مجله خبری تشریفات

به‌سمت گلشن لحاظ شیراز میرویم جایی که‌این روز ها با تیتر موزه پارس نیز شناخته می گردد و بازدیدکنندگان را از به دور پک پذیرایی ترحیم مشهد و در حدود‌سوی خویش می‌کشاند. بنایی وابسته به عصر زندیه که اثرها ارزشمندی از تاریخ مملکت‌مان را در خویش مکان داده میباشد. میخواهیم از تاریخ تشکیل داد گلشن حیث شیراز بیشتر بدانیم و با دیدن عکس موزه پارس شیراز با جذابیت‌هایی آن بیشتر آشنا شویم. با کارناوال همسفر گردید تا مشاهده کنید درین گلشن چه می‌گذرد و چه چیزهایی در آن انتظارمان را میکشند. در خیابان زند شیراز می‌اقتدار سراغ یکی جاذبه‌های شهر بهارنارنج‌ها را گرفت که گلشن حیث اسم داراست؛ باغی تاریخی و به‌مکان‌باقی مانده از زمانه زندیه که عمارتی چشمگیر را باطن خویش داراست و وقتی محل پذیرایی از مهمانان ویژه بوده میباشد. در بین این گلشن، موزه‌ای به اسم موزه پارس برپاست که به‌تیتر سابق‌ترین موزه استان عجم شناخته می شود. بنای موزه یک عمارت هشت‌ضلعی میباشد؛ بنایی که به وسیله کریم ومهربان‌خان زند میان گلشن حیث ساخته شد تا در آن میزبانی سزاوار‌ای از مهمانان و سفیران فرنگی به فعالیت آید و حکومت جای قابل قبولی برای مراسم قانونی و اعیاد متفاوت داشته باشد. در سال ۱۳۱۵ شمسی کاربری این عمارت به‌تلاش انجمن اثر ها ملی کشور ایران و با شرکت کردن شادروانان علی اصغر حکمت شیرازی، علی سامی و فریدون توللی تغییر‌و تحول یافت و به‌تیتر او‌لین موزه عجم آغاز به فعالیت کرد. امروزه این گلشن تاریخی و ساختمان درونش موزه‌ای میباشد که می توانید در آن اشیای فلزی، سفالی، گونه های سکه‌ها و مهرها و دیگر اثرها را از هزاره چهارم قبل از تولد تا زمان معاصر ملاحظه کنید و سفری در سه زمان قبل از تاریخ، تاریخی و اسلامی داشته باشید. بد وجود ندارد بدانید که گلشن لحاظ در زمان‌های گوناگون بر پایه ی نوع کاربری، به اسم‌های مختلفی خوانده میشد که بعضا از آنان عبارت‌اند از: گلشن حکومتی، گلشن شاهزاده، آرامگاه نماینده قانونی و گلشن موزه. تصویب ملی: اسم این تاثیر از تاریخ ۱۵ آذر ۱۳۱۴ با شماره تصویب ۲۴۴ در فهرست اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران جای‌دارد و گنجینه‌ای پر ارزش برای کشورمان به شمار می‌رود.قسمت های متفاوت گلشن حیث برای گروه گلشن لحاظ و موزه پارس می‌اقتدار دو قسمت را در لحاظ گرفت که پیرو به آنان رمز می زنیم: گلشن حیث گلشن لحاظ، باغی تماما اهل ایران میباشد که سروهای آزاد در آن قدبرافراشته‌اند و درخت‌های نارنج در کناره کناره‌اش به دیده می خورند. دربین درختان گلشن، درختانی وجود دارا هستند که بوسیله سازمان پشتیبانی اثرها باستانی جمهوری اسلامی ایران با اسم «درختان دیرین» به تصویب رسیده‌اند. امروزه صرفا نصیب کوچکی از این گلشن دیرین و پهناور مانده میباشد که مساحت آن به ۷۷۰۰ متر مربع و مساحت ذیل بنای آن به ۵۸۴ متر مربع میرسد. آبگینه‌هایی در‌این گلشن چشم می شوند که در قبل سیستم آب‌رسانی آنان با قنات رکن آباد رابطه داشته میباشد. سنگاب بزرگی در ورودی اساسی گلشن جای دارد؛ یک پیاله سنگی والا که در قبل آب در آن می‌ریختند و برای وضو به دست آوردن یا این که آشامیدن به کارگیری می‌کردند. این سنگاب بر روی اساس‌ای قرار گرفته میباشد که گل‌های پر رنگ آن را در آغوش دارا‌هستند. سنگاب گلشن لحاظ به مسجد جامع عتیق شیراز وابستگی داشت که بعداز تولید موزه بدین جای جابجایی یافت. در قبل در چهارسوی ساختمان جان دار در گلشن، چهار آبگینه و آب‌نما وجود داشت که دو تای آنها بسیار تعالی بودند. در سال 1313 شمسی و در جریان تشکیل داد خیابان زند، آب‌نمای شمالی تخریب و سنگ‌های آن به گلشن آرامگاه حافظ منتقل شد. با آن سنگ‌ها دو آبگینه در صحن جنوبی و دو آبگینه در صحن شمالی آرامگاه حافظ ساختند. امروزه یک آبگینه تعالی و دو آبگینه خرد در سه طرف عمارت کلاه خارجی چشم میشود که کناره‌های آنها از سنگ‌های بلندمرتبه یک پارچه میباشند و در اواسط آنان فواره‌های سنگی عرض‌اندام می‌نمایند. آب این فواره‌ها از منبع آبی رنگ در پشت کتابخانه ملی (شهیدآیت الله دستغیب) امان می شد که در سال ۱۳۲۹ در جنوب گلشن درست شده بود. گلشن، گذرگاه‌هایی دارااست که از در میان درختان و گل‌ها عبور کرده‌اند. درین گذرگاه‌ها صندلی‌هایی برای بازدیدکنندگان قرار گرفته میباشد.

