مجله خبری تشریفات

حسینیه در بخشها متفاوت

نمایی از حسینیه اعظم زنجان
نامگذاری جای ‌های ویژه سوگواری حسینی، در بخش ها متعدد شیعه‌نشین تابع مناسبات و ادبیات محلی بوده میباشد؛ به عنوان مثالً در کشور‌ایران و عراق، بیشتر از کلمه و واژه توکل به کار گیری می‌گردیده و در روندی رو به پرورش، حسینیه در کنار کلمه و واژه‌هایی زیرا میدان و چهارسوق به عمل می‌رفته میباشد. در کشور ایران معاصر، بیشترِ جای ‌هایی که برای برگزاری مراسم سوگواری حسینی سازه میگردند حسینیه نامیده می شوند[۳]و نسبتاًً دیگر هیچ جای نوساخته‌ای را با این کاربرد، توکل نمی‌نامند و حتی‌د‌ر مرمت‌ها، اسم توکل‌ها را به حسینیه یا این که مسجد پک پذیرایی ترحیم مشهد برمی‌گردانند.[۴]

شیعه‌ها عمان و بحرین درباره این جای ‌ها از کلمه و واژه مَأتَم، شیعه‌ها شبه مجموعه کشور ها و پاکستان از امام بارا/ امامباره، عاشورخانه و عزاخانه، و در افغانستان از کلمه و واژه منبر استعمال می‌کرده‌اند.[۵]

کارکردها
برپایی عزاداری
با وجود التفات زیاد مساجد، حسینیه‌ها در اجرای مراسم ویژه عزاداری شیعی (سینه زنی، نوحه خوانی و وعظ و در بعضا بخش ها، تعزیه خوانی) جایگاهی ویژه دارااست. بارزترین کارکردهای حسینیه‌ها عبارتند از: برپایی عزاداری دردهه اولیه محرّم یا این که نخستین محرّم تا ۲۸ صفر برای امام حسین(ع)؛ مراسم عزاداری یا این که ولادت، برای نبی(ص) یا این که دیگر معصومان(ع) در دیگر روزهای سال قمری؛ مراسم ماه رمضان، به ویژه در شبهای قدر؛ مجالس تلاوت قرآن؛ اجرای مجالس ترحیم شهروندان؛ و بقیه اپلیکیشن‌های مذهبی و فرهنگی.

تقویت روحیه همدلی
پررونق‌ترین راءس رابطه جمعی شیعه‌ها در محرّم و صفر، حسینیه‌ها میباشند. حضور و همکاری عموم در‌این مکانها برای مهیا سازی و تأمین سرویس ها و اجرای مراسم، فارغ از حدس سن و جنسیت و حال و روز مالی و مقام و جايگاه اجتماعی، قابلیت کبیر‌ای برای تقویت احساس همدلی و همبستگی شیعه‌ها آماده می آورد.

زیرا حسینیه‌های هر محل، معمولا حائز نام و نشانِ محلی ویژه خویش می باشند، این کارکرد اجتماعی حسینیه‌ها در مقیاس محله، مناسبات عمیق و ریشه داری را دربین ساکنان، ساخت و تقویت می‌نماید؛ تقویت همبستگی در حسینیه‌های وابسته به جمعیتهای مهاجر یا این که مسافر در شهرهای دیگر، از جمله حسینیه‌های آذربایجانیها و حسینیه کربلایی‌ها در طهران[۶] و حسینیه‌های ایرانیان در عتبات عالیات، بارزتر میباشد.

شغل های عام‌المنفعه
در زمان‌های اخیر، حسینیه‌ها مرکزی برای نرم‌افزار‌های عام‌المنفعه، برای مثال تشکیل صندوق‌های قرض الحسنه، نیز میباشند.

سکونتگاه موقت زائران در شهرهای زیارتی
در شهرهای زیارتی پراهمیتی زیرا کربلا و نجف، حسینیه‌ها برای پذیرایی از مسافران نیز به فعالیت میروند؛ مانند حسینیه تهرانی‌ها در کربلا، که گرانقدر‌ترین حسینیه آنجا به شمار می رفت و با هدایا و نذورات عموم طهران تشکیل شده بود. این حسینیه، علاوه برداشتن شبستانی عظیم در طبقه نخستین و زیرزمین‌های والا و مختلف، بیشتراز دویست اتاق برای سکونت زائران داشت اما در جریان قیام شیعه ها عراق، در ۱۳۷۰ش به دست ارتش بعث ویران شد.[۷] حسینیه احکام و محدودیت‌های مسجد را ندارد.[۸]

دانش تعبیر و تفسیر
نوشته ی علمیٔ اساسی: تعبیر قرآن
به علم تفصیل و تبیین آیه ها قرآن، دانش تعبیروتفسیر گفته می گردد. این دانش از زمانه نبی اسلام و بعداز آن در قول خلفاء، صحابه و تابعین توسعه و گسترش یافت و تنوع گرفت. از اشکال تفاسیری که در مجامع اسلامی به کتابت و تدوین رسیده‌میباشد می‌اقتدار به تعبیر ماثور، تعبیر و تفسیر ادبی، تعبیر و تفسیر فقاهتی، تعبیر و تفسیر عقلی و کلامی، تعبیر و تفسیر عرفانی و تعبیروتفسیر علمی اشاره نمود. پژوهشگران مسلمان در اینکه تعبیر و تفسیر یک دانش میباشد یا این که نه، اختلاف نظرهایی پک پذیرایی ترحیم مشهد مطرح شده است.

همینطور مفسران راجع‌به اینکه آیا تعبیر و تأویل به یک معنی بوده یا این که نه مبتلا اختلافند. به نظریه راغب اصفهانی، تأویل بیشتر در قضیه محتوا و مفاهیم و تعبیروتفسیر در مسئله معانی لغت ها و مفردات کاربرد داراست. امروزه تعبیر به معنای علمی میباشد که ناظر بر مباحث لفظی قرآن میباشد و تأویل به معنای تلاش در جهت استخراج به مفاهیم درونی قرآن دانسته میشود. محمد خویش از اولی مفسران قرآن بود که بعضی از ابهامات و کلمات مجمل را برای اعراب تعبیر و تفسیر میکرد و ناسخ و منسوخ آیه‌ها را توضیح می‌بخشید. آنگاه نیز مسلمان ها برای شعور معانی قرآن و علی‌الخصوص استنباط احکام فقاهتی از این کتاب، بدون چاره به مراجعه دانش تعبیر و تفسیر شدند. بعد از درگذشت محمد، طرز تعبیروتفسیر قران از دو طرز اهل‌بیت و صحابه امتداد یافت. به نظریه شیعه، حدیث ثقلین به صراحت مقام ویژه اهل‌بیت در منزلت تعبیر قران را نماد میدهد. در کنار اهل بیت، صحابه نیز با اعتنا به شعور محمد و شناخت بیشتر با مفاهیم اسلام، جواب سوال های دیگر مسلمانها از نشانه‌ها قران را می‌دادند. رفته رفته رینگ‌های شاگردان پدید آمدند که بعداز صحابه، تابعین ذمه ‌دار برگزاری این فراگیری‌ها شدند. مجاهد، عکرمه و حسن بصری از مشهورترین تابعینی بودند که درین زمان ظهور کردند. تعبیر درین زمان بیشتر به طور شفاهی منتقل میشد تا قرن دوم صرفا روایات تفسیری رسول اسلام تحت عنوان تعبیر ذکر میشد. با شروع زمان تدوین حدیث، مؤلفان مسلمان به کتابت تعبیروتفسیر نیز روی آوردند. کتابت تفسیری با تیتر جامع البیان به وسیله طبری، نقطه عطفی در تفسیرنگاری چهره اعطا کرد.[۱۷۲]

فلسفه مجازات مرتد
در توضیح فلسفه مجازات مرتد، به حکمت‌های مختلفی اشاره گردیده‌است:

زیرا اسلام زیربنای نظام سیاسی میباشد، ارتداد و آشکارسازی آن، باعث تضعیف اسلام و فروپاشی نظام سیاسی بر اساس آن می گردد. به همین جهت، حکومت اسلامی مکلف میباشد در قبال آشکارسازی ارتداد بایستد و برایش مجازات در لحاظ پک پذیرایی ترحیم مشهد بگیرد.[۳۹]
زیرا اسلام برهان لینک و پیوند جامعه میباشد، ارتداد و اظهارش، باعث گسست عموم میشود. مهدی تاجر از عهدوپیمان پرفسور مارسل بوازار، مدرس دستمزد دانشکده ژنو نقل می‌كند «انگیزه دشوار‌گیری اسلام درباره مرتد، شاید بدان جهت باشد كه در نظام حكومتی و سيستم اداری دولت ها اسلامی، ایمان به خداوند جنبه تنها اعتقادی و فردی نداشته، بلكه جزو بندهای پيوستگی امت و پايه‌های حكومت میباشد به‌طوری‌كه با فقدان آن، قوام و دوام جامعه متلاشی میشود و مانند خودکشی یا این که فتنه و خرابی میباشد که نمی‌تواند قابل‌تحمل باشد».[۴۰]
اظهار اسلام به معنای التزام به نظمی خاص و تایید نام‌و‌نشان ویژه میباشد؛ از این رو، ارتداد نوعی طغیان علیه نام و نشان همگانی جامعه میباشد که موجب اخلال در ادب جامعه میشود.[۴۱]
انگیزه دشوار‌گیری در مورد مجازات ارتداد این میباشد که آئین را موضوع‌ای بی آلایش ندانیم و در تعیین آن بیشتر اعتنا کنیم.[۴۲]
مجازات مرتد بازدارنده از آن می‌گردد که معارضان اسلام با قصد تضعیف ایمان عموم، اسلام بیاورند و آنگاه از اسلام خارج فرآیند؛ چنانکه نقشه معاندان اسلام در بالا ظهور اسلام اینگونه بود و به همین جهت، مجازات مرتدّ مقرر گشت.[۴۳]
بقیه احکام
برپایه منابع شرعی، بعضی از احکام ارتداد به‌گستردن ذیل میباشد:

نجاست: ارتداد موجب نجاست مرتدّ می گردد.[۴۴] مرتد فطریِ زن و مرتد ملی، چه زن باشد چه مرد، در شرایطی‌که توبه نمایند، تمیز میگردند.[۴۵]
باطل تزویج: در‌صورتی‌که بعد از عقد وصلت و قبل از آمیزش، یک کدام از زن و مرد مرتد شوند، وصلت فسخ میگردد.[۴۶] در‌حالتی که بعد از قربت، مرد مرتد گردد و مرتد فطری باشد، وصلت فسخ میگردد؛ ولی در حالتی‌که زن مرتد گردد، مرتد فطری باشد یا این که ملی، در شرایطی که تا نقطه نهایی توده (جمع جدایی)، توبه نکرد، عقد تزویج فسخ میباشد؛ وگرنه درست باقی میماند. همینطور میباشد در شرایطی که مرد، مرتد ملی باشد.[۴۷] ارتداد بازدارنده وصلت مسلمان با مرتد می‌گردد.[۴۸]
ارث: ارتداد بازدارنده از ارث بردن مرتد از مسلمان می‌گردد.[۴۹]
ارتداد در ضابطه کشور ایران
در ضابطه مجازات اسلامی کشور ایران، ارتداد به‌تیتر جرم بیان نشده و مجازاتی هم برایش گزینش نشده میباشد؛[۵۰] البته برخی با استناد به اصل ۱۶۷ قانون اساسی کشور، آن را جرم می دانند.[۵۱] درین اصل آمده میباشد: «حکم کننده ملزم میباشد همت نماید حکم هر گفت و گو را در مقررات مُدَوَّخیر بیابد و در شرایطی‌که نیابد با استناد به منابع دارای اعتبار اسلامی یا این که فتاوی دارای اعتبار، حکم موضوع را صادر کند...»[۵۲]

اثر ها نگاشته گردیده
با گذر از کتاب بصائر الدرجات که در قرن سوم و با محوریت دانش امامان درج شده میباشد و اما یک کتاب حدیثی میباشد، تا قرن‌ها آن گاه اثری مخصوص درباره دانش امام گزارش نشده میباشد.[۱۳۹] به گفته محمدحسن نادم که دسته مقالاتی درباره دانش امام گردآوردی نموده است، تک‌نگاری و تاثیر غیر وابسته درباره دانش امام بسیار اندک و مرتبط با روزگار متأخر میباشد[۱۴۰] و عمده مطالب درباره دانش امام را می بایست ضمنا کتاب‌های دیگر مثل کتاب ها کلامی کاوش کرد.[۱۴۱] آقا تبارک طهرانی در کتاب الذریعه چهار کتاب در باره دانش امام به گویش‌های عربی و یک کتاب به اسم رسالة في دانش الإمام و النبي‌ به لهجه فارسی از آقا محمدعلی بهبهانی معرفی نموده است. [۱۴۲] اول تاثیر غیروابسته با اسم «مَعارِفُ السَّلمانی بِمراتبِ الْخُلَفاءِ الرَّحمانی» مرتبط با سال‌های در آغاز قرن ۱۴ قمری و نگاشته سید عبدالحسین لاری میباشد و تاثیر آتی رساله دانش الإمام به خودکار محمدحسین مظفر میباشد[۱۴۳] که در سال ۱۳۸۵ قمری منتشر پک پذیرایی ترحیم مشهد شد‌ه‌است.[۱۴۴]

کتاب‌های دیگری نیز با مبنا قراردادن دانش امام منتشر گردیده‌اند که برخی از آن ها عبارتند از:

دانش الامام: بحوث فی حقیقة و مراتب دانش الائمة المعصومین، که به خودکار علی حمود العبادی و مطابق درس‌های سید کمال حیدری متکلم و دانا شیعه منتشر گردیده است.[۱۴۵]
مفتاح الاسرار فی دانش الأئمة الأطهار، نوشته محمدمهدی پژوهشگر فرید، در دو جلد که انتشارات ادله ما آن‌ را منتشر نموده است. [۱۴۶]
الراسخون فی العلم: مدخل لدراسة ماهیة دانش المعصوم و حدوده و منابع الهامه، به مداد خلیل رزق که انتشارات دار الفراقد در قم آن را منتشر نموده است. [۱۴۷]
محمدحسن نادم دو تیم از مقاله ها درباره دانش امام را توده و منتشر نموده است که یک کدام از با اسم «دانش امام (تیم مقاله ها)» منتشر گردیده و ۱۸ نوشته‌ی‌علمی و رساله را گرد آورده میباشد و دیگری با تیتر «دانش امام (تیم رسائل)» ارائه گردیده‌است. جلد اولیه این کتاب حاوی دسته ۱۹ نوشته‌ی‌علمی دست‌نویس میباشد و بعضی مقاله‌ها آن با کتاب «دانش امام (دسته مقاله ها)» مشترک میباشد.[۱۴۸]

وثاقت
رجالیان شیعه، محمد بن مسلم را از اصحاب اجماع برشمرده‌اند.[۱۱] نجاشی او‌را از موثق‌ترین اشخاص و فقیهی پرهیزگار معرفی می‌نماید.[۱۲] روضه خوان موثر محمد بن مسلم را از فقهایی میداند که هیچ‌کس ایرادی به شخصیت او پک پذیرایی ترحیم مشهد ندارد.[۱۳]

ماجرا
محمد بن مسلم به‌طور بدون واسطه از امام باقر(ع) و امام راستگو (ع) داستان نموده است؛ وی حدود ۳۰،۰۰۰ حدیث از امام باقر(ع) و حدود ۱۶،۰۰۰ حدیث از امام راستگو (ع) نقل نموده است.[۱۴] وی همینطور از بعضی راویان مانند ابو حمزه ثمالی، حمران بن اعین، زراره بن اعین و محمد بن مسعود طائی ماجرا نقل نموده است. برخی از راویان از او عبارت‌اند از:

هشام بن سلامت
ابان بن عثمان احمر
ابوایوب ابراهیم بن عثمان خزاز
برید بن معاویه عجلی
ثعلبه بن خوش‌یمن
جمیل بن دراج
حریز بن عبدالله
حماد بن عثمان
زید شحام
علاء بن رزین قلاء، (بیشترین نقل را از محمد بن مسلم داراست.)
علی بن رئاب
قدمت بن اذینه.[۱۵]
اثر ها
محمد بن مسلم کتابی با تیتر «الأربعمائة مسألة فی أبواب الحلال و الحرام» نوشتن نموده است که در آن به رسیدگی ۴۰۰ مساله راجع‌به احکام شرع پرداخته میباشد.[۱۶]

پانویس
نجاشی، رجال، ۱۴۲۴ق، ص۳۲۳.
طوسی، سپردن معرفه الرجال، ج۱، ص۳۸۳.
اثرگذار، الاختصاص، ص۲۰۳.
خویی، معجم رجال الحدیث، ج۱۷، ص۲۵۴.
طوسی، سپردن معرفه الرجال،

دیگر خصوصیت‌ها و امتیازات حضرت علی(ع)
بعضی از حوادث و امتیازاتی که تحت عنوان فضائل امام علی(ع) شمرده گردیده‌اند، عبارتند از:

تزویج با حضرت زهرا: از فضیلت ها مخصوص امام علی(ع) را ازدواجش با دختر رسول دانسته‌اند که به‌فرمان معبود ایفا شد.[۹۴] گفته‌اند درصورتی که علی(ع) عدم وجود، برای فاطمه(س) همتایی وجود پک پذیرایی ترحیم مشهد نداشت.[۹۵]
مولود کعبه: مولود کعبه به‌معنای زاده‌گردیده در کعبه، به ماجرای ولادت امام علی(ع) در کعبه اشاره داراست که از فضیلت ها منحصر وی به‌شمار می‌رود.[۹۶]
کنیه امیرالمؤمنین: به‌معنای امیر، فرمانده و رهبر مسلمان‌ها، لقبی میباشد که به‌یقین شیعه ها به حضرت علی(ع) تخصیص داراست. به‌اطمینان شیعه ها، این کنیه اولیه توشه در طی نبی اکرم برای علی بن ابی‌طالب به‌عمل رفته میباشد[۹۷] سید ابن طاووس، محدث شیعه در قرن هفتم، در کتاب الیقین باختصاص مولانا علی بإمرة المؤمنین، با متکی بودن به ۲۲۰ حدیث از منابع اهل‌سنت، کنیه امیرالمؤمنین را مختص امام علی(ع) دانسته میباشد.[۹۸]
بندّالاَبواب: به‌معنای مسدودکردن درها، به رخداد‌ای اشاره داراست که طی آن، فرستاده اسلام به‌امر آفریدگار امرکرد جز درِ منزل امام علی(ع)، درِ تمامی منزل‌هایی که به مسجدالنبی گشوده می‌شدند، مسدود گردد.[۹۹]
برادری با نبی(ص): فرستاده(ص) قبل از مهاجرت به مدینه، فی مابین مهاجران، عقد اخوت برقرار کرد. همینطور در مدینه در بین مهاجران و انصار عقد اخوت بست و هر دو توشه در بین خودش و امام علی(ع) عقد اخوت برقرار کرد و علی را اخوی خویش خواند.[۱۰۰]
اولی مسلمان: براساس اطمینان شیعه و بعضا از محققان اهل‌سنت، امام علی(ع)، او‌لین مردی میباشد که به رسول(ص) ایمان آورد.[۱۰۱]
ابلاغ آیه ها برائت: به‌گزارش تعبیر و تفسیر مثال به طور تقریبً کل مفسران و مورخان رخداد‌لحاظ دارا‌هستند زمانی که آیه‌ها اول سوره توبه نازل شد و عهد و پیمان‌هایی را که مشرکان با نبی اسلام(ص) داشتند، کنسل کرد، فرستاده(ص) ابتدا ابلاغ این دستور را برعهده ابوبکر گذاشت تا هنگام حج در مکه برای عوام مردم بخواند؛ ولی آن‌گاه آن را از وی گرفت و به علی(ع) بخشید و حضرت علی(ع) در مراسم حج به عموم ابلاغ کرد.[۱۰۲] این اتفاق در منابع اهل سنت نقل شد‌ه‌است.[۱۰۳]
خاتم‌بخشی: خواسته از خاتم‌بخشی، ماجرایی میباشد که در آن امام علی(ع) در رکوع نماز، انگشتر خویش را به بینوا اعطا کرد. این اتفاق در کتاب ها روایی شیعه و سنی نقل شد‌ه‌است.[۱۰۴]
ردّ الشمس: درین رخداد، به‌دعای رسول اکرم(ص)، خورشید که در درحال حاضر غروب بود، به عقب رجوع تا حضرت علی(ع) نماز عصرش را بخواند.[۱۰۵] همینطور سازه به نقل روضه خوان اثرگذار، در طی حضرت علی(ع)، در یک کدام از نزاع‌ها تنی چند از لشکریان نماز عصرشان را نخوانده بودند که با دعای حضرت علی(ع) خورشید رجوع.[۱۰۶]

قیام امام حسین(ع)
این نوشته‌ی علمی دربارهٔ ارزیابی قیام امام حسین(ع) میباشد. برای اگاهی از بُعد تاریخی این قیام حادثه کربلا و اتفاق ها روز عاشورا را پک پذیرایی ترحیم مشهد مشاهده کنید.
قیام امام حسین(ع)
اسم‌های دیگر نهضت امام حسین(ع)
گستردن قصه جنبش اعتراضی امام حسین(ع) علیه یزید بن معاویه
طرفین امام حسین(ع)/ یزید بن معاویه
مجال سال ۶۰-۶۱ق
عصر امویان
جای از مدینه تا کربلا
هدف ها بازگرداندن جامعه اسلامی به مسیر درست و جنگ با انحرافات
نتیجه ها شهید شدن امام حسین(ع) و اسارت قوم
اثار قیام توابین • قیام مختار • پیکار خازر • قیام زید بن علی
مرتبط عزاداری محرم • رخداد کربلا

قیام امام حسین(ع) جنبش اعتراضی امام حسین(ع) علیه حکومت یزید بن معاویه بود که به شهیدشدن وی و یارانش در دهم محرم سال ۶۱ق و اسارت خانواده‌اش انجامید. این تکان با جلوگیری امام حسین(ع) از بیعت با حکم کننده مدینه به‌تیتر نماینده یزید و خروج از مدینه در رجب سال ۶۰ق استارت شد و با بازگشت اسیران به مدینه نقطه پايان یافت.

مقصود مهم امام حسین(ع) از قیام چنانکه در وصیتش به محمد بن حَنَفیّه آمده میباشد بازگرداندن جامعه اسلامی به مسیر درست و نبرد با انحرافات بوده میباشد. با این حالا تشکیل حکومت، شهیدشدن، محافظت جان و دوری از بیعت با یزید از سایر هدف ها او شمرده گردیده است. بعداز کتابت کتاب شهید جاوید و عنوان کردن تشکیل حکومت تحت عنوان غرض اساسی امام حسین(ع) و انتقاد آن بوسیله نویسندگان شیعه، گفت و گو مقصود‌شناسی قیام امام حسین(ع) وارد مطالعات عاشوراپژوهی شد و اظهار نظر مختلفی دراین باره پدیدآمد که شهید شدن‌طلبی و تشکیل حکومت از مهم ترین آن ها میباشد.

قیام امام حسین(ع) سبب ساز صورت‌گیری قیام‌هایی علیه حکومت بنی‌امیه شد و در سقوط آن نقش داشت. شیعه ها سالانه در سالگرد این حادثه، مراسم‌های مختلفی برگزار می‌نمایند. ترویج آئین‌های سوگواری، صورت‌گیری ادبیات عاشورایی، تشکیل داد بناها و اماکن مذهبی، ساخت اثر ها هنری و تقویت روحیه ظلم‌ستیزی از تأثیرات این رخداد بر جامعه و تمدن شیعی به شمار میاید.

بعد از پنجاه سال پژوهشی جدید پیرامون قیام حسین(ع) تاثیر سید جعفر شهیدی و تأملی در نهضت عاشورا تاثیر پیامبر جعفریان برای مثال کتاب‌های میباشند که درباره ارزیابی و تحقیق قیام امام حسین(ع) منتشر گردیده‌اند.

حادثه عاشورا
نوشته‌ی‌علمیٔ اساسی: حادثه کربلا
سید مرتضی آوینی:
اینک هنگام آن میباشد که در قافله امام، صف اصحاب عاشورایی از زمان طلبان ابن الوقت و بادگرایان جداگانه گردد، به این دلیل که دیگر تمامی می دانند کوفه در تسخیر ابن زیاد میباشد. از کوفه باد ملایم مرگ می‌وزد، نسیمی که بوی خون گرفته میباشد ... . ولی هنوز شیوه های رجوع مسدود وجود ندارد و کویر، وادی حیرتی میباشد که از تفویض آدم تا جبروت حق وسیع میباشد. برای آن‌ها که دل به امام نسپرده اند، این وادی، عرصه بی‌فردای دهشتی صبر فرساست. ولی برای اصحاب عاشورایی امام علاقه ... آنان درکوی دوست خانه گرفته‌اند.[۱]

رخداد کربلا به جنگ امام حسین(ع) و یارانش با سپاه کوفه در محرم سال ۶۱ق اشاره داراست. این حادثه که درپی بیعت نکردن امام حسین(ع) با یزید بن معاویه صورت بخشید به شهید شدن امام حسین(ع) و یارانش و نیز اسارت اهل‌بیتش باعث شد. امام حسین(ع) در رجب سال ۶۰ق برای بیعت نکردن با قاضی مدینه به یار خانواده و تنی چند از بنی‌هاشم از مدینه بیرون شد و به مکه رفت[۲]

حدود چهار ماه در مکه بود. در‌این بازه طومار‌های دعوت هم محلی کوفه به دست وی رسید.[۳] از این رو در ۸ ذی‌الحجه راهی کوفه شد.[۴] وی قبل از وصال به کوفه، از عهدوپیمان‌شکنی کوفیان با خبر شد[۵] و بعد از واکنش با سپاه حر بن یزید ریاحی به سمت کربلا رفت و در آنجا با لشکری روبه‌رو شد که عبیدالله بن زیاد، آن را به سوی وی نبی بود.[۶] دو سپاه در ۱۰ محرم با هم جنگیدند. بعد از آن که امام حسین و یارانش شهید شدند باقیماندگان اورا به اسارت بردند.[۷]

قضیه قیام

مختارنامه
مختارنامه یک تیم تلویزیونی اهل ایران به کارگردانی داوود میرباقری میباشد که ماجرا آن پیرامون معاش مختار ثقفی و کیفیت قیام وی که بعداز رخداد عاشورا به خون‌خواهیِ حسین بن علی بر می خیزد پرداخته میباشد. این شرکت در ۴۰ بخش ۶۰ دقیقه‌ای از ۹ مهر ۱۳۸۹ تا ۲۴ تیر ۱۳۹۰ از کانال یک سیما پخش پک پذیرایی ترحیم مشهد شد.[۱]

فیلم‌برداری سریال مختارنامه در فروددین ماه‌ماه ۱۳۸۳ شروع شد و در تیرماه ۱۳۸۸ تمام شد. فیلم‌برداری این موسسه در طهران، قزوین، تاکستان، ورامین، آبادان، شوشتر، شهریار، آران و بیدگل، اسلامشهر، زاویه، بیابان سفیدشهر و شاهرود انجام یافته میباشد. همینطور سکانس‌های عاشورای این سریال در کویر‌های روستای طرود، در حوالی شهرستان شاهرود فیلم‌برداری شد‌ه‌است. این سریال دارنده حدود ۷۰۰ سکانس میباشد که ۱۰۰ سکانس آن مرتبط با ۵ پیکار گران قدر این سریال میباشند.[۲]

قصه سریال
نوشته ی علمیٔ مهم: مختار ثقفی
قصه این شرکتٔ تلویزیونی از زخمی‌شدن حسن بن علی و رفتن او به مدائن که حکم کننده آن سعد بن مسعود ثقفی، عموی مختار میباشد آغاز می گردد. مختار از طرف عمویش فرا خوانده می‌گردد تا از حسن بن علی حفظ نماید. بعداز مسموم و کشته شدن حسن مجتبی به وسیله همسرش جعده پیرو، روایت به اتفاق ها سال ۶۰ هجری و مرگ معاویه و حکومت یزید و جریان بیعت‌تصاحب کردن از حسین بن علی رفته و در غایت پنج سال پس از واقعهٔ عاشورا، مختار تحت عنوان رهبر سومی قیام بعداز عاشورا با متحدکردن شیعه‌ها با شعار «یا این که لثارات الحسین» به خون‌خواهی حسین بن علی و کشته‌شدگان کربلا قیام می‌نماید.

شروع تکان و دغدغه در راه و روش
مسلم بن عقیل در ۱۵ رمضان سال ۶۰ قمری از مکه بیرون شد[۳۴] و آغاز به مدینه رفت و از آنجا یاور با دو راهنما، از بی‌راهه به سوی کوفه رهسپار شد که به حیث می رسد برای پنهان ماندن حرکتش به کوفه بوده میباشد. آن‌ها در کویر شیوه را گم‌کردند و در گیر بی‌آبی رنگ و تشنگی شدند. در‌این رخداد دو راهنما درگذشتند و خویش مسلم نجات پیدا کرد و خویش را به آبادی‌ای رساند و پیکی را نزد امام حسین(ع) ارسال کرد و اتفاق را تشریح کرد و با اشاره به اینکه این پیش آمد را به فال بد گرفته، از وی خواست که او‌را از ادامه راه و روش پشیمان نماید البته امام امر به ادامه خط مش اعطا کرد.پک پذیرایی ترحیم مشهد [۳۵]

مسلم در کوفه
مسلم در ۵ شوال به کوفه رسید[۳۶] و در منزل مختار بن ابی عبید ثقفی،[۳۷] و بنابر بعضا احادیث در منزل مسلم بن عوسجه سکنی گزید.[۳۸] شیعه‌ها به محل اقامت مسلم رفت و آمد می‌کردند و مسلم طومار امام حسین(ع) را برای آنان می خواند.[۳۹]

بیعت کوفیان با مسلم
مسلم بعد از اقامت در کوفه استارت به دریافت کردن بیعت برای امام حسین(ع)کرد. دعوت به کتاب معبود، سنت نبی الله، جهاد با ظالمین، پشتیبانی از مستضعفین، امداد به محرومین، تقسیم عادلانه مال همه مردم، کمک اهل بیت، صلح با افرادی که‌این اشخاص با وی صلح نمایند و نبرد با افرادی که اینها با وی بجنگند، حرف و فعل اهل بیت را گوش دادن و خلاف آن فعالیت نکردن، از موقعیت این بیعت بود.[۴۰]

در کوفه ۱۲ هزار نفر بامسلم بن عقیل به نمایندگی از امام حسین(ع) بیعت کردند و برای ملازمت و همراهی امام اعلام استعداد کردند.[۴۱] بعضا تعداد بیعت کنندگان را ۱۸ هزار نفر[۴۲] و بعضی بیشتراز ۳۰ هزار نفر[۴۳] نیز نوشته‌اند. برخی از تاریخ پژوهان با محاسبه وقایعی که درپی حضور مسلم در کوفه رویداد (به عنوان مثال غلبه راحت و بی‌دردسر عبیدالله بن زیاد بر این شهر و باخت قیام مسلم) تعداد حقیقی و واقعی بیعت کنندگان با مسلم بن عقیل را بسیار کمتر از آنچه در منابع اورده شده دانسته‌اند.[۴۴] بعضی دیگر نیز با تقریب جمعیت آن مجال شهر کوفه مبتنی بر احادیث تاریخی، مردان جنگی شهر کوفه را بیشتراز ۶۰ هزار نفر دانسته‌اند که بر این شالوده، تعداد بیعت کنندگان با مسلم، فقط یک سوم جمعیت جنگجوی کوفه بوده‌اند.[۴۵] به همین جهت در ارزیابی وضعیت جنبش امام به کوفه، موردنیاز میباشد به‌این نکته دقت گردد مردمی که در کوفه با مسلم بیعت نکرده بودند، کلیه از معارضان امام یا این که علاقه مندان امویان نبوده‌اند بلکه توده کثیری از کمپانی درین منازعه گوشه گرفته بودند؛ از این رو همین تعداد بیعت کنندگان برای برپایی قیامی در کوفه کافی بود و با اعتماد به همین قضیه بود که امام حسین(ع) با اخذ طومار مسلم، رهسپار کوفه شد.[۴۶]

مسلم بن عقیل در ۱۱ ذی‌القعده[۴۷] طومار‌ای به امام حسین(ع) نوشت و خیل عظیم بیعت کنندگان را پذیرش کرد و امام را به کوفه دعوت کرد.[۴۸] متن طومار مسلم به امام حسین(ع) در منابع، با اختلاف نقل شد‌ه‌است. بر این پایه، ۱۲ هزار،[۴۹] ۱۸ هزار[۵۰] و حتی‌در بعضی نیز به استعداد مجموع عموم کوفه در طومار او اشاره گردیده‌است.[۵۱]

درباره‌ی دیگر آمارها رجوع نمایید به: اتفاق عاشورا (از حیث داده های عددی)#در کوفه

ظهور، قیام و تشکیل حکومت جهانی

برطبق روایاتی در شیعه مهدی در مسجدالحرام و دربین رُکنِ یَمانی و حَجَرُالْاَسْوَد (شماره ۸ و ۱۱ در تصویر) و رده ابراهیم (که در تصویر با شماره ۷ معین میباشد) ظهور می‌نماید.[۱۴۹]
نوشته‌ی‌علمی‌های مهم: مهدی، ظهور، و نماد‌های پک پذیرایی ترحیم مشهد ظهور قائم
در احادیث شیعه ها نشان‌های زیادی برای ظهور مهدی قائم مذکور‌میباشد برای مثال: خروج یمانی، سُفیانی، صِیْحهٔ آسمانی که از وارد شدن قائم خبر می دهد، کشته‌شدن نَفْسِ زَکیّه در مکه صرفا ۱۵ روز گذشته از ظهورِ قائم، فرورفتن مرز و بوم بَیْداء (فرورفتن ارتش سفیانی در زمین در هنگام رژه در مکه). هر یک سری طوسی، نعمانی و صدوق در ترتیبِ حادثه افتادنَ این آیه ها با هم یک‌لحاظ نیستند. هر سه بیان می‌نمایند که‌این آیه‌ها در یک‌سال واقعه میفتد.[۱۵۰] درین احادیث مهدی دربین رکن‌های یمانی و حجرالاسود و منزلت ابراهیم، در کعبه ظهور می‌نماید.[۱۵۱] روز ظهور مقارن با عاشورا میباشد. راس حکومت او در کوفه جای‌دارد. او مَقَرِّ حکومتش را در مسجد کوفه برپا می‌نماید و بانک‌اش را در مسجد سَهْله ساکن می‌نماید.[۱۵۲]

در احادیث شیعه، شیعه‌ها از گزینشِ وقتِ ظهورِ مهدی برحَذَر داشته گردیده‌اند، و انتخاب‌کنندگانِ وقت ظهور، دروغگو دانسته گردیده‌اند.[۱۵۳] بین احادیث شیعه، اجماعی درباره ی بازه زمانی فرصتِ حکمرانیِ مهدی بعداز ظهورش وجود ندارد. از جمله حدیثی از محمد باقر، امام پنجم شیعه گفته شده‌میباشد که بازه زمانی مجال حکومت مهدی را بعد از ظهور ۳۰۹ سال بیان کرده‌میباشد. حدیثی دیگر به‌نقل از درست گو آورده شده‌میباشد که‌این برهه زمانی را هفت سال بیان کرده‌میباشد البته به‌گفتهٔ جعفر راست گو، امام ششم شیعه ها امامی، هر سالِ این حکومت به‌اندازهٔ هفتاد سالِ معمولی خواهد بود. در حدیثی دیگر که روحانی صدوق از راست گو نقل کرده‌میباشد، وی از وجود دوازده مهدی بعد از قائم (و خیر دوازده امام) خبر داده‌میباشد. این مهدی‌ها از در میان شیعه‌هاِ امام مجال خواهند بود.[۱۵۴]

طبق لحاظ علی کورانی در کتاب بعد از ظهر ظهور مبنی بر گردآوری‌بندی احادیث شیعه و سنی در زمینه‌ی ظهور و قیامِ مهدی موعود، ظهور مهدی از آغاز تا تشکیلِ حکومت، چهارده ماه ارتفاع میکشد. ظهور از ماه رجب و با خروج سفیانی شروع میگردد. در شش ماه در آغاز، ظهورِ مهدی غیرعلنی میباشد و وی در اضطراب و نگرانی میباشد و کارها را به‌طور مخفیانه بوسیله یارانش رهبری می‌نماید. بعد از آن در روز عاشورا از ماه محرّم، قیام قائم از مکه در مسجدالحرام در کنار کعبه با ۳۱۳ بدن از یارانش شروع می‌گردد؛ درحالی که درفش محمد در غزوهٔ بَدْر را در اختیار دارااست که بر آن درج شده‌میباشد: اَلبَیعةُ لله[۱۵۵]؛ آن گاه از آنجا رهسپار مدینه، و آن‌گاه عراق و نهایتاً شام می‌گردد. وی طی هشت ماه دشمنانش را باخت میدهد و دنیاِ اسلام را یک پارچه پایین امرِ حکومتِ خویش درمی‌آورد. سرنوشت وارد قدس می‌گردد. آن‌گاه با رومیان — که به‌لحاظ کورانی غرض غربیان میباشند — عهد و پیمان حریق‌بس می‌بندد.[۱۵۶] درین اثنا طبق احادیثِ مسلمانها عیسی از ملکوت فرود می آید، تا حجت بر یهودیان و مسیحیان به پایان برسد. ترتیب حادثه ها فرودِ مسیح و حریق‌بس دربین مسلمان‌ها و رومیان (غربیان) در احادیث دقیقاً مشخص و معلوم وجود ندارد. به‌هر حالا مسیح به مهدی می‌پیوندد و پشت رازِ مهدی نماز می‌خوا