان و هنرمندان را با وسایل پک پذیرایی ترحیم مشهد و ابزار بدون نقص ، عازم مدینه نمود تا آنچه که لازمه این تجدید بنا است ، اجراکننده شوند .

به هرحال مهندسان رخنه‌ ، بعداز استیناف احوال بنای مسجد ، اینگونه نظر دارا‌هستند که بایستی در ردیف های مسجد تغییراتی حاصل خواهد شد . اما مشایخ مدینه با این توصیه به دلیل آنکه وضع ردیف های سنگی دقیقاً در جای ردیف هایی می باشد که محمد پیامبر الله (صلی الله علیه وآله و سلم) آنرا برپا ساخته بود. مخالفت و نهی کردن جدی کردند و این شغل آنان کاری بسیار نیکو و اصولی بوده می باشد چون چنانچه مکان ردیف ها تغییر می‌کرد کلیه منابع تاریخی و روایات موجود در وصف جنبه های شرعی – تاریخی بنای مسجد فرستاده اکرم (صلی الله علیه وآله و سلم) از آغاز تا قرن ها آجل نا مفهوم و تشخیص و تطبیق با حال و روز سازه می شد و این اوضاع روش تفحص را بر تمامی پژوهندگان تاریخ مدینه مسدود می نمود.

از این روی پیشرفت مسجد را از جانب شرق حجره ها آغاز کردند. به‌این نحو که در حین جنوب به شمال مناره رئیسه تا رکن مخزن الاغوات عرضی نزدیک به 4 یا این که 5 ذراع در حیث گرفتند و آن را عملی نمودند .

با پدرم در هم اکنون رفتن به مسجد بودیم، زمانى كه نزدیك مسجد شدیم، به پدرم گفتم: این حرف كه عموم می‌گویند هر كس چهل چهارشنبه به مسجد سهله بیاید، امام مهدى را می بیند، به نظر اینجانب بی اصل و محور است. پدرم بعداز شنیدن این حرف، خشمگینانه رو به اینجانب كرد و اعلام کرد: چرا؟ بدن‏ها به‌این پک پذیرایی ترحیم مشهد استدلال كه تو او‌را ندیده اى؟ یا این که به‌این برهان كه هر چیز كه چشمانت آن را ندیده باشد، بى اصل و شالوده می باشد؟ پدرم زیاد با اینجانب سخن اعلام‌کرد تا آنكه از گفته خویش منصرف شدم. بعد از آن با هم وارد مسجد شدیم، كسى در مسجد خلا. زمانى كه پدرم وسط مسجد بود برخاست تا دو ركعت نماز استجاره بخواند، مردى از سمت رده امام حجّت ( علیه السلام ) پیش آمد، از كنار پدرم سپری شد و به وی درود كرد و با وی مصافحه كرد. پدرم به اینجانب نگاه كرد و اعلام کرد كه این مرد كیست؟ گفتم: آیا وی مهدى میباشد؟ بیان کرد: پس چه كسى میباشد؟ پس در‌پی وی دویدم. امّا اورا خیر در داخل مسجد و خیر خارج از آن نیافتم.

شمارى از علما، مشرّف به دیدار امام گردیده‏ اند و اسم آن‏ها در كتاب‏ ها آمده می‌باشد.

علاوه بر این‏ها علما و افراد زیادى مشرّف به دیدار وی گردیده اند، امّا اطّلاعات چندانى از حكایات دیدار آن‏ها در اختیار وجود ندارد. علّامه نورى برخى از آن‏ها را در كتاب «النّجم الثّاقب» آورده میباشد.

در نقطه پايان به ذكر دو حكایت دیدار بسنده می كنیم.

روضه خوان احمد صد تومانى نقل كرده:

در مجلس جدّمان محمّد صد تومانى، از آیتم دیدار امام مهدى ( علیه السلام ) سخن گفته شد تا اینكه وی هم مطلبى دراین مورد گفت: یك روز دوست داشتم در مسجد سهله نماز بخوانم و در زمانى كه تصوّر می كردم خالى از جمعیت باشد، به آنجا رفتم، وقتى به آنجا رسیدم، دیدم مسجد پر از عموم است و راز و صداى زیادى آنجاست و یادم نمی آید در آن زمان، كسى در آنجا آمده باشد، باطن مسجد شدم و دیدم صف هاى زیادى براى نماز جماعت، بسته شد‌ه‌است.

وی نیز پس از مشورت کردن با صاحبان رای، به اعمال اینگونه کاری رضا داد. خلیفه سوم بنای مسجد را تغییر‌و تحول بخشید و به مساحت آن پاره ای ادامه داد و دیوارهایش را با سنگ های منقوش مرمت کرد و ردیف های مسجد را با سنگ های حجاری گردیده و منقش بازسازی نمود و سقف آن را با چوب ساج ترمیم کرد. اصولاً خلیفه سوم بنای مسجد پک پذیرایی ترحیم مشهد حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) را از آن وضعیت اولیه، و آسانی و بی پیرایگی بیرون نموده است. بنای سابق مسجد از بن برچیده و بنای جدید با مساحتی بیشتر جایگزین آن شوید. زهری اظهار کرد: « خلیفه سوم مسجدالنبی (صلی الله علیه و آله و سلم) را پیشرفت اعطا کرد و ده هزار درم سیم را از اموال خویش صرف آن نمود. »

گسترش قدمت بن عبدالعزیز : در سال 86 قمری ولید بن عبدالملک به خلافت رسید و قدمت بن عبدالعزیز را از جانب خویش به استانداری مکه و مدینه منصوب کرد. بودجه کلانی را در مشت او قرار داد تا زمین و منزل هاای را که جهت توسعه و گسترش و تجدید بنای مسجد، موردنیاز به انضمام است خریداری نماید. محمد بن جریر طبری در [تاریخ الرسول و الملوک ، ج9، ص 3815 ، ترجمه فارسی ] تحت سخن از حوادث سال هشتاد و هشتم می‌گوید : « درهمین سال ولید عبدالملک بگفت تا مسجد پیغمبر معبود (صلی الله علیه و آله و سلم) ویران نمایند و منزل همسران پیغمبر را نیز ویران نمایند و در مسجد بیندازند » .

قدمت بن عبدالعزیز « ارتفاع مسجدالنبی(صلی الله علیه و آله و سلم) را 200 ذراع و پهنا آن را از بخش جنوبی200 ذراع و از بخش شمالی به 180 ذراع رسانید » . یعنی جمعاًً آنچه را که به مسجدالنبی (صلی الله علیه و آله و سلم) پس از پیشرفت خلیفه سوم افزوده، عبارتست از ضلع جنوبی شرق به غرب مسجد، حدود 50 ذراع و ضلع شمالی آن حدود 40 ذراع و ارتفاع مسجد از قبله به شام یا این که جنوب به شمال را حدود 40 ذراع گسترش داده می‌باشد. مساحت آحاد مسجدالنبی در طول قدمت بن عبدالعزیز جمعاًًً حدود 6440 مترمربع بوده می باشد .

زمانی روز بعد از آن، پزشک معالج او‌را معاینه می نماید، با شگفتی تمام می بیند که بیماری از وجود وی رخت بربسته و تماماً شفا یافته هست و این، واقعه ای خارق العادّه بود. این سیرتکامل بود که مرحوم سبزواری به واسطة وفای به نذری که کرده بود، استارت به تایپ کردن یک دورة گران قدر دینی و استدلالی پک پذیرایی ترحیم مشهد در سی جلد نمود و آن را «مهذّب الاحکام فی ذکر الحلال و الحرام» اسم بنیان که‌این کتاب به عنوان مثال موسوعه های فقهی نو است. سیّد حسین فرزند مرحوم آیت الله سبزواری، دربارة بابا بزرگوارش اینگونه می گوید:

هنگامی که نیروهای رژیم دیرین به شهر نجف اشرف حمله کردند و شهر را با موشک های زمین به زمین بمباران نمودند و عموم به خارج شهر فرار و گریز کردند، پدرم در مسجد سهله بود. به مسجد رفتم تا از اکنون وی جویا نحس و از هراس سلطه و هجمة نیروهای رژیم همت کردم که او‌را قانع کرده و از مسجد بیرون و به خارج شهر ببرم. وی از اینجانب پرسیدند: عموم دارا هستند از نجف خارج میروند؟ گفتم: آری. به خیال و خاطر شدّت حمله ها خارج رفته اند. پدرم در پاسخ فرمود: در‌صورتی‌که عموم از ولایت امیرالمؤمنین امام علی(ع) بر این شهر آگاه بودند، حتّی از یک وجب از آن عقب نشینی و فرار نمی کردند. پس پدرم سفارش اینجانب برای به خروج از شهر را رد کرد و سماجت نمود که در مسجد سهله بماند.

مرحوم آیت الله سیّد عبدالکریم کشمیری از مرحوم آیت الله سیّد علی حکم دهنده نقل می نماید که وی معتقد بود رفتن به مسجد سهله در روز آدینه بهتر می باشد؛20 همانطور که علّامه سیّد محمّدحسین طباطبائی(ره) دربارة وی اینگونه میگوید

همینطور به منظور سهولت وصال به پشت بام مسجد افزون بر پله های سنگی چندین آیتم پله برقی درست شده اند که می شود به راحتی به وسیله آن ها به پشت بام مسجد رفت.

از نکات جالب این پیشرفت آن می‌باشد که در کلیه بنای تازه، کارایی شد‌ه‌است تا افزون بر اختراع های نو معماری پک پذیرایی ترحیم مشهد مسجد به طوری باشد که با معماری پیشین که ارثیه بعد از ظهر مملوکی و عثمانی است هماهنگ باشد. در‌این سازه ، اسم «الله» و «محمد» در همگی جا تکرار گردیده و برخلاف مجال عثمانی که از اسم خلفا هم برای تزئین به کارگیری می‌شد در معماری تازه به کارگیری نشده است.

واپسین مرحله توسعه مسجد، بوسیله ملک عبدالله فرمان روا کنونی سعودی انجام شده و تا به امروز ادامه داراست. او به نوبه خویش مبادرت به اجرا کارهایی در جهت بسط مسجد نمود، که اصولا تکمیل کننده شغل های ملک فهد به حساب میآید. این پیشرفت مشمول :

1-3- گسترش بیرونی جهت شرقی مسجد فرستاده

این توسعه و گسترش به حدود 30500 متر مربع میرسد که همانند محوطه های قبلی با سنگ های مرمرین سپید و گرم نشو (ضد حرارت) و برای ادای فریضه نماز فرش شده و نمازگزاران از ماه میمون رمضان سال 1429ه.ق در آن نماز به مکان آوردند. در زیرزمین این محوطه دو طبقه تشکیل شده که یک طبقه آن به طور تونلی برای عبور انواع اتومبیل ها و طبقه دوم آن علاوه بر پارکینگ دارنده چهار ساختمان برای خدمت های بهداشتی می‌باشد که هر ساختمان دارنده 888 دستگاه توالت و 1823 مقام وضو میباشد. درین پروژه 44 پله برقی و 12 بالا بر و یکسری پله ساده نیز عمل نهاده گردیده‌است.

ـ در صورتیکه پیدایش این مسجد روی احساسات مذهبی و عشق و علاقه‏ی مفرط به حضرت صاحب و مالک الامر علیه السلام بود، می‏بایست‏سراسر، توسل به آن بزرگوار باشد، چنان که در این بعدازظهر، مردم، بیش‏تر، زیارت حضرت‏اش را در آن مسجد می‏خوانند و متوسل به آن حضرت می‏شوند، اگرکه در این فرمان معنوی، پک پذیرایی ترحیم مشهد ابدا، اسمی از آن حضرت نیست، حتی تا به فعلا هم بیش‏تر دارای اسم و رسم به مسجد جمکران می‌باشد، نه مسجد صاحب و مالک الزمان .

6ـ متن امر، موافق با عامل‏ی دیگر می باشد؛ برای این که هم نماز تحیت مسجد وارد شده میباشد و هم نماز امام فرصت علیه السلام با صد بار «ایاک نعبد و ایاک نستعین‏» و هم تهلیل و تسبیح فاطمه‏ی زهرا، سلام‏الله علیها .

7ـ این دو ماجرا که نقل شد، مشهود و یا مثل مشهود خودم بود [12] و داستان‏های دیگری میباشد که فعلا آحاد خصوصیات آن را در حیث ندارم . بعدا، ان شاءالله، مطالعه کرده، در این محل کار، باذنه گرانقدر، ذکر می‏کنم .

8ـ در آن موقع که زمین، این قدر بی‏بها بوده می باشد، صرفا یک مساحت کوچکی را آیتم این فرمان قرار داده‏اند، که ظاهرا حدود سه چشمه از مسجد فعلی می‌باشد که در طول ما خیلی والا شد‌ه‌است: ظاهرا، آن چشمه‏ای که در آن، محراب است، و دو چشمه‏ی طرفین باشد .

نگارنده که خالی از وسوسه نیستم و خیلی به نقلیات مردم خوش‏فی مابین نیستم، از این لغات، به صحت این مسجد خجسته مستقل دارم . والحمدلله علی ذالک و علی غیره من النعم التی لاتحصی [13] . پیشگویی امیر مؤمنان علیه السلام از مسجد جمکران

مبنی بر نقل خلاصة البلدان از کتاب مونس الحزین روضه خوان صدوق، امیر مؤمنان علیه السلام از مسجد مقدس جمکران حرف گفته هست .

موزائیک‌ها را باید مهم‌ترین تزئینات این بنا به حساب آورد که بخش‌های متفاوت تقسیم میشوند. مثلا موزائیک‌های در ورودی امپراطور مربوط به اواخر قرن نهم و یا اوایل قرن دهم میباشد و تصویر یک امپراطور (احتمالا لئو ششم) یار با پسرش کنستانتین هفتم را آرم میدهد که در فعلا سجده مقابل عیسی مسیح پک پذیرایی ترحیم مشهد میباشند.

موزائیک‌های ورودی جنوب غربی در سه در ورودی که درین نصیب جای‌دارد، نصب شده‌اند. به حیث می‌رسد تاریخ نصب این موزاییک‌ها به سال ۹۴۴ باز می شود. این موزائیک‌ها تصویر مریم مقدس را علامت میدهند که روی یک صندلی سلطنتی فارغ از پشت نشسته میباشد. در انتهای شرقی کلیسا نیز موزائیک‌هایی وجود دارد که به نوع خود قابل توجه می باشند. این موزائیک‌ها که در سال ۸۷۶ شغل شده‌اند تصویر مریم مقدس و کودکش را آرم میدهند. از دیگر موزائیک‌های مهمی که در ایا صوفیه وجود داراست باید به موزائیک‌های الکساندر، موزائیک‌های ملکه زوئی، موزائیک‌های کامننوس، موزائیک‌های دیزیز و موزائیک‌های فضای سنگ فرش شمالی اشاره کرد.

شاید برایتان جذاب باشد که بدانید قسمت زیادی از این موزائیک‌ها در دهه ۱۹۳۰ به وسیله موسسه‌ای به رهبری توماس وایت گیسو کشف و پاک شدند. نقص‌ مهم که ترمیم کنندگان دارند این میباشد که بتوانند پلی دربین فرهنگ وتمدن مسحیت و اسلام به وجود آوردند تا تصاویر کشف شده روی موزائیک‌ها توهین به هیچ گروهی به شمار نرود.

درباره تزئینات و زیبایی مسجد ایا صوفیه

کلام آخر درباره مسجد ایا صوفیه

در مقاله آشنایی با مسجد ایا صوفیه هر آنچه را که ما یحتاج بود درباره تاریخ، معماری و دیگر نکات اساسی این جاذبه گردشگری بدان بیان کردیم. شروع به معرفی این مسجد پرداختیم و بعد از آن درباره تاریخ و معماری آن صحبت زدیم. این نوشته‌ی علمی مختصری از تاریخ این مسجد را گفت. براین اساس اشخاصی که برای پی بردن تاریخ لبریز فراز و نشیب این جاذبه گردشگری کنجکاو می‌باشند می‌توانند بیشتر درباره آن استیناف کنند.

موقتا مسجد ایا صوفیه به عنوان یکی مساجد اصلی ترکیه و همچنین یک کدام از مهمترین جاذبه‌های گردشگری استانبول سالانه گردشگران زیادی را به سوی خود جذب می‌کند. درصورتی که نکته دیگری درباره این مسجد وجود دارااست که درین نوشته بدان اشاره نشد، آن را با ما و دیگر خواننده گان به اشتراک بگذارید. امید‌داریم این نوشته‌علمی برایتان موثر بوده باشد و بتوانید از آن استفاده فرمائید.

امام علیه السلام فرمود: «تو برو رسالت‏خویش را اجرا بده . ما، دراین مکان، علامتی می‏گذاریم که گواه گفتار تو باشد . برو به نزد سید ابوالحسن، و بگو تا برخیزد و بیاید و آن مرد را بیاورد و فایده چندین ساله را از وی بگیرد و به دیگرافراد دهد تا بنای مسجد بنهند، و باقی وجوه را از رهق [7] به حوزه‌‏ی اردهال پک پذیرایی ترحیم مشهد که ملک ما میباشد، بیاورد، و مسجد را کل نماید، و نصف رهق را بر این مسجد وقف کردیم که سالانه وجوه آن را بیاورند و صرف عمارت مسجد نمایند .

عموم را بگو تا به‌این موضع رغبت نمایند و عزیز بدارند و چهار رکعت نماز در این جا بگذارند: دو رکعت تحیت مسجد، در هر رکعتی، یک توشه «سوره‏ی ثنا» و هفت‏توشه سوره‏ی « قُلْ هُوَ اللّهُ أَحَدٌ ‏ » بخوانند و تسبیح رکوع و سجود را، هفت‏توشه بگویند .

و دو رکعت نماز مالک الزمان بگذارند، بر این نسق که در [ هنگام قرائت سوره‏ی ] ثنا زیرا به « إِیّاکَ نَعْبُدُ وَ إِیّاکَ نَسْتَعینُ ‏» برسند، آن را صد توشه بگویند، و بعد از آن ، فاتحه را تا پایان بخوانند . رکعت دوم را نیز به همین روش جاری ساختن دهند . تسبیح رکوع و سجود را نیز هفت‏توشه بگویند . زمانی که نماز به انتها رسید، تهلیل (یعنی، لا اله الا الله) [8] بگویند و تسبیح فاطمه‏ی زهرا علیها السلام را بگویند . آن‌گاه رمز بر سجده گذاشته، صد توشه صلوات بر پیغمبر و آلش، صلوات الله علیهم، بفرستند .

و این نقل، از لفظ میمون امام علیه السلام می باشد که فرمود :

« فمن صلاهما، فکانما صلی فی البیت العتیق ؛ »

هر که، این دو رکعت [ یا این که این دو نماز ] را بخواند، گویی در منزل‏ی کعبه آن را خوانده است . .

مسجد سلیمانیه؛ عضوی از یک مجموعه تبارک

مسجد سلیمانیه استانبول، مانند دیگر مسجدهای امپریالیستی ترکیه بخشی از یک تیم گرانقدر می‌باشد. مدرسه‌ای برای آموزش تعالیم دینی، آشپزخانه‌ای برای کلیه مردم، خزینه عمومی، کاروان‌سرایی برای استراحت مهمان‌ها و بیمار ستان، ازجمله نصیب‌های مهم این شرکت هست. کسانی که هجرت به استانبول را در پیش دارا‌هستند، می‌توانند خصوصی به مسجد پاد شاه سلیمان بزنند و از نزدیک این مجموعه عظیم و شگفت‌انگیز را تماشا کنند.

عمر مسافرت کوتاه میباشد. به همین خیال و خاطر گردشگران ترجیح می‌دهند به‌سراغ پک پذیرایی ترحیم مشهد بناهای تاریخی بروند که نزدیک به هم میباشد. این مژده را به شما می دهیم که وقتی ­که برای دیدن مسجد سلیمانیه استانبول در لحاظ دارید هدر نخواهد رفت.

این مسجد تاریخی فاصله مقداری تا جاهای تاریخی استانبول و بازارهای معروف استانبول داراست. مسجد رستم پاشا، مسجد جدید استانبول، قصر توپکاپی، بازار تعالی استانبول و بازار ادویه استانبول بدین مسجد نزدیک میباشد.

بعداز سرزدن به‌این مسجد، می‌توانید بازارگردی یا خرید را گزینش نمایید یا اینکه به‌سراغ دیگر جاذبه‌های استانبول بروید و آنان را تماشا نمایید.

برای رسیدن به بازار یا دیگر آثار تاریخی نیاز به ‌وسیله نقلیه ندارید، با ۱۵ تا ۳۰ دقیقه قدم‌زدن می توانید خودتان را به مقصد برسانید.

در نزدیکی مسجد کافه و رستوران‌های دنجی هم دیده میگردد. میتوانید برای رفع خستگی یک لیوان چای ترکی بخورید یا خودتان را به یک غذای ترکی در یک ناحیه قدیمی و اصیل مهمان کنید.

آدرس مسجد سلیمانیه استانبول با مترو

نزدیک‌‌ترین مترو به مسجد سلیمانیه ایستگاه Vezneciler میباشد. این ایستگاه مترو در ضلع جنوبی مسجد واقع‌ شده است. اما وسایل نقلیه دیگر مانند تاکسی و تراموا هم برای رسیدن به‌این مسجد وجود دارااست؛ اما به‌علت جنجال فضای اطراف مسجد سلیمانیه، سفارش میکنیم مترو را تعیین فرمائید.

نقشه مترو استانبول را به‌صورت بدون نقص می‌توانید از این راهنما ببینید.

نیاز به عبادت و سر و نیاز با خدا از دیر گشوده انسان را به جست و جویبار مکانی منزه و مقدس وا داشته میباشد. در ادیان متفاوت مکانی برای این خواسته سفارش شده است. نبی اسلام (ص) مسجد را برای مسلمانها مبنا گذاری کرد که در آنجا به عبادت بپردازند. با وجود یکسان بودن قیمت مکانی نقاط زمین، گاهی به واسطه ی حادثه ها و تحولات پیش آمده، جای ها بها معنوی خاصی پیدا می نمایند بعد از آن مسجد برای مسلمانان علامت قداست، عصمت و طهارت، تقوا، یگانگی و گرد‌همایی میباشد. ضمن عبادت برای حل مسائل مذهبی، سیاسی و اجتماعی آیتم به کارگیری قرار میگیرد. قداست و اهمیت این جای ، هنرمندان را بر آن داشت تا هنر خویش را در سرویس آن گذارند. و موقتا اکثری از مساجد مانند موزه های هنری هستند. در کشورهای مختلف با دقت به تزیینات و مصالح میهن خودشان این جای را تر و تمیز اند.


مسجد گوهرشاد از بناهای عصر ی تیموری است که در مجاورت حرم امام رضا (ع) قرار دارد. این مسجد هر روزه زائران متعددی را به سوی خویش جلب می نماید. مسجد گوهرشاد در مشهد در جنوب حرم علی بن موسی الرضا به امر گوهرشادبیگم همسر شاهرخ ساخته شد. به جهت نازکی و زیبایی کاشی‌کاری و خط و اسلوب پک پذیرایی ترحیم مشهد معماری مسجد گوهرشاد، این مسجد از شاهکارهای معماری اهل ایران در طول تیموری؛ و به جهت موقوفات بسیار و نزدیک با آرامگاه علی بن موسی الرضا از مهم ترین و شلوغ‌ترین مسجدهای کشور‌ایران به شمار می‌رود، به نحوی که برخی آن را پربازدیدترین مسجد در جمهوری اسلامی ایران می‌دانند.

یک کدام از ورودیهای مسجد گوهرشاد

تاریخچه مسجد گوهرشاد

تاسیس این مسجد در سال ۷۹۴ ش با کوشش گوهرشاد خانم، دختر امیر غیاث الدین ترخان، همسر شاهرخ بن تیمور گورکانی و در زمان استانداری پسرش بایسنقر میرزا، در ضلع جنوبی مقبره رضوی آغاز شد و در سال ۷۹۷ ش به اتمام رسید.