گردشگری مذهبی که ما آن را بیشتر با نام زیارت میشناسیم، یکی قدیمی ترین و شایع ترین انواع گردشگری است که سالانه چیزی در حدود 300 میلیون نفر را در عالم راهی مکان های مذهبی می کند. هر چندین که سفرهای مذهبی در شرایط انفرادی نیز انجام می شوند پک پذیرایی ترحیم مشهد اما شکل جمعی آن همواره از التفات و جاذبه خاصی منتفع بوده میباشد. قاصدک24 با در نظر گرفتن نقش این نوع از گردشگری در دنیای امروز، به سراغ مکان هایی رفته که پیروان ادیان را از سراسر دانا به دور خود توده می کنند. مسجد الحرام مقدس ترین مکان مسلمانان و بلندمرتبه ترین مسجد دانا میباشد که 356 هزار و 800 متر مربع مساحت داراست. این مسجد هر ساله میلیون ها نفر را برای زیارت خود به عربستان سعودی می کشاند. در طی حج نزدیک به دو میلیون نفر برای زیارت به‌این مسجد می روند که تبارک ترین گرد‌همایی مردم در فقیه به شمار می رود. مسجد الحرام همچنین مکان های مقدسی چون حجرالاسود، ملتزم، مستجار، حطیم و حجر اسماعیل را در خود جای داده است. هر یک سری روایات مختلفی در مورد آرامگاه افراد مقدس در‌این مسجد وجود داراست که از لهجه محلی ها شنیده گردیده‌است. مثلا گفته می شود که قبر هفتاد نبی به عنوان مثال هود، پارسا و اسماعیل در‌این مسجد واقع شده است. مسجد النبی که به آن مسجد نبوی یا مسجد پیغمبر نیز گفته می‌شود، یکی سه مسجد اساسی مسلمانان به شمار می رود. بنا بر روایات تاریخی این مسجد در سال نخستین سفر به وسیله پیامبر اسلام ساخته شد و بعداز مرگ وی نیز، به آرامگاه وی مبدل شد. مسجد النبی که اولیه تجربیات جمعی اعراب در حوزه معماری است، 7 باب اساسی و 81 ورودی دارد و در زمان مجال بسط پیدا کرده است. به عنوان مثال طی آخرین مرمت در زمان ملک فهد اندازه آن افزایش پیدا کرد و تجهیزات و امکانات مدرنی مانند تهویه هوا به آن اضافه شد. مسجد الاقصی، فلسطین سومین مکان مقدس مسلمانان مسجد الاقصی میباشد که در شهر قدیمی بیت المقدس قرار گرفته میباشد. بنا بر بعضی ماجرا ها این مسجد که در اطراف مسجد قبه الصخره قرار گرفته، دومین زیارتگاهی می باشد که بعداز مسجد الحرام تاسیس شده است. هر یک‌سری این مسجد یکی از مکان های مقدس برای مسلمان ها به شمار می رود و قصه های متفاوتی در خصوص تقدس و مداقه آن وجود دارااست، امروز بازدید از آن برای مسلمانها بوسیله دولت اسرائیل با محدودیت هایی مواجه شده است. از همین رو دولت اردن متولی رسمی آن به حساب می‌آید. برخی ماجرا ها از وجود بقایای محل عبادت سلیمان در پایین بنای مسجد القصی خبر میدهند و همین نیز مسجد القصی را برای یهودیان نیز مقدس کرده است. مسجد قبه الصخره، فلسطین مسجد قبه الصخره که به نام\\\\\\\\\\\\\"گنبد صخره\\\\\\\\\\\\\" نیز شناخته شده، بر روی کوه محل پرستش در شهر قدیمی بیت المقدس قرار گرفته است. این مسجد یکی از جنجالی ترین زیارتگاه های دانا می باشد که برای پیروان هر سه ادیان اسلام، مسیحیت و یهودیت مقدس میباشد. به نظر می‌رسد محل اختلاف نیز بر رمز سنگ بنای باطن ساختمان میباشد که صخره ای در پایین گنبد میباشد. قبه الصخره که یکی از دیرین ترین نمونه های هنر معماری نفیس اسلامی محسوب می شود، بین سال های 691 تا 692 میلادی به فرمان خلیفه وقت اموی، مروان ساخته شد. ساختمان این مسجد از زیبایی منحصر به فرد به فردی منتفع بوده و بر روی سکوی ذوزنقه ای شکل قرار گرفته هست. آنچه این مسجد را متمایز از سایر مساجد می کند، گنبدی تعالی با 21 متر ارتفاع می‌باشد.

در خزینه ابراهیم خان سلسله مراتب فضایی به نحوی پک پذیرایی ترحیم مشهد پیاده سازی گردیده که هرچه از سمت بیرون به باطن پیش میرویم و فضاها گرم خیس و مرطوب خیس گردیده و سطح آن ها برای دسترسی سهل خیس به آب تحت خیس می‌آید ، ویرای نگهداری دما و رطوبت، طول فضاها نادر خیس میگردد، همینطور با ارتقا دما و رطوبت، تزئینات کاهش مییابد.

ساخت هشتی ورودی در میان فضای بیرون و فضای سربینه جهت
خودداری از ورود گردوغبار بیرون به به باطن
پرهیز از ورود هوای سردخارج به باطن سربینه
خودداری از لحاظ بی واسطه بیرون به درون سربینه
ایجادفضای در بین در، در میان فضاهای سربینه و گرمخانه جهت
تهیه و تنظیم نمودن دما و رطوبت دربین دو فضای سربینه (سردوخشک) و گرمخانه (گرم و کم آب)برای دوری از ساخت و ساز بیماری و اندوه به جهت خروج ناگهانی از فضای گرم و ورود به فضای سرد
ساخت و ساز محرمیت برای فضای گرمخانه
مستقل کردن فضاهای تمیز و پلشت
پیاده سازی فضاها این گرمابه به دلایل تحت از سطح راسته بازار تحت خیس تاسیس گردیده است
آب قنات بایستی برای دسترسی شل خیس به آن ، بر گرمابه سوار باشد
خنثی شدن رانش تاق ها بوسیله خاک های محیط پرهیز از اتلاف حرارت

ارکان بنا ای در تشکیل داد خزینه ابراهیم خان
پی، ردیف، طاق و قوس میباشد.

پی خزینه
به باعث توشه زیاد حمامها بر روی زمین غالباً دارنده پی سنگی بوده اند، در شرایطی‌که که برای بناهای بی آلایش از پی شفته به کارگیری می کردند . به دنبال ها از قلوه سنگ به کارگیری نمی‌شد چون قلوه سنگ به حیث گردی و عدم اصطکاک مایحتاج برای قرار به دست آوردن به طور اثبات مطلوب نبوده میباشد و احتمال چرخش و لغزش داشتند.

معماری این بنای تاریخی مشهد مانند بقیه بناهای پک پذیرایی ترحیم مشهد معماری اهل ایران یک معماری درونگراست.

یک تراس والا در نصیب بیرونی کاروانسرا پیاده سازی گردیده‌است که پیرامون آن حجره ها و غرفه های تجاری جای کار کسبه بازار میباشد.

تراس کوچکتر در ضلع شرقی سرای تاریخی عزیزالله اف تاسیس شده است که در واقعیت قسمت سری کاروانسرا را تعریف و تمجید نموده است یا این که به نوعی اندرونی سازه را صورت میدهد و با در کوچکی به گذرگاه همسایه راه و روش پیدا می نماید.

در معماری کاروانسرای عزیزالله اف در گذر فرصت تغییرات چندانی چهره نداده میباشد به جز یک‌سری الحاق مازاد در نصیب داخلی سازه که‌این الحاقات تغییرات کلی در معماری مهم کاروانسرا تولید نکرده میباشد.

این بنای تاریخی در سه طبقه ایجاد شده است که به انگیزه زیر بودن سطح سرای عزیزالله اف از سطح کوچه، نمای بیرونی این ساختمان دو طبقه به لحاظ می‌رسد و طبقات نخستین و دوم نسبت به طبقه همکف پاره ای عقب نشینی دارا هستند.

از سایر خصوصیت های این بنای تاریخی بالکن های تشکیل شده در چهار وجه این کاروانسراست که کلیه این بالکن ها مشرف به تراس مرکزی یا این که به عبارتی قسمت بیرونی کاروانسرای عزیزالله اف میباشد که همگی این بالکن ها در چهارگوشه ساختمان بوسیله رویه پله به یکدیگر راه و روش دارا‌هستند.

مصالح مصرف شده در سرای عزیزالله اف
مصالح متداول مصرف شده درین بنای تاریخی مانند بقیه بناهای هم عصر خویش بیشتر از خشت گچ و ملات میباشد.
تیر و ردیف و نرده بالکن ها از کالا چوب بوده میباشد.
کف ساختمان آحاد از خشت فرش فعالیت گردیده است.
برخی از رویکرد پله های این سازه نیز از محصول چوب تاسیس شده است.
از زیبایی های دیگر این سازه تزیینات آجری ، سقف ضربی با دهانه گران قدر حجره ها و در و پنجره های چوبی دیرین میباشد که بر تاریخی و کهن بودن سازه تاکید بیشتری می نماید.

خلاف جناح های شرقی شمالی و جنوبی میدان که رابطه پک پذیرایی ترحیم مشهد این شرکت را با حوزه های مسکونی و همگانی شهر برقرار می کردند، در بدنه غربی میدان دروازه ها و ورودی هایی قرار داشتند که ورودی های حکومتی بوده و ویژه رفت وآمد درباریان و مسئولان حکومتی و فرد سلطان به میدان بودند.

این ورودی ها در غرب میدان ساکن بوده و اتصال میدان با ساختمان ها ، بخشها حکومتی و بهشت های شاهانه ای که در غرب میدان بومی بود را ممکن می ساختند.

کاخ بهتر قاپو، کاخ مروارید، قصر چهلستون، میدان چهارحوض و دسته حرمسرا بخشی از اجزای این محدوده حکومتی و همان دولتخانه صفوی بودند. از مهم‌ترین این دسترسی های حکومتی، گذری بود که از دروازه بنا شده در شالوده کاخ بهتر قاپو می سپری شد و ویژه عبور فرد پادشاه و ملازمان وی بوده میباشد.

به عبارت دیگر گذر و دالان بنا شده در تحت کاخ خوب قاپو، مهمترین ورودی میدان نقش عالم از محدوده های حکومتی بنا شده در غرب میدان محسوب میشد.

از سایر دروازه های قسمت غربی می شود به نقطه اتصال گذر بشت مطبخ و گذر حرمسرا با میدان اشاره نمود گذر حرمسرا اساس اتصال دهنده حرمسرای شاهی با بازار پیرامون میدان بود.

گذر چهارمین که در غرب میدان قرار داشته و حائز اهمیت متعددی بود گذر اتصال دهنده میدان امام اصفهان با میدان چهارحوض است. میدان چهارحوض یکی دو میدان مهم دولتخانه صفوی بوده میباشد.

ورودی محله ها شرقی و جنوبی به میدان نقش دنیا (میدان امام اصفهان)
دسترسی های محله ها شرقی میدان نقش جهـان نیز از روش معابر محلی که به بازار شرقی میدان متصل بودند بوجود می آمد. این دسترسی ها به جهت عملکردشان که محلی بودند در محل اتصال با بدنه میدان شاخص نبوده و خویش را در فضای میدان آرم نمی دهند و صرفا هنگام تکان در بازار پیرامونی میدان می اقتدار متوجه این گذرهای محلی شد.

راجع‌به محله ها جنوبی میدان امام اصفهان می اقتدار اعلام کرد بعضا از دسترسی ها از روش مسجد جامع شکل می گرفت. به عبارت دیگر مسجد تحت عنوان یک فضای شهری، تداوم و اتصال فضایی میدان با محله ها قرار گرفته در ورای مسجد را مهیا میاورد.

بقعه شهدای گمنام، شهدای هسته‌ای، یک‌سری نفر از پک پذیرایی ترحیم مشهد قربانیان واقعه هواپیمای اکوراینی و شهید فخری زاده در اواسط تراس جلویی امامزاده باتقوا قرار گرفته میباشد. زائران هنگام زیارت امام زاده پارسا از بقعه شهدا بازدید می‌نمایند و برای آنان فاتحه میخوانند.

محوطه زیارتی اساسی
در امامزاده باتقوا طهران دو رواق برای زیارت خانم‌ها و دو رواق برای زیارت آقایان جای‌دارد که همگی آن ها در سال‌های قبلی آیینه‌کاری گردیده‌اند.درب‌های فی مابین مجموع رواق‌ها و محوطه به دست هنرمندان معاصر منبت‌کاری شد‌ه‌است. بقاع امامزاده در صدر فضایی ۶ در ۶.۵ متری بود البته فعلا حدود ۵۰ متر مساحت داراست. مقبره کهن‌ترین بنا بنای امامزاده به حساب می‌آید. بارگاه این ضریح نیز با به کار گیری از نقره و چوب و به صورت مشبک ایجاد شده است.

دستشویی
خدمت‌های بهداشتی امامزاده در پشت محوطه قرار گرفته‌اند. برای دسترسی به خدمت‌ها بایستی از خروجی پشت بقعه خارج بروید. بعداز ذیل رفتن از پله‌ها تابلوهای راهنمای توالت را میبینید. آنان‌را دنبال فرمائید تا به خدمت برسید. خدمت‌های زنانه و مردانه امامزاده به طور کامل بهداشتی میباشند و محوطه‌های مجزایی برای خدمت اهل ایران و خارجی، وضوخانه و محل پاشویه دارا هستند.

کاروانسرای زین الدین
کاروانسرای زین الدین از کم کاروانسراهای دایره ای پک پذیرایی ترحیم مشهد صورت کشور‌ایران میباشد که در دل کویرهای استان یزد در شهرستان مهریز واقع گردیده‌است.

این کاروانسرا در ۶۰ کیلومتری جاده یزد-کرمان نیز جای‌دارد و تحت عنوان یک کدام از بناهای بی نظیری که از زمان صفویه در‌این شهر باقی‌مانده این روز ها تحت عنوان جاذبه ی توریسم گزینه به کارگیری قرار گرفته میباشد.

این سازه در عصر ی صفوی تشکیل‌شده و پاد شاه عباس صفوی در آن زمان حدود ۹۹۹ کاروانسرا در کشور‌ایران سازه بنیان و زین الدین یک کدام از زیباترین کاروانسراهای کشور ایران به‌حساب می‌آید.

در اکثری از کتاب ها تاریخی آمده میباشد که کاروانسرای زین الدین در یزد به مناسبت دیدار فرمان روا عباس با زین الدین گنجعلی خان، قاضی استان کرمان در قرن ۱۰ قمری ساخته شد. معمار کاروانسرا در مهریز فردی به اسم محمد پاد شاه یزدی نیز بود. او یک کدام از شایسته ترین معماران آن عصر بود و طراح و معمار دسته بی سابقه گنجعلی خان کرمان نیز همین شخص بوده میباشد.

روایتی دیگر بر تاریخچه تشکیل داد کاروانسرای زین الدین این میباشد که سلطان عباس گسترده در سفرش در سال 1606 میلادی به سمت کرمان و دیدار گنجعلی خان رفت، در هنگام رجوع و برگشت فرمان بر آبادانی هرچه بیشتر مسیر یزد کرمان اعطا کرد.

همین مورد سبب شد تا پس از این هجرت زین الدین گنجعلی خان امر ایجاد کرد دو کاروانسرا را درین مسیر صادر نماید و یکی‌از آنها‌را برای یادبود خویش و به نام خویش سازه بنیان.

میرزا محمد علی صائب تبریزی در سال 1592 میلادی ( 1016 هجری قمری ) در تبریز متولد شد و در سال 1676 میلادی در اصفهان وفات یافت. صائب تبریزی را بعد از مرگ در گلشن فردی خودش پک پذیرایی ترحیم مشهد دفن کردند.

در زمان زندیه و قاجار، این گلشن رو به ویرانی بنیان و از محلة عباس آباد تنها نامی باقی مانده بود و بس، ولی سکوئی در ضلع شمالی گلشن ویران باقی بود و عموم گرد آن انباشته شده، دعا می‌خواندند که به قبر آقا دارای شهرت بود. قبل از آنکه بنای آرامگاه ساخته خواهد شد، بنابر دلایل نامعلوم، جزو موقوفات مسجد لنبان به اکانت می‌آمد

والی وقف جهت سود برای مسجد، گلشن را اجاره داده بود و مستأجر، قفل بزرگی بر در گلشن زده و هیچ کس حق ورود به آن را نداشت. در سال 1317 مرحوم مدرس جلال همائی این جای را حفاری کرد و سنگ قبر صائب و بقیه افراد را پیدا کرد در واقع تا قبل از سال ۱۳۱۷ هیچ کس از وجود مقبرۀ صائب تبریزی خبر نداشت.

غبار آلزامیر حتی برای دو قرن قادر است چنان پرده بر خواطر برافکند که هیچ تاثیر و آدرس از آنچه روزی بوده میباشد باقی نباشد. آرامگاه این شعر سرا نامی که صرفا دو قرن پیش, از دیار خاکی لبریز کشیده و رفته میباشد به باد بیماری آلزایمر ودیعه گردیده بود

در سال 1328 مرحوم احمد دستچین معانی در مهاجرت به اصفهان از جریان با خبر شد و بعداز رجوع به طهران با ساخت و ساز داد و فریاد در جامعه ها علمی، ادبی و سیاسی، جریانی را به‌راه‌انداخت که باعث شد وزیر فرهنگ وتمدن وقت، جهت تجدید بنا آرامگاه دستوری صادر مبادرت نماید.

معلم حسین معارفی اصفهانی، نقشة بنای حرم صائب تبریزی را پیاده سازی کرد و به طهران ارسال کرد. آن نقشه با لحاظ مهندس محسن فروغی فرزند ذکاء‌الملک کامل شدن شد و بعداز چهار سال ساختمان آرامگاه در سال 1346 به انتها رسید.

برای ایجاد کرد بقعه صائب تبریزی ، حدود هفتصد هزار تومان هزینه شد که یک هشتم آن را اصفهانیان عشق و علاقه‌مند اهدا کردند و سایر را انجمن ملی پرداخت. مقرر بود که بهره برداری آرامگاه مقارن با تشکیل کنگرة باستان شناسی (اردیبهشت ماه 1347) صورت بپذیرد، اما مشخص نشد چرا و به چه برهان تا نیمة مهر 1347 به عقب افتاد.

متاسفانه عدم مطالعه صحیح بدین آرامگاه صائب تبریزی باعث به از فی مابین رفتن نصیب هایی از آرامگاه گردیده‌است.

در میانه بنای قصر از سطح پشت بام برجى مدور پک پذیرایی ترحیم مشهد با شکاف هاى مشابه نیم ردیف دارای شهرت به خیارى تاسیس گردیده است
این سازه با طرح استثنایی و پررمز و رمز خویش از خشت تشکیل شده و نماهای بیرونی آن را از سنگ های به عبارتی حوزه‌ تراشیده اند.
بیشتراز هرچیز استوانه ای با نیم ردیف های سنگی که مانند برجی از فی مابین سازه بالا آمده، چشمگیر میباشد. اینگونه نمایی هیچوقت در مکان دیگری بکر میباشد.
کاخ خورشید یک طبقه زیرزمین و یک طبقه همکف به صورت هشت و نیم هشت داراست و فی مابین طبقه همکف استوانه ی ساختمان بلند مانند آن تا بلندای ۱۷/۴۰ متراز کف بالا می رود.
این ساختمان بلند از داخل هشت ضلعی میباشد و گنبدی بر بالای آن قراردارد.
نکته دیدنی این که در بین وسعت استوانه ای و سایر سازه ، مسافت ای وجود داراست که مانند درز انبساط آنان‌را از هم جداگانه میکند و در بالای پشت بام طبقه همکف سنگ هایی به طور درپوش روی این درز را می بندد.
با حذف بخشی از چهار نیم ردیف در نصیب بالای ساختمان بلند، نوروروشنایی داخل ساختمان بلند آماده گردیده‌است.
نیم ردیف های ساختمان بلند بی آلایش اند البته سرستون ها تراش تزیینی اندکی دارا‌هستند.
نماهای بیرونی بنای کاخ خورشید را در کلیه جا تراشیده اند ولی در نصیب هایی از نماکاری تزیینی، تراش سنگ ها به نقطه پایان نرسیده و این نشانه می‌دهد که سازه نیمه تمام ما‌نده و آیتم به کار گیری قرار نگرفته میباشد.
نماهای داخلی بخش برجی صورت را با ایوانچه هایی در دو طبقه صورت داده اند و با نگارگری و طلاکاری تروتمیز اند.
دورتا به دور این فضای هشت ضلعی در بالای ایوانچه های طبقه نخستین، سوره عم يتسائلون … با رنگ مندرج میباشد.
در نزدیکی این فضاء حیاط هایی میباشد که پوشش زیبای قانونی بندی دارا هستند و ایوانی که روبه شرق قراردارد، ورودی سازه میباشد.
زیرزمین دو نصیب داراست . یک فضای هشت ضلعی ، که زیرفضای هشت ضلعی بالاست و چهارستون داراست ؛ و اتاق ها و راهروهایی که در نزدیکی آن قرار می‌گیرند
همینطور خط مش های ارتباطی فضاهای زیرزمین با طبقه همکف و بیرون سازه نیز در حین به کارگیری های آجل از آن تولید گردیده و در بالا به صورت دیگری بوده میباشد.
گمانه زنی ها نماد میدهد که بنای عمارت بربقایای بنای دیگری ( احتمالا یک ساختمان بلند بقاع ایلخانی ) تشکیل‌شده که بقایای ذیل زمین آن یه خرده زیر تراز پایین زمین فعلی مو جود میباشد.
پله هایی که از طبقه همکف به بام می رود و همینطور پله هایی که از بام به بالای ساختمان بلند میرسد نیز با کندن جرزها ساخته شده است و اختلال می قدرت از آن‌ها بالا رفت.
سطح همکف بنای کاخ خورشید روی سکویی به طول ۱/۵۰ مترکه با پنج پله به تراز محوطه می‌رسد، جای‌دارد.
محوطه سازه مشمول باغی با چهار کرت در دو تراز میباشد که قصر در محل واکنش دو مبنا آن جای‌دارد.
دورتادوربنا یک جویبار آب و حوضچه های معدود عمقی وجود داراست که دارنده فواره های سنگی خرد میباشند.
اساس شرقی غربی گلشن کشیده خیس میباشد و ورودی آن در جانب شرقی جای‌دارد.
میان ورودی مهم گلشن تا عمارت ، آبگینه کشیده ای با فواره های سنگی بلنـد جان دار میباشد.
امروزه بنای کاخ خورشید و گلشن آن تماما گشوده سازی گردیده‌است.

شیوه ساسانیان برای آرایش کردن ردیف ها با نقوش، تضادومغایرت پک پذیرایی ترحیم مشهد با تزئینات معماری اسلامی داشت. ولی به طور غیر بی واسطه تداوم یافت، قندیل های دکوری مثال هایی از این مفاد میباشند. محراب در معماری جمهوری اسلامی ایران از ورود اسلام تاکنون، با مصالح و طرح های متنوعی ایجاد شده است. مثل سنگ، گچ، چوب، کاشی و خشت. در قرن ششم هجری اکثر آن‌ها گچی بودند، با کادری مستطیلی که دو طاق نمای قوسی تیزه دار در داخل آن ها قرار داشت.

در دو طرف طاق ها، دو ردیف با سرستون می گذاشتند. صورت کلی محراب هایی که با کاشی عمل گردیده اند در واقع الگوبرداری از اشکال گچی و سنگی محراب میباشد. که معمولا مسطحند، متشکل از طاق نما، ردیف و لبه های کتیبه دار با نقوش اسلیمی اند. در سده هفتم هجری عمل گذاشتن قطعات کاشی سنتی در تزئینات فرنگی و داخلی بناها، اشاعه متعددی یافت.

تزئینات گچبری آن ها عمدتا از نقوش عربی، هندسی و کتیبه ها ساخته شده میباشد. یکی خصوصیت های بصری طرح محراب های گچ بری ایلخانی، “کتیبه های دکوری” میباشد که به صورت پهناور ای به مدل ها و گونه های متعدد اعمال گردیده‌است. کتیبه ها به ارکان مهم تزئینات مسجد در زمان ایلخانی، تبدیل گردیده اند.

بسطام مثال ای بی نقص میباشد که پیاده سازی آنان به مدل کتیبه میباشد. شاید عنایت خوشنویسی در قرن هفتم و هشتم هجری، یا این که انبوهی از خوشنویسان حرفه ای، مانند: یاقوت مستا سامی، سبب جلوه بیشتر خوشنویسی و توسعه کاشی نوشته مذهبی در تزئینات بناها گردد. از خط کوفی پیشتر در تزئینات معماری اسلامی در قرن چهارم مصرف شده میباشد.

نقوش در تزئینات محراب
نقوش اسلیمی و طرح های هندسی و از تمامی بیشتر کتیبه ها با صورت مستطیلی خویش بستری را مهیا آوردند. که متن های مقدس و آیه‌ها مذهبی بر آن‌ها نوشنه شوند و در بناها دیده همگان را بر خویش بدوزند. بی شک و تردید در عصر ایلخانیان هیچ تزئین معماری به تنوع و زیبائی تزئینات کاشی پدید نیامده میباشد. هر بخش از این محراب ها با آحاد بخش های دیگر فرق داراست، البته در یک نگاه کلی، هماهنگی و زیبایی دیده گیری داراست.

ایلخانیان از چهار نوع کاشی مسجد استعمال می کردند: کاشی محراب، کاشی لوح مزار، کاشی کتیبه و کاشی های صلیبی و ستاره ای صورت. مجموعاَ زیباترین و غامض ترین ساختاری که کاشی سازان ابتکار کردند محراب میباشد. محراب های تبارک گروه ای از کاشی های جدا و ردیفی از طاق نماها و لبه های کتیبه دارا هستند. نوع میانگین آن ها از دو یا این که چهار کاشی به طور یکی از در بالای دیگری درست شده اند و گاه کاشی های محراب های خرد نیز به طور جفت کردار گردیده اند